Monthly Archives: June 2015

30-PROTOKOLLI I KORFUZIT

 

        (vazhdim i asaj që nuk dinë shqiptarët për fillimin e shteti të tyre)

Në qoftë se ka ndonjë fushë të teorisë ku nuk thuhet kurrë e vërteta, ku mundohen me të gjithë mënyrat për ta fshehur atë, apo për ta devijuar (dhe kjo përbën poshtërsinë e kësaj fushe) është e vetëquajtura shkencë e historisë. Pa dyshim shqiptarët e djeshëm dhe të sotëm janë viktimat kryesore të kësaj shkence edhe pse ajo fillon me paraardhësit më të parë të tyre. Ajo për të cilën unë ndjej revoltën njerëzore kundra aplikatorëve të kësaj fushe është pikërisht vëndi im, është Shqipëria. Është e palejueshme për një popull të mos dijë historinë e tij, por është infinit e palejueshme për atë popull ta dijë gabim historinë e shtetit të tij, historinë e formimit të tij. Une pretendoj që kjo është tragjedia më e madhe e popullit të sotëm shqiptar: keq arsimimi i tij. Ky keqarsimim ka tre përmasa, të paktën: njëra e lidhur me përmbajtjen e literaturës që mësohet nëpër shkolla, tjetra e lidhur me ndërgjegjen dhe moralin e atyre që krijojnë këtë literaturë dhe, e treta, e lidhur me karakterin e atyre që trasmetojnë dijen njerëzore nga libri në mëndjen e njerëzve, dmth me mesuesit. Fakti që shqiptarët e sotëm mbajnë mënd një ose dy mësues në jetën e tyre shkollore është i mjaftueshëm për të argumentuar që armata e mësuesve përbën thelbin e keqarsimimit të shqiptarëve të sotëm. Në qoftë se aktualisht (2009) pranohet se shkolla e sotme është më e dobët se shkolla e djeshme (përpara 1991), duhet pranuar se kjo e fundit është shumë herë më e dobet se shkolla e pardjeshme (përpara 1945); dmth raporti i nivelit të arsimtarëve nëpër dhjetëvjeçarë tregon dhe raportin e nivelit të arsimimit të shqiptarëve nëpër këto dhjetëvjeçarë, larg propogandës politike për qëllime të mbrapshta. Por unë nuk e kam me ketë kategori; unë kërkoj t’i tregoj bashkëatdhetarëve të mij ekzistencën e një organizate krijuesish, në thojza, të cilët përgjatë gjithë periudhës së terrorit komunist kanë krijuar një literaturë të gënjeshtërt larg çdo realiteti për të mbuluar fakte reale, ngjarje gjurmëlënëse me nënkuptime shumë të thella politike dhe shoqërore, të cilat, në fund të fundit, duhet t’i mësonin shqiptarëve se si duhet ta ndërtonin shoqërinë e tyre të tjetërsuar nga fati i zhvillimit historik të ambientit rrethues, i vetmi që ka influencuar në mënyrë domethënëse mbi ta. Ja përse është e domosdoshme ndryshimi i konfigurimit të proçesit të lëvizjes, që pasqyruam tek “Triumfi arbëror i Kastriotit” (shih në internet albanovaonline.com, dt 17.01.2009 dhe logoreci.com, dt. 17.01.2009). Që të mësohet e vërteta historike, shqiptarët e sotëm duhet të harrojnë patjetër atë që kanë mësuar gabim nën diktaturën komuniste të Enver Hoxhës. Është e pamundur të mësohet e vërteta historike e popullit shqiptar pa fshirë nga truri mashtrimin gjysëm shekullor të imponuar nga politika antishqiptare. Ky është kushti i parë për të nisur rrugën e njohjes të historisë së popullit tonë, kushti i parë për të njohur të vërtetën e fillesës sonë. Kjo është e domosdoshme pasi në territorin e banuar nga shqiptarët e sotëm, në brëndësi të popullatës shqiptare, qëndrojnë tre sekretet më të mëdha të mendimit politiko-filozofik të njerëzimit dhe pikërisht:

1-Panorama dhe formula e zanafillës së racës njerëzore në Tokë. Gjëndja shoqërore e shqiptarëve të sotëm është e aftë të japë këtë panoramë dhe këtë formulë (tipikisht në Mirditë kanë jetuar dhe jetojnë një grusht njerëzish nën drejtimin e Kanunit të Maleve dhe Lek Dukagjinit, të udhëhequr nga Kapidani i tyre historik (kjo do të thotë se gjithë presidentët dhe kryeministrat e shtetit shqiptar, pas 1912, janë antihistorikë, dmth në kundërshtim me ligjin kohor-hapsinor të zhvillimit të racës shqiptare), duke argumentuar se ligjet e drejtimit shoqëror nuk janë vetëm shtetërore, se arsimimi i njeriut nuk është i lidhur domosdoshmerisht vetëm me shtetin. Mirdita është e vetmja krahinë shqiptare me rrjet shkollash prej 380 vjetësh ku mësohej gjuha e NËNËS Shqipëri).

2-Formula e absolutizmit analitik, me të gjitha rrjedhimet e saj, e kërkuar nga mendimi filozofik botëror për 2700 vjet, pamvarësisht zgjidhjes së dhënë nga doktrinat monoteiste, duke zgjidhur atë që mendimi filozofik helen nuk e pati zgjidhur dot në asnjë përmasë. Kjo formulë vetëm tek shoqëria shqiptare gjen zbatim të argumentuar bindshëm në formulimin mbi paradoksin e dy binjakëve, të pasqyruar në teorinë e relativitetit ajnshtajnian. Është ky fakt që ka përmbysur një ndër teoritë të konsideruara si më revolucionaret në shekullin e XX-të, meqënëse në zhvillimin e shoqërisë njerëzore, tipikisht në racën shqiptare, raporti kohëlindje -//- shpejtësi zhvillimi vërtetohet i zhdrejtë.

3-Sekreti i revolucionit bolshevik dhe doktrinës komuniste me të mirat dhe të këqijat teorike të saj. Formula politike dhe praktike e vendosjes së rendit komunist enverist ne Shqipëri është e njëjtë me atë të vendosur në Rusinë e kohës cariste (1917) nën siglën e bolshevizmit, duke argumentuar dorën dhe mëndjen e atij që kreu këtë veprim. Është pika ku e ka zanafillën teoria e absolutizmit analitik pasi problemi shqiptar rezulton i një rëndësie të veçantë duke barazuar pikën e ujit me oqeanin. Pikërisht tek problemi i vazhdimit të politikës me mjetet e dhunës në territorin e shqiptarëve pas vitit 1943 rezultoi ekzistenca e dritares prej nga shihej autori i vërtetë i revolucionit bolshevik.

Defekti nuk është vetëm i mendimit shkencor shqiptar. Ka kohë që mendimi filozofik botëror nuk e bën gjumin rehat duke u rrotulluar midis të kaluarës dhe kërkesës për të zgjidhur unitetin e të përjetshmes me të përkohëshmen. Ne e kemi problemin me mendimin filozofiko-shkencor te shqiptarëve të sotëm (2009) me shkaqet dhe pasojat e saj, varësinë që ajo ka nga politika dhe perse kaq dukshem

Që historiografia komuniste sajoi një histori krejt tjetër për tjetër mbi aktin e formimit të shtetit të parë shqiptar as të mos vihet në dyshim. Ajo çdo gjë ja dedikoi faktorit shqiptar të brëndëshëm duke e injoruar faktorin e jashtëm, bile, akoma më keq, duke e deformuar. Në këtë pikë, dy protokollet që konsiderohen si përcaktues në fatin politik të shqiptarëve ishin: Protokolli i Firences(1913) dhe ai i Korfuzit(1914). Unë sot shtroj pyetjen: a është e vërtetë kjo dhe në çfarë përmase? Por asnjë studiues shqiptar (pas 1945), në mënyrë absolute, nuk ka publikuar përmbajtjen e këtyre dy protokolleve dhe çfarë përfaqësonin ato në realitet. A e dinë shqiptarët e sotëm se Europa e ka pranuar mëvetësinë e tyre politike vetëm pas 17 dhjetorit 1913 (me Protokollin e Firences)? Ajo çka thuhet për 17 dhjetorin 1912, sikur Fuqitë e Mëdhe e pranuan mëvetësinë e Shqipërisë në këtë datë (Shqipënia më 1937,f, 3), duhet parë me dyshim pasi ishin pikërisht këto fuqi që e bënë çorap Shqipërinë deri më 9 nëndor 1921 kur e pranuan si shtet indipedent e sovran dhe, me ratifikimet e reja, caktuan kufijtë e shtetit. A e dinë shqiptarët e sotëm se Europa ka qënë në dilemë për vazhdimësinë e tyre politike, sidomos me 17 dhjetor 1914 (me Protokollin e Korfuzit) dhe po të mos ishte Perandoria e Danubit, Austro-Hungaria, Shqipëria nuk do të ishte sot? Si mund të argumentohen të gjitha këto?

Në një botim të vitit 1928 (Shqipëria e Ilustruar – 1927) jepet përmbajtja e Protokollit të Firences të nënshkruar më 17 dhjetor 1913 (f. 32) pa u përmëndur fare Protokolli i Korfuzit. Përse epoka mbretërore e fshehu Protokollin e Korfuzit, çfarë fshihet pas kësaj? Mos vallë në epokën mbretërore kemi tendencën e mashtrimit politik me anë të ndryshimit të historisë? Po të jetë e vërtetë, në çfarë përmase hapsinore? Po të jetë e vërtetë, përse epoka komuniste përputhet, në këtë pikë, me epokën e mësipërme? A kanë lidhje politike të dy epokat, të cilat propoganda komuniste i ka konsideruar diametralisht të kundërta? Çfarë ka marrë nga faza mbretërore epoka komuniste dhe përse?

Sipas këtij libri, teksti i Protokollit të nënshkruar në Firence është në gjuhën frënge, si më poshtë:

 

 

Përshkrimi i vijës së kufirit. –Kufiri nis nga pika C (mbi hartën austriake të vitit 1738, veri-lindje të Mandra Nikolicës) ku kufiri meridianal i Koricës bashkohet me kreshtën e malit të Gramozit. Ajo vazhdon drejt jugut duke ndjekur kreshtën e malit të Gramozit deri në Gurin e Zi dhe më tej kalon sipas kuotave 2536 dhe 2019 dhe i bashkohet Golos. Nga këtu duke ndjekur ndarjen ujore deri në kuotën 1740, ajo kalon nëpërmjet fshatrave Radat dhe Kursak, dhe shkon drejt kodrës që ndodhet në veri-lindje të Kukësit, ku zbret për të mbërritur në gjirin e Sarandës.

Ajo ndjek shtratin e përroit deri në derdhjen e saj në Vjosë ku ajo i bashkohet majës së malit Tumba duke kaluar nëpërmjet fshatrave Zipalica dhe Mesaria dhe mandej niset drejt kuotave 956 dhe 2000.

Nga maja e malit Tumba, kufiri drejtohet në perëndim të kuotës 1621 duke kaluar në veri të Zrimases.

Më tej ajo ndjek ndarjen ujore deri në lartësinë që ndodhet në veri-lindje të fshatit Episkopi (sipas treguesve të hartës kotu bashkangjitur); nga këtu ajo vazhdon drejt jugut duke qëndruar mbi kreshtën e malit ndërmjet Radatit që mbetet në Shqipëri dhe Gaidohorit që mbetet në Greqi, zbret në luginën e Zrinos dhe duke përshkruar lumin ajo ngjitet mbi kodrinën e Kakavijës, fshat që mbetet në Shqipëri. Ajo ndjek përsëri ndarjen ujore, duke lënë Valtisen dhe Kastorian në Greqi dhe Koshovicën në Shqipëri dhe mandej i bashkohet Murganës, kuota 2124.

Nga këtu, ajo i bashkohet Stugares dhe nga Vertopi e kuota 750, duke lënë Janiarin dhe Verven në Shqipëri, ajo kalon nëpërmjet kuotave 1014,675 dhe 839 dhe shkon drejt veri-perëndimit dhe duke lënë Konispolin në Shqipëri ajo vazhdon drejt kreshtës së kodrave të Stilos, Orbës dhe përpara se të mbërrijë në kuotën 254 ajo kthehet drejt jugut dhe i bashkohet limanit të Ftelias” (ky dokument është përkthyer nga z. Kirov Mici, GH).

 

Nga i gjithë ky fakt unë shtroj pyetjen: përse propoganda zyrtare e kohes mbretërore e diferencoi Protokollin e Firences nga ai i Korfuzit? Cili është shkaku, dhe përse propoganda komuniste veproi në të kundërtën: duke heshtur për të parin dhe duke trumbetuar të dytin me një konteks hapsinor shkakësor krejt tjetër për tjetër? Çfarë fsheh në realitet Protokolli i Korfuzit dhe kujt i shërbente?

Në Historinë e Shqipërisë (1984), në katër vëllime, vëll. III, në kapitullin e dytë (f. 135-138), me autor S. Pollo, A. Puto, G. Shpuza dhe redaktor S. Pollo, jepet një panoramë politike ne territorin e banuar nga shqiptarët në prakun e Protokollit të Korfuzit ku vihet në unitet vëndosmëria e shqiptarëve për të marshuar përpara dhe qëndrimi i ftohtë i Fuqive të Mëdha ndaj planeve aneksioniste greke. Veprimtaria e patriotëve shqiptarë, me anë të Kongresit të Durrësit, bënë që të dështonin planet e grekëve me anë të lëvizjes “vorioepirote”, gjë që çoi në Protokollin e Korfuzit. A është e saktë kjo? Vetëm në Fjalorin Enciklopedik Shqiptar (1985) u dha versioni komunist mbi përmbajtjejen e Protokollit të Firences dhe atë të Korfuzit me autor akademik prof. Arben Puto. Sipas kësaj enciklopedie Protokolli i Korfuzit ka këtë përmbajtje:

 

PROTOKOLLI I KORFUZIT (1914). Akt që Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit nënshkroi me qeverinë greke, në emër të qeverisë së V.Vidit. Ishte një lëshim që i bëhej, në marrëveshje midis Fuqive, politikës shoviniste greke, e cila nëpërmjet së ashtëquajturës “Lëvizje autonomiste vorioepirote” synonte të pengonte zbrazjen nga ushtritë greke të Shqipërisë së Jugut të parashikuar në Protokollin e Firences të dhjetorit 1913 dhe aneksimin më vonë të këtyre krahinave (ne realitet Protokolli i Firences nuk e ka permendur kete fakt, te pakten sipas materialit te mesiperm, atëhere a kemi ne të drejtë të ngremë versionin se ky material është i sajuar kokë e kombë? GH). Sipas P. të K. vendosej një pozitë e veçantë e krahinave të Jugut duke u njohur atyre njëlloj autonomie që përfshinte si pika kryesore: një administratë më vete si dhe një xhandarmëri lokale që qo të vepronte vetëm në krahinat jugore. Njihej greqishtja si gjuhë e vetme fetare e komuniteteve ortodokse, ndërsa në shkolla, në organet shtetërore e gjyqësore greqishtja do të ishte e barabartë me gjuhen shqipe. P. i K. që i imponua qeverisë shqiptare nga Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit shkelte rëndë sovranitetin e shtetit shqiptar, duke krijuar njëlloj autoriteti të veçantë brënda tij. P i K. nuk u realizua në sajë të qëndresës e të luftës çlirimtare të popullit shqiptar. (A. Pu.)

 

Përderisa kërkush nuk e kishte lexuar dhe publikuar origjinalin e këtij Protokolli mbetej i dyshimtë përmbajtja e tij. Aq më tepër shtohet ky dyshim kur akuzohet politika shqiptare si promotori i mosrealizimit të këtij protokolli dhe krijohet një luftë madhore e popullit shqiptar për liri kombëtare (po aty) kur ne kemi vërtetuar se populli shqiptar është i vetmi popull në Europë që nuk ka luftuar për liri dhe mëvetësi për faktin më të thjeshtë fare: është i vetmi popull në Europë që nuk e ka njohur skllavërinë shoqërore në mënyrë autoktone (për këtë shih artikullin: Populli shqiptar dhe pushtuesi antikombëtar (pak filozofi politike, historike dhe gjuhësore) të publikuar në albanovaonline.com, 16.12.2008 dhe logoreci.com, 23.12.2008). Kontradikta e elementëve shoqërore të shoqërisë shqiptare përgjatë shekullit të XX-të me elementët e shpikur nga historiografia komuniste, tregon se mashtrimi historik është ulur këmbëkryq në sofrën e politikës shqiptare dhe shqiptarët e sotëm bëjnë sehir politikën kombëtare dhe ndërkombëtare në dëm të tyre të ushqyer nga mashtrimi mbi gjysëm shekullor i një politike thellësisht antishqiptare. Vetë interpretimi i gënjeshtërt i Protokollit të Korfuzit është shëmbulli më tipik i ekzistencës së këtij mashtrimi, i kësaj politike dhe i shkatërrimit të popullit shqiptar në fushën intelektuale. Nuk është e vërtetë që popullit shqiptar po i largohet truri intelektual. Intelektualët e larguar janë pjesa më shtërpe e popullit shqiptar (Ismail Kadare nuk përfshihet në këtë proçes, arësyet e largimit të tij kanë qënë politike për të shpëtuar klasën intelektuale të kohës komuniste dhe aspak personale) dhe ata që kanë kryer krimin edukativ të popullit tonë.

Analiza e publikimeve, pas vitit 1991, të këtij Protokolli përbën bazën e kritikës sonë kundra elementit intelektual të përfshirë në proçeset historike të popullit shqiptarë, të cilët nuk janë të paktë dhe sot pretendojnë për vënde nderi në fushën e filozofisë dhe historisë shqiptare. Kjo është e palejueshme nga ana e jonë pamvarësisht nga autoriteti që ato zënë në propogandën e sotme shqiptare. Fakti që atyre nuk u ka bërë kërkush oponencën e veprave të krijuara përgjatë të gjithë periudhës pas 1945 duhet të shërbejë si argumenti më kryesor jo vetëm i paaftësisë krijuese të tyre, por, kryesisht, i paaftësisë intelektuale për të edukuar brezin e ri shqiptar të porsa dalë nga masakra komuniste.

Do të përmëndim ata që janë përfshirë në interpretimin e Protokollit të Korfuzit pas vitit 1991, pasi përpara këtij viti çdo gjë e shkruar duhet konsideruar e gabuar në mënyrë absolute. Në këtë mënyrë ne i çveshim intelektualët shqiptarë nga faji i mashtrimit të realizuar përpara vitit 1991, por nuk mund t’i falim për ato që kanë shkruar pas këtij viti. Vini re se çfarë kanë shkruar për Protokollin e Korfuzit historianët, filozofët dhe politikanët shqiptarë pas vitit 1991, sa janë ata dhe lexuesi t’i krahasojë me produktet shkencore përpara këtij viti. Kjo metodë do të na çojë në zbulimin se çfarë përfaqëson sot klasa politike dhe shkencore shqiptare në raport me epokën antihistorike komuniste dhe epokën historike parambretërore dhe mbretërore. Duhet theksuar se shumë studiues dhe intelektualë shqiptarë kanë heshtur përpara këtij protokolli në veprat e tyre duke treguar ose maturi, ose padije, ose karakter politik. Mund të përmënd: Pavarësia shqiptare dhe diplomacia e Fuqive të mëdha (1912-1914) me autor Arben Puto (1978), Fjalorin Enciklopedik të Politikës me autor Dashnor Kokonozin (2005), Fjalorin Enciklopedik me autor Pasho Bakun (2002), Enciklopedi me autor Driton Sejdiun (Almanak 2007), Terminologji shqiptare dhe botërore me autorë Napoleon Roshi dhe Kleanthi Zoto (1994), Histori e Shqipërisë 1912-2000 me autore Valentina Duka (bot. i dytë i zgjeruar, 2007), Arratisja nga burgjet e historisë me autor Pirro Misha (2008); ndërsa akad. prof. Kristo Frashëri, në librin e tij mbi 28 Nëndorin 1912 (2008), e ka kufizuar shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë deri në kujtimet e pjesmarrësve (1913) duke i hequr thelbin problemit, dmth kush e realizoi politikën e mëvetësisë së shqiptarëve; Enciklopedi Jug – Shqiptare me autor Ibrahim D. Hoxha (2006), libër i cili është i aftë të vertetoje përse u realizua mashtrimi shqiptar në fushën e historisë dhe filozofisë, pasi na argumenton mungesën e veprimtarive historike në favor të çështjes shqiptare pikërisht në ato anë te titullmbajtjes. Me sa kemi kuptuar problemi i Protokollit të Firences dhe Korfuzit janë konsideruar nga propoganda komuniste me një rendësi historike të madhe, duke realizuar një bllof të vërtetë historik, prandaj dhe detyra e zbërthimit të tyre u ishte lënë historianëve profesionistë. Në këtë mënyrë vetëm Akademia e Shkencave e pati marrë përsipër jo vetëm atëhere, por edhe sot. Nuk e di se si do të jetë përmbajtja e këtij Protokolli në vëllimin e tretë të Fjalorit Enciklopedik Shqiptar të sapo dalë dhe të botuar nga kjo akademi.

Për nga rëndësia propogandistike, pa dyshim, në vënd të parë qëndron Historia e Popullit Shqiptar, vëll. III, botuar më 1984 (f. 135-138) dhe 2007 (f. 60-64) nga Akademia e Shkencave, ku flitet për këtë protokoll. Sipas këtyre historive politika aneksioniste e shtetit grek, me anë të lëvizjes “vorioepirote” krijoi një situatë lufte në Jugun e Shqipërisë duke krijuar “Vorio-Epirin autonom” me përfshirjen vetëm të Gjirokastrës, Himarës, Sarandës, Delvinës dhe Përmetit. Tendenca për të zgjidhur pretendimet e politikës greke çoi në lindjen e Protokollit të Korfuzit të nënshkruar me 17 maj 1914. Protokolli u nënshkrua nga Komiteti Ndërkombëtar i Kontrollit (KNK), qeveria e Zografit dhe, nën trusninë e KNK më 23 qershor 1914, edhe nga Qeveria Shqiptare. “Kongresi panepirot”, që u hap në Delvinë më 6 korrik 1914 vendosi, me propozimin e qeverisë së Zografit, që të kërkonte nga KNK të rishikohej në dobi të saj përmbajtja e këtij protokolli. Në të njëjtën kohë ajo e shkeli Protokollin e Korfuzit që e ndalonte qeverinë e Vorio-Epirit të kryente veprime të armatosura kundra shtetit shqiptar dhe e bëri atë të pavlefshme. Duhet pranuar që përmbajtja e Protokollit të Korfuzit të botuar në Historinë e Shqipërisë të vitit 2007 nuk ndryshon aspak nga ajo të botuar në vitin 1984, gjë e cila nuk mund të jetë pa nënkuptime.

I vetmi që e pati marrë përsipër, duke përfshirë edhe të sotmen, interpretimin e Protokollit të Korfuzit ishte dhe është akademiku Prof. Arben Puto, por pa e botuar asnjëherë përmbajtjen e tij deri në vitin 1987 kur botoi “Çështja shqiptare në aktet ndërkombëtare të periudhës së imperializmit”, vëll. II, faqe 614 – 617, të përkthyer nga Trattati e convezioni fra il Regno d’Italia e gli altri Stati, vol. 23, Roma 1930, pp. 158-170 me përmbajtjen hyrëse si më poshtë:

 

Dok. Nr. 155

 

Korfuz, 17 Maj 1914

 

   PROTOKOLL LIDHUR ME “AUTONOMINË VORIOEPIROTE”

Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit, me qëllim që të evitohet rifillimi i luftimeve, e quan për detyrë të afrojë sa më shumë pikëpamjet e popullsive epirote ne lidhje me dispozitat e posaçme të kërkuara prej tyre me ato të qeverisë shqiptare.

Për këtë qëllim, ai ka pranuar t’ua parashtrojë Fuqive që përfaqëson si dhe qeverisë shqiptare tekstin e bashkangjitur që është rezultat i diskutimeve midis anëtarëve të këtij komisioni dhe delegatëve epirotë.

Korfuz, me 17 maj 1914.

 

                       Nënshkruar:

Leoni Vinkel Kral Mehdi Frashëri Lemb Krajevski Petriajev

 

Ne bëjmë të njëjtat rezerva në lidhje me aprovimin e mandateve tona.

 

                       Nënshkruar:

                                              Zografos

                                              Karapanos

 

                                       Dispozita

Në lidhje me territoret e zbrazura nga trupat greke krahinat e Gjirokastrës dhe të Korçës

  1. Organizimi………………

 

Në vazhdim janë pikat e protokollit, por që ne vendosëm t’i marrim nga një burim shqiptar i vitit 1914, në dukje nën influencën e propogandës greke, pasi dhe hyrja ka tjetër përmbajtje.

Por në vitin 2009 akademiku i nderuar botoi librin “Shqipëria politike 1912-1939” ku Protokolli i Korfuzit kishte këto pika të dallueshme që na interesonin. Sipas tij

 

ai “ishte një manifestim i fuqishëm i qëndresës së popullsisë shqiptare përballë makinacioneve greke, ….Bisedimet që u zhvilluan dy herë, në mars dhe në maj, në ishullin grek të Korfuzit (vëndi i zgjedhur paracaktonte qëllimin dhe vendimin), vunë në dukje se pretendimet e qarqeve shoviniste greke ishin po aq pa baza sa ishte e tepruar “fryma e pajtimit” dhe e “kompromisit” që treguan në atë rast ata që u dërguan si “përfaqësues” të Shqipërisë. Protokolli i Korfuzit vendosi një shkëputje të mbuluar keq të Shqipërisë së Jugut….Protokolli i Korfuzit ngjalli një valë të madhe zemërimi në të gjithë vëndin, por sidomos në krahinat e prekura drejtpërsëdrejti” (f. 136-137).

 

Përse Prof. Puto nuk e pati botuar më 1978 kur shkroi: “Pavarësia shqiptare dhe diplomacia e Fuqive të mëdha (1912-1914)” dhe e botoi pas nëntë vjetëve, kur kishte vdekur diktatori? Nga këto rreshta kuptoj që autori nuk ka të qartë përmbajtjen e popullsisë që banonte në shtetin afro 100 vjeçar grek, politikën e asaj kohe, raportin midis popullsisë dhe politikës greke; nuk ka të qartë prejardhjen e popullatës shqiptare me banim ne Greqi, në Jugun e Shqipërisë së sotme dhe lidhjen që ata kanë pasur me popullsinë shqiptare përtej kufijve shtetërore (jo vetëm çame) grekë. Autori nuk ka të qartë aspak se çfarë përfaqëson në realitet popullata e konsideruar si greke dhe vetë shteti grek. Nuk e di a e ka kuptuar akademiku ynë i nderuar se raporti popullsi greke ÷ Europë ka qënë krejt i barabartë me raportin popullsi shqiptare ÷ Europë në planin shtetëror, përveç faktit që grekët e fituan pavarësinë e tyre në sajë të një lufte mbarë popullore më 1821 ku shqiptarët luajtën rol të madh në favor të tyre, kur shqiptarëve ja dhuruan pavarësinë dhe grekët qëndruan, në pamje të parë indiferentë, deri sa e gllabëruan të gjithë pjesën jugore të Epirit të lashtë.

Në vitet ku përfshihej edhe Protokolli i Korfuzit ka ekzistuar në Gjirokastër një gazetë me titull “Mbrojtja e Epirit” në gjuhen greke (Ipirotiqi amina) me pronar avokatin dinjitoz Dr. Vasil Kostandin Dilo (1867-1958). Në numërin 22 të gazetës së mësipërme (datë 17 shkurt 1914) botohet fjala e kryeministrit grek, në lidhje me pikat e protokollit të ardhëshëm, dhe në numurin 30 (datë 1 maj 1914) botohet pikërisht përmbajtja e këtij protokolli nën titullin e mëposhtëm. Unë i besova këtij botimi dhe të gjithë veprës së Av. Dr. Vasil Dilo pasi, duke lexuar të gjithë veprën e tij prej rreth 4000 faqesh A4, arrita në përfundimin se kjo vepër është e shkruar larg pasioneve politike, larg urrejtjes krahinore dhe përçmimit për shqiptarët, me një dashuri për njeriun dhe jetën shoqërore të tyre, duke marë për bazë botimin e numurit 30 datë 1 maj 1914 (përkthimi është bërë nga z. Artan Gjika krahasuar me tekstin e botuar nga prof. Arben Puto ku diferencohet ndryshimi i përmbajtjes):

 

 

HISTORIA DIPLOMATIKE

     E LUFTËS SE EPIRIT AUTONOM

 

Rezervohem të botoj ditarin e kuvendit të Delvinës, takim i përfaqësuesve të Epirit Autonom, e në mënyrë të veçantë atë të Protokollit të Korfuzit e cila përbënte thelbin e fjalës të kryetarit G.H. Zografu dhe që i dha tonin tërë punimeve të kuvendit.

 

                   PROTOKOLLI – A

                        Epiri Autonom

Urdhër

Juridiksioni në zonat nën ndikimin e ushtrisë greke kryesisht në qarkun e Gjirokastrës dhe të Korçës. (deri këtu ky material nuk ekziston në dokumentat e publikuar nga prof. A. Puto, GH)

 

1.Organizimi.

Zbatimi dhe respektimi i urdhërave për organizimin në dy qarqet jugore realizohet në kuadër të rregullores së Komisionit Ndërkombëtar të Mbikqyrjes. Ky komision do të organizojë administratën, gjyqësorin dhe marrëdhëniet ekonomike. Qeveria shqiptare, konform marrëveshjes me Komisionin Ndërkombëtar të Mbikqyrjes, do të emërojë dhe ajo administratorët dhe nëpunësit duke marrë në konsideratë, sa më shumë të jetë e mundur parasysh raportin numerik fetar.

2-Këshillat vendore.

Numuri i anëtarëve të zgjedhur në Këshillat Vendorë Administrativë do të jetë të paktën trefishi i atyre në këshillat e konsideruara të vetëgjykimit.

3-Emërtesat dhe ndarjet administrative.

Komisioni Ndërkombëtar i Mbikqyrjes do të përcaktojë kufijtë dhe ndarjen administrative për dy qarqet jugore ku asnjë ndryshim nuk mund të bëhet pa mirëkuptimin dhe aprovimin e fuqive të mëdha

4-Territoret.

Urdhërat e dhëna zbatohen, pa përjashtim, prej të gjithë banorëve, që jetojnë në të tëra njësitë administrative, që më parë banoheshin nga grekët dhe i takonin Greqisë, dhe më vonë i kaluan Shqipërisë.

5-Policia

Për ruajtjen e rendit në Qarqet Jugore, nga ato do të strukturohet një trupë e përbërë nga oficierë, nënoficierë dhe policë, e përbërë nga individë të besimeve të ndryshme, kjo në raport me numurin e banorëve që i përkasin besimeve të ndryshme në ato qarqe.

Kjo trupë policore do të ketë tagrën për të vepruar për ruajtjen e rendit edhe jashtë territoreve të këtyre qarqeve për një afat të kufizuar dhe vetëm në rastet e përdorimit ekstrem të dhunës, raste që do të vlerësohen dhe njihen nga Komisioni Mbikqyrës Ndërkombëtar.

Komanda e trupës policore do të përbëhet nga element jo-vëndas.

Trupa policore e Qarqeve Jugore do të formohet në bazë të parimit të mobolizimit të elementit vëndas.

Në komandë të trupës policore do të ketë ofocierë policie, sipas njësive administrative, të besimit të popullsisë banuese në të.

Në rast kur numuri i individëve vëndas nuk është i mjaftueshëm, atëhere, për të punuar në polici do të bëhet kërkesë dhe mobilizim në njësitë e tjera administrative, madje dhe nga njësitë administrative Shqiptare.

Konform rregullores së Komisionit Mbikqyrës Ndërkombëtar, në komandë të trupës policore do të jenë oficierë Hollandezë të cilët do të kenë dhe të drejtë drejtimi e veprimi ushtarak, dhe të drejtën e mobilizimit (Kjo frazë në librin e akad. Arben Puto ka këtë përmbajtje: Në përputhje me parimet e përmëndura më sipër, oficierët holandezë do të kryejnë menjëherë veprimet e rekrutimit, GH).

Natyrisht që kuptohet, që ky organizim në asnjë rast nuk ndryshon objektin, të drejtat dhe territoret e veprimit të Policisë Shqiptare, ashtu si ajo e përcaktuar në Konferencën e Londrës.

6-Forcat Ushtarake

Me përjashtim të rasteve të luftës në territoret e dy Qarqeve Jugore (akad. Puto e ka shkruar: krahinat jugore, GH) as nuk do lejohen të qëndrojnë as të veprojnë dhe as nuk do të përdoren forcat ushtarake jo-vëndase.

7-Komunat Ortodokse

Komunave Kristiane Ortodokse ju njihen të gjithë të Drejtat Juridike Njerëzore dhe Fetare si edhe të tjerave, ato do të kenë statusin e personit juridik. Këto komuna do të jenë zot i pasurive të tyre dhe do të kenë të drejtën e administrimit të plotë mbi to. Mes komunave ortodokse dhe udhëheqësve të tyre shpirtërorë do të jenë të pandryshuara si më parë. Nuk do të ketë asnjë ndryshim në të drejtën e besimit fetar dhe as në hierarkinë fetare as në administrimin fetar duke kërkuar nga Qeveria Shqiptare njohjen e Patriarkut Ikumenik të Kostandinopojës (fjalia e fundit në librin e akademikut tonë është: Nuk do të cënohen të drejtat shekullore dhe organizimi hierarkik në fjalë, veçse me marrëveshje midis Qeverisë shqiptare dhe Patriarkanës Eukumenike të Stambollit, GH).

8-Shkollat

Arsimi është i lirë në shkollat e komunave ortodokse. Shkollimi kryhet në gjuhës Greke. Në tre klasat e para të arsimit elementar, gjuha shqipe do të mësohet krahas gjuhës greke. Mësimi i besimit fetar do të kryhet vetëm greqisht.

9-Liria e gjuhës

Me urdhëresën 11/24 të Komisionit Mbikqyrës Ndërkombëtar, në muajin Prill 1911 (në librin e prof. Puto-s ky vit është 1914, ndërsa në gazetë 1911; meqënëse KNK u formua me vendim të Konferencës së Amasadorëve në Londër (1913-1914) duhet pranuar viti 1914,GH), në dy qarqet jugore garantohet përdorimi i gjuhëve greke dhe shqipe në të gjitha nivelet e autoriteteve, duke përfshirë dhe Gjykatat apo Këshillat e Zgjedhur Lokalë.

10-Okupacioni

Komisioni Ndërkombëtar Mbikqyrës, në emër të qeverisë Shqiptare do të ushtrojë juridiksionin e tij në hapësirën territoriale të referuar. Oficierët e trupave hollandeze do të mobilizojnë dhe krijojnë policinë vendore. Komanda e përkohshme e krijimit të kësaj policie vendore i besohet ushtarakëve Hollandezë të cilët do të zgjedhin dhe do të mobilizojnë e do të organizojnë element vëndas, në mënyrë të tillë që të garantojnë rendin dhe sigurinë publike.

Komisioni Mbikqyrës Ndërkombëtar do të krijojë armën policore të tipit të përzier kristianë dhe muhamedanë duke konsideruar që raporti i tyre t’i përgjigjet raportit numerik në komunat dhe qarqet përkatëse. Deri në organizimin e plotë të autoriteteve vendorë Komisioni Mbikqyrës Ndërkombëtar do të kryejë funksionet administrative dhe do të formulojë amendamentet e juridiksionit për funksionimin e tyre.

Nën komandën e oficierëve Hollandezë do të merren, pavarësisht nga Qeveria e Përkohëshme, masat për largimin sa më parë të forcave të armatosura të huaja apo grupeve militare apo dhe individëve të huaj të armatosur (në botimin e akadamikut të nderuar kjo pjesë është e përkthyer: Që para ardhjes së oficerëve holandezë, qeveria e përkoshme e Gjirokastrës do të marrë masat e nevojshme me qëllim që të largojë nga vëndi të gjithë elementët e huaj të armatosur; këto dy fraza janë krejt të kundërta, me pasoja dhe shkaqe krejt të tjera, GH).

Kjo urdhëresë do të zbatohet në njësitë e qarkut Korçë e cila ndodhet nën pushtimin ushtarak shqiptar, si dhe në qarqet jugore përkatëse.

11-Ndihmat

Qeveria shqiptare, sipas marrëveshjes me Komisionin Mbikqyrës Ndërkombëtar do të marrë të gjitha masat e nevojshme për asistencat për popullsinë e përvuajtur nga ngjarjet e periudhave të fundit.

12-Amnistia

Epirotëve ju jepet amnisti e plotë dhe integrale lidhur me të gjitha fenomenet e para pushtimit të qarqeve jugore nga përfaqësues të Qeverisë Shqiptare.

Të tërë ata që nuk kanë origjinë nga Epiri nuk do të ndiqen pavarësisht që në periudhën e mëparshme mund të kenë kryer dhe krime vulgare (në botimin e akademikut të nderuar kjo fjali është përkthyer: Të gjithë ata që nuk janë nga Epiri nuk mund të ndiqen për periudhën e lartpërmëndur veçse për krime jopolitike. GH).

13-Garancitë

Forcat, që në Konferencën e Londrës, garantuan me votën dhe zërin e tyre krijimin e Shtetit Shqiptar dhe paralel krijuan Komisionin Mbikqyrës Ndërkombëtar garantojnë respektimin dhe zbatimin e plotë të protokollit të mësipërm.

 

                                     B-FJALA E PRESIDENTIT

Presidenti:

Po i japim fund punimeve të konferencës sonë lidhur me përpjekjet dhe luftën tonë, duke shprehur konsideratën më të thellë për të tërë të angazhuarit në mënyrë aq të larmishme në këtë luftë, duke bashkapunuar me ne, në mënyrë të veçantë për metropolitik e Korçës, drejtoj konsoderata të thella për zotin I. Permenidi, altruizmi i të cilit u tregua qartë në këtë luftë si dhe gjatë periudhës se pushtimit, zotit Karapanon bashkëpunëtorin tim të ngushtë, jam i detyruar të shpreh mirënjohje të thellë për zotin Bushion i cili frymëzoi luftën në kohën dhe vëndin më të vështirë, duke ngritur moralin e ushtarëve dhe të oficierëve. Me zërin e luftës për Epirin kujtojmë lulen e ushtrisë, të paharruarin Al. Romas, kujtojmë Karasevdanë, Karakicon, Zhras, Furidhin, Kandilisin e të tjerë të paharruar, kujtojmë shërbimet e bëra prej Gavaras, Conosit, e shumë oficierëve dhe ushtarëve të tjerë që në luftë kërkonin lirinë e Epirit, por më shpejt takuan vdekjen.

Në emër të tyre shprehim mirënjohjen, respektin dhe konsideratën më të thellë për shërbimet e kryera, për nderin që i sollën kombit.

(fjala e presidentit nuk botohet në librin e akademikut tonë, GH)

 

Krahasimi i dy botimeve më ka çuar në përfundimin se përmbajta e Protokollit të Korfuzit është e ndryshuar për qëllime politike të brëndëshme duke realizuar sakatimin e historisë së popullit shqiptar dhe të shtetit të tyre në mënyrë tendencioze për qëllime të caktuara, pikërisht për të fshehur diçka dhe për të vënë në dukje diçka krejt tjetër për tjetër. Unë sot marr përsipër për të zbuluar këtë karambol në shkencën e historisë shqiptare. Është pikërisht vepra e paçmuar e Av. Dr. Vasil Dilos ajo që na shpëton nga situata duke na servirur interpretimin e Protokollit të Korfuzit në kushtet e atëhershme politike sipas interesave të popullit shqiptar, karakteristika kryesore që i mungon shkencës shqiptare pas 1945-sës.

Çfarë përfaqëson në realitet Protokolli i Korfuzit dhe kujt i shërbeu? Për të kuptuar këtë duhet kuptuar më përpara se kush ishte dhe çfarë përfaqëson figura e Vasil Kostandin Dilos në historinë e popullatës gjirokastrite, të paktën, dhe cila është vepra e tij teorike.

I arsimuar në gjimnazin Zosimea të Janinës; pastaj në universitetin e Athinës, dega avokaturë; pastaj në Stamboll, duke mësuar arabishten dhe turqishten; avokati i ardhëshëm shqiptar përbënte një kompleks intelektual të jashtëzakonshëm me një hapësirë dijesh përtej të përgjithshmes. Më pas Vasil Dilo mbrojti doktoraturën duke u vënë në shërbim të shtetit të ri shqiptar me veprat e tij ku përfshihet:

1- Kodi Penal

2-Martesa në shekuj, dashuria dhe seksualiteti

3-Protokolli i Korfuzit (libër që përmbys të gjithë atë që dinë shqiptarët, pas 1945, për formimin e shtetit shqiptar të kohës së Ismail Qemalit)

4-Italia dhe Shqipëria (libër i shkruar 90 vjet përpara, por shumë aktual sot)

5-Ditari politik 1906 (rezervohem të jap përfundimet e tij pasi ajo që shkruhet për ato kohëra është me të vëretetë një përmbysje totale e historiografisë komuniste dhe e shumë enciklopedive të botuara pas 1991 në Shqipëri)

6-Ditari politik 1914 (një akuzë për studiuesit e pas 1945-sës)

7-Roli i Kishës Ortodokse në çështjen shqiptare (ato që shkruhen në këtë punim janë me të vërtetë një mësim i madh për rolin e institucioneve fetare në mëvetësinë e popullit shqiptar, pasi pranohet që: vetëm “kleri katolik në Shqipëri është shqiptar dhe mbetet shqiptar, në qoftë se është i tillë prej origjine”, apo pranohet qe: Patriarkana e Strambollit luftoi gjithë jetën qe Kisha ortodokse shqiptare të mos bëhej kombëtare duke luajtur një rol negativ në mëvetësinë e shqiptarëve. (pjesa e 6, f. 186)).

8-Mbrotje e Av. Vasil Dilos përpara popullit shqiptar, brez pas brezi (ky libër me një volum prej rreth 300 faqesh a4 është një akuzë ndaj intelektualëve dhe politikanëve shqiptarë të viteve 1930-1939 mbi falsitetin e kulturës së tyre).

9-Kongresi i Durrësit, 1914, ne brendesi te studimit Italia dhe Shqiperia, (proçes verbalet e këtij kongresi aq të përfolur në historiografinë shqiptare pas 1945; mund të them që studiuesit shqiptarë të kësaj teme ja kanë futur në tym për përmbajtjen e tij).

10-Martesa në shekuj (një vazhdim i çuditshëm i origjinës së familjes të Engelsit)

11-Shumë përkthime nga greqishtja e vjetër në intervalet kohore 1895-1938, ku nuk përjashtohet ndonjë studim i pazbuluar, pasi vepra e tij është në proçes zbërthimi.

Më 1915 dënohet me vdekje nga gjykata e Janinës për veprimtari antigreke në favor të çështjes shqiptare. Akuzat e gjykatës greke kundra tij publikohen në gazetën Mbrojtja e Epirit duke kërkuar suprimimin e akuzës e cila realizohet shumë më vonë. Këtë gazetë qeveria e Ahmet Zogut e mbylli pikërisht për realitetin që pasqyronte.

Duke përjashtuar Kodin Penal mbretëror, vepra e tij ndodhet në dorëshkrim ku po skanohet për të nxjerrë përmbajtjen dhe përmasën reale, pasi vepra e tij teorike dhe praktike (mbi të gjitha spikat mbrojtja e komunistëve në gjyqin e vitit 1939 ku i akuzoi komunistët e rinj shqiptarë të partisë komuniste të Shkodrës si njerëz pa kurrfarë kulture njësoj si shtëpia pa tjegulla, të botuar nga ana ime në artikullin “Sekreti Qemal Stafa”albanovaonline.com, logoreci.com dhe gazeta 55, datë 8-12.07.2008; mbrojtja juridike e Padër Anton Harapit në gjyqin e vitit 1946 ku shprehja e tij: njerëz të tillë lindin një herë në një mijë vjet, ishte një superrelativë për klerikun dhe politikanin patriot, por që fitoi urrejtjen e armiqve të popullit shqiptar duke dënuar me vdekje historinë e popullit shqiptar) ka përmasa të jashtëzakonshme për intelektualin e sotëm shqiptar. Izoloi veten nga politika e asaj kohe (pas 1946) duke hedhur në letër të gjitha kujtimet e tij të rregjistruara nëpër ditaret përkatëse. Av. Dr. Vasil Dilo ishte njeriu tipik i fitores së natyrës njerëzore mbi faktorin kohë, pasi dha shpirt duke hedhur në letër historinë e vërtetë të popullit shqiptar me vetëdijen se po i tregonte shqiptarëve atë që komunizmi po ja shtrëmbëronte dita-ditës.

Protokolli i Korfuzit është një përmbledhje faktesh, dokumentash dhe kujtimesh të realizuara në 18 fletore mesatare përgjatë periudhës 06.10.1956 deri më 02.03.1957 duke pasur një përmbajtje të kompletuar dialektike: lindje-zhvillim-vdekje. Në mënyrë të përmbledhur përmbajtja e veprës është kjo:

Protokolli i Korfuzit ishte nje akt burimesh i shumë të drejtash dhe obligimesh politike dhe shoqërore, por që ishte lenë në harresë. Në grupin e ngushtë të së djelave një nga diskutantët hodhi idenë sikur shteti shqiptar kishte pasur të drejtë, përsa i përket zhdukjes së Protokollit në fjalë, vaçanërisht nga pikëpamja e gjuhes së huaj, e cila formonte rrezik për vazhdimësinë e kombit dhe për zhvillimin e këtij në formë të posaçme. Ndërsa sipas mendimit të avokatit tonë përkrahja e dispozitave përkatëse të Protokollit ishte, në realitet, detyre patriotike e të gjithë atyre që ushqejnë ndjenja të këtilla për të mirën e kombit dhe të atdheut.

Për të gjithë këto shkaqe lindi nevoja për një komentim të posaçëm të Protokollit të Korfuzit nga ana e avokat Dr. Vasil Dilos.

 

$1- Si lindi Protokolli:

Një nga problemet e mënyrës të përfundimit, që pati lufta ballkanike ishte dhe fati i Shqipërisë. Shqiptarët (dhe kujtojmë elementin musliman) nuk morën pjesë në marrëveshjen e shteteve fqinjë, të krishtera; se kryesisht nuk e dëshironin këtë zhdukje të pushtimit dhe ajo që do t’i kënaqte,në rast të kundërt, ishte një principatë, me model Turqinë, që kështu të mos ndryshonte as regjimi, as pozita e tyre kundrejt Rajave, pozitë kjo e lidhur kaq ngushtë me jetën e tyre.

& 2. Cili është qëllimi i tij

Protokolli në fjalë shërbeu si një kataplazmë mbi plagën, që ishte hapur mbi trup te shtetit artificial, qe pat dashur te krijonte diplomacia europiane e Fuqive te Medha, per te evituar belate qe u krijonte kjo, plage kjo nga e cila gjaku i vellavrasjes shkonte curk dhe fshtatrat i bente hi, pluhur dhe germadhe.

Ushtria greke, pas shkaterrimit te rezistences se Imperatorise Turke ne viset e Ballkanit, s’kishte me pengese per te pushtuqr pjesen jugore te Shqiperise deri ne “Shkumbin” duke lene pjesen tjeter per aleatet e saj, dmth Jugosllavia dhe Mali i Zi; se Shqiperia vete nuk ishte ne gjendje per te mbrojtur ate cka mbeti; dhe qe te mos e pesonte ne ate kohe, ishte pushtimi dhe zaptimi i saj nga ana e Greqise.

Sic e kemi shpjeguar gjat e gjere ne nje broshure te posacme te kujtimeve tona, urrejtja kundra Greqise nuk rridhte drejtepersedrejti nga ajo vete; se relacionet me te ishin aq te rralla sa qe nuk behej hesap rreziku nga ana e saj. Shkaku i kesaj urrejtje te madhe ishte frika e Elementit musliman se ndaj pushtimit te Greqise, do te ngrinin krye rajat, te cilet kete e kishin vegla te jeteses se tyre deri sa cifliqet e tyre me ane te ketyre, si bujq proletare, i shfrytezonin. Prandaj preferonin cdo sundim tjeter pervec atij te Greqise; se ishin te bindur se i huaji do t’i favorizonte ato me shume, se sa te krishteret; se ato e formonin shumicen dhe ate do ta benin (ate) mik, kurse te krishteret, si nga besa dhe nga kultura, ishin –pothuajse- qe te gjithe pa perjashtim perkrahes te idealisteve –ishin grekomane. Nuk perjashtojme perkrahes as idealistat per aresye se edhe keta e dallonin me mire faktin se: ndjenjat kombetare te elementit musliman – fort – keqesisht qe te gjithe ishin akoma ne stratosfere.

E dime qe kundershteret tane do t’i konsideronin keto qe themi si nje ekzagjerim te rrjedhur nga nga muslimanofolia te pajustifikueshme. Por keta zoterinj duhet te na shpjegojne se: c’tjeter gje kallzojne –ne menyre te pakontestueshme askurre- faktet si per shembell kjo qe:

a- Patrioti i flaket sa dhe i shquar boterisht Faik Konica nga drejtor i fletores “Dielli”, qe ne bashkepunim me mikun e ngushte te tij Peshkopin fallso, plasi sa t’i percante shqiptaret e Amerikes dhe s’la gjiris pa kaluar me Ahmet Zogun ne goje, nuk druajti aspak qe te behej agjent i austriakeve dhe me vone te ndjente nostalgjine e flaket per Naltmadhnine, sulltanin zemer-gjere dhe shpirtmadh, deri sa që të uronte t’i paraqitej ……. (një fjalë e pakuptimtë) të vinte në Stamboll dhe të vihej në shërbim të atij, ndënë zgjedhën shekullore të të cilit vuante Shqipëria, të cilën ai askurrë s’duhesh ta konsideronte atdheun e vet deri sa nuk ushqente sinqerisht ndjenja kombëtare; se –së paku- do të pengonin këto –pak a shumë– që të mos paraqitesh – si suxhuk i ngjyer nëpër gjirize tek Napoleon’ i gjirizave dhe i përulej ndyrësisht, t’i lypte përfaqësimin e shtetit, – formimin e seicilit askurr s’e besonte se do të behej realitet pranë qeverisë amerikane dhe ne sajë të kësaj xhubeje të vazhdonte orgjitë e tij midis shqiptarëve të atjeshëm, të cilët i terrorizonte.

b- Patriot’ i flakët Sami Bej Frashëri në veprën e tij “Shqipëria ç’ka qënë e çdo të jetë” uron haptazi që Shqipëria të bënet një Principatë ndënë proteksionin e Turqisë dhe pa dashur të kujtohet se Shqipëria nuk ishte e muslimanëve vetëm të mos përmëndë kurgja tjetër veçse klerin e të krishterëve si shkaktar të fatkeqësive të Shqipërisë, si me dasht të japë të kuptojë se lumturia e kësaj do të ishte e plotë dhe e sigurtë sikur dhe sa mbetnë kaurë –të gabuar nga kleri- të bëheshin muslimanë!

Por edhe faktin tjetër duhet të na shpjegojnë kundërshtarët, këtë që: pse ky patriot i flakët, si dhe çdo tjetër nga muslimanët, që donin të paraqiteshin si atdhetarë, nuk u ndanë askurrë nga buka e Dovletit !?

c- Si do të na e shpjegojnë kundërshtarët tekstin e prokurës zyrtare, që mernin nga populli përfaqësuesat e tij në kongresin që proklamonte çkëputjen e Shqipërisë nga Imperatoria Otomane, kur që ky tekst i përmëndur në kujtimat e së ndjerit Lef Nosi, fjalë për fjalë përmban dhe frazën të “sigurojmë triumfin e të ruajmë nderin e islamizmit e madhështinë e mbretërisë Otomane….

Këto –të cilat, dhe të vetme sikur të ishin, do të kishin qënë më se të afta për të provuar se çka themi edhe për klasën më të zhvilluar me kollare dhe me civilizim t’elementit musliman, nuk rrjedh nga muslimanofonia, por vetëm nga objektivitet i thjeshtë dhe pa dyshim shumë më të kufizuar se realiteti.

Mos vallë ishte shumë të gjëndesh midis këtyre, edhe një vetëm makari, i cili t’i thoshte elementit në fjalë:

Ç’është kjo parrullë “ngreu Prift të rrijë Hoxha?”

Ç’janë këta derhudexhitë musulmanë nëpër katundet kristiane, që t’i ruajnë nga muslimanët?

Ç’është ajo Hallvaja e muslimanëve si produkt i grithmave të kristianëve.

Ç’janë rushfetet në zbatim të detyrës të Nëpunësit dhe bile dhe t’atyre të Drejtësisë?

Ç’është urrejtja kontra të krishterit ndërsa dihet se stërgjyshërit kanë qënë të bashkët dhe natyra nuk dallon fare, por i ka që të gjithë Njerëzit një lloji?

Kërkush nuk u gjet që të bënte kësisoj përvështrime dhe kërkush nuk i propozoi kaurit bashkëpunim për shpëtim nga zgjedha e Turkut. Por për se tjetër veçse pse mungonte ndjenja kombëtare, si e pllakosur ndënë fanatizmin fetar, deri sa feja nuk lejonte dallim të besnikëve nga pikëpamja kombësije?

Por kurqë nga këto gjithë as elita e elementit musliman nuk ishte ende në gjëndje për të mbrojtur atdheun, ç’mbetesh për popullsinë e cila ishte lënë në errësirën më të dëndur të injorancës?

Për të gjitha këto themi se Shqiptari, në kohën që Imperatorisë Otomane i u mbarua sundimi në Ballkan, nuk ishte në gjëndje të formonte shtet indipendent, por as të organizonte, ndonëse të këtilla, prej të tjerëve.

Por mund të na thoni se mos mohojmë dhe lëvizjet relative.

Por ato vetë jo; vetëm burimin e tyre po.

Këto lëvizje u duk që ishin sporadike, pa studim, pa përgatitje, pa program, pa seriozitetin e duhur!

Në qoftë se dikush nga ju ka parë dikur e diku ndonjë nga këto, që neve e mohojmë me lehtësi të papëlqyer do të ketë bërë mirësinë më të madhe sikur të na e kallzonte.

Ismail Qemali, te cilit i atribuhohet titulli i politikanit shpëtimtar të kombit dhe ai i krijuesit të shtetit shqiptar, kur kaloi nga Korfuzi për në Stamboll, me anë të të ndierit Jorgo Meksit, iu dërgoi gjirokastritëve këshillën që të mos lëvizin; se Qeveria Otomane ishte gati të na japë çdo gjë që kërkojmë. Por sapo mbërriti në Stamboll ndryshoi mendim dhe, në një kohë kur Europa ishte në tym e flakë, ai nëpërmjet Bullgarisë dhe Austrisë doli në Durrës prej andej në Vlorë duke ngritur flamurin e indipendencës së bashku me një kongres të ashtëquajtur kombëtar, të përbërë nga përfaqësues të popullit me porosinë e thjeshtë që të mbrojmë nderin e Islamizmit!

Lëvizje kobmëtare ishte kjo?

Por si pajtohej me bashkëpunimin e këtij burri me Beqir efendinë nga Grebeneja dhe me vendimin e komisionit të kontrollit Ndërkombëtar për tu larguar nga Shqipëria, si i dëmshëm dhe i rrezikshëm për të? Si pajtohej me ndjenjën kombëtare sjellja e Esat Pashës dhe dukja në skenën politike fanatikëve si Musa Qazimi me sokëllimat e Popullit “duan Sulltanin”, reaksione këto që përfunduan në shkatërrim të shtetit, që na patnë organizuar Fuqitë e Mëdha, të cilat ishin të shtrënguara të krijonin një shtet të Ri, ndonëse dinin mirë se ky ishte…aguridhë!

Kjo ishte përgjithësisht dhe me pak fjalë gjëndja e Shqipërisë në mbarim të luftën ballkanike. Siç u tha dhe më sipër, ushtria greke s’kishte asnjë pengesë nga vëndasit që të pushtonte një pjesë të madhe të Shqipërisë –deri, së paku, në lumin Shkumbin. Por, siç e deklaroi dikur dhe vetë Venezellosi në Parlamentin grek, për tu mbrojtur kundra kritikës që i bëri opozita pse nuk vazhdoi deri sa të okuponte së paku edhe Vlora, e lajmëroi Italia se do të kishte të bënte me atë sikur të vinte më tej Salarisë.

Por s’ishte vetëm kjo; që të gjitha Fuqitë e Mëdha, për të evituar grindjen midis tyre, deri sa Italia dhe Austrohungaria, duke pasur dhe ndihmën morale të aleates së tyre, dmth të Gjermanisë, isistonin që të krijohej –pa tjetër- shteti shqiptar me Vorio-Epirin brënda, i propozuan Greqisë që të preferonte njërën nga të dyja, dmth o Vorio-Epirin ose ishujt e Egjeut, si Hios, Sanios, Mitilinë, Limnos etj të pushtuara prej Turqisë. Greqia preferoi këto dhe pranoi të tërhiqej nga Vorio-Epiri dhe u tërhoq. Por vëndin e saj e zuri Qeveria e Autonomisë.

Lëvizja Vorio-Epirotase në realitet ishte një kryengritje kundra Fuqive të mëdha për vendimin që dhanë për aneksimin e Vorio-Epirit në shtetin e ri shqiptar; por e dinin mirë që sido që të bënin, askurrë nuk do të mundnin t’i detyronin Fuqitë e mëdha që të revokonin vendimin e tyre. Shpallja u bë në ditë të Venezellosit dhe mbase ky ishte i sinqertë duke deklaruar se nuk ishte dakort, por nuk guxonte nga ruajalistët, që ta ndalonte; se këta ishin të sigurtë se luftën do ta fitonte Gjermania dhe atëhere Greqia do të shkonte deri në Tenuso (Shkumbin). Urtësia politike ndoshta lypte të kundërtën, se si thorë parrulla popullore: “Njeriu e puth atë dorë të cilën nuk e kafshon dot”. Në vënd që të luftonin aq keq formimin e shtetit shqiptar do të ishte më mirë të ndihmonin me ç’tu vinte në dorë dhe të mos i linin shqiptarët (muslimanë e të krishterë) në dispozicion të propogandës Italiane dhe Austriake, kurse ata kishin më të fortat aty se rivalët e saj.

Sa për popullsitë lokale, si për këto të Vorio-Epirit gjithashtu dhe për atë të Shqipërisë tjetër, s’ka se si të bëhej fjalë, në mënyrë serioze; se që të dyja nuk vepronin me inisiativën e vet. Kësaj i a donte buza aneksimin në Greqi, por nuk i linte hunda të luftonin vetë për të ose nuk ishin pjekur akoma. Se jo luftë, por as armë lufte s’kishin parë kurrë me sy. Por edhe ata të tjerët sapo dëgjonin se për karshi kishin djemtë e kakove bëheshin burrë; por ushtrinë greke që ata e dinin, që ishte pas këtyre, nuk i ua kishte anda për luftë. Qëtë dyja palët ndërluftuese shtyheshin nga të tjerët; por për se vallë që të dyja këto dashamirës t’i shtynin në vëllavrasie?

Ai që mundohej t’i ndalonte këto ishin Fuqitë e Mëdha. Por për se vallë dhe këto nuk deshën të ndërhynin me kohë?

Ketyre pyetjeve le te pergjigjen ata qe s’duan te shkruajne historine e kesaj periudhe duke pasur ne dispozicion te tyre dhe arkivat e ndryshme dhe perkatese, te cilatdo te vije koha qe te mos mbeten me sekrete. C’ka bie ne sy dhe te cdo privati eshte kjo qe sferave i u pelqen si me e dobishme per ta mbjellja e dasise dhe ajo e urrejtjes reciproke nga ajo e dashurise dhe e paqes. Por vazhdimesine e ketij emulacioni e ndaluan Fuqite e Medha, te cilat perpiluan dhe iu a imponuan paleve Protokollin e Korfuzit, me ane te te cilit caktuan konditat e Paqes per aplikimin e seicilave dhe muaren persiper obligimin ta garantonin ato vete.

Keshtu lindi Protokolli i Korfuzit dhe ky ishte qellimi i tij.

& 3-A ishte i zbatueshem?

I perpiluar nga kompetenta njerez te Fuqive te Medha dhe me model turpin e administrimit te merhumes Turqi dhe ne armoni me statusin themeltar, me te cilin krijuesat e shtetit rezervoheshin te pajisnin kete ne menyre qe te sqaroheshin sa me mire vellazerine midis te tre elementave te popullsise, Protokolli ne fjale, me sa ishte njerezish e mundur, s’kishte se per te mos ishte dhe i pelqyer nga te gjithe dhe i zbatueshem.Se –per mbi te gjitha cilesite e tjera- formonte dhe nje model per te rregulluar po ashtu edhe pjesa tjeter e shtetit, qe keshtu te behej edhe ky nje fare Zvicre ne Ballkan.

&4-A u vu dot ne zbatim dhe nese jo, c’fare e ndaloi?

Protokolli ne fjale, i pranuar prej Qeverise Shqiptare si edhe prej Kongresit te Delvines (simbas rezerves qe pati bere Qeveria Autonome ne diskutimet e saj ne Korfuz para perfaqesuesve të Fuqive të Mëdha dhe të atij të Qeverisë shqiptare –siç deklaroi zyrtarisht kryetari i Qeverisë autonome para Kongresit të Delvinës) dhe i garantuar prej Fuqive të Mëdha, ishte gati për tu vënë në zbatim, në bashkëpunim me komisionin ndërkombëtar të kontrollit, tek i cili do të dorëzohej Vorio-Epiri.

Por fatkeqësisht, s’u mbarua dot kurgjë, për shkak se në atë kohë, edhe komisioni i kontrollit u shpartallua bashkë me organizimin tjetër shtetëror; mbreti u arratis dhe në Shqipëri plasi që anarshi dëshpëruese për vazhdimësinë e saj, pasi gjetën rast Austria ta okupojë deri në Vjosë, Vlorën me interland e zuri Italia dhe Qeverinë autonome e zëvëndësoi –me leje të Fuqive të mëdha- Qeveria greke, sa për të mbajtur në të qetësinë e duhur.

Kësisoj e shpartalluan Shqipërinë, me gjithë që ishte njëra nga të dy palët e kontrakturës së Protokollit në fjalë, i cili, në realitet, ishte akti zyrtar që e solli deri këtu, dmth që i dha fund luftës autonomike; por s’ish dhe më në gjëndje që të mbahesh përgjegjësia për mos zbatimin e atij Protokolli, përsa i takonte asaj.

Por edhe pala tjetër kontraktuese, dmth populli i Vorio-Epirit, nuk ishte në gjëndje më të mirë nga kjo pikënisje. Qeveria greke, sëicilës Vorio-Epiri i a dorëzuan provizorisht Fuqitë e Mëdha, kishte dhe mundësi, por dhe një farë detyre që për llogari të vëndit, që rikuperoi, të bënte diçka për aplikim të dispozitave përkatëse të Protokollit. Por ajo e gjeti për më mirë –për vete kryesisht- që të konsiderohesh si e pakënaqur nga ky Protokoll, deri sa ekzistenca e tij e pengonte realizimin e dëshirave vetiake.

Fuqitë e Mëdha mbeteshin siç ishin, dmth garantë për seicilën nga palët, kontra asaj, që do të donte të shkelte obligimet, që i rridhnin nga ai Protokoll, por sapo t’i u kërkohej respektimi i obligimit të tyre se s’kishin se si t’i shmangeshin kësaj detyre.

Kësisoj Protokolli u la mënjëanë, por si në gjumë dhe jo si i vdekur. Vdekjen e tij mund ta vendosnin palët kontraktuese, me hirin e tyre të bashkët, por jo me: “ashtu dua” të njërës nga palët; se atëhere palës tjetër i lindej e drejta e padis dhe e invokimit të garancive, të cilat, siç thamë dhe më sipër me asnjë mënyrë tjetër nuk mund të liroheshin nga obligimi që patnë marrë veçse me hirin e të dy palëve të çfaqur qartësisht dhe lirisht e posaçërisht.

Por një i tillë shkarikim, me anullimin e rregullt të Protokollit, askurrë nuk u bë. Pra dhe pretendimi i dikujt nga kundërshtarët tanë, se gjoja Protokollin –si shumë akte të tjera- i anulloi shoqëri e kombeve nuk qëndron ligjërisht; se shoqëria në fjalë as nga kontraktuesat nuk kishte asndonjë kompetencë të tillë. Provën e jep deklarata e saj që –me anë të përfaqësuesit të posaçëm, dmth të Fan Nolit, i komunikoi dhe parlamentit shqiptar me shënimin e veçantë se: “Deklarata e saj do të jetë më e fortë dhe nga dispozitat e statusit themeltar eventual të shtetit shqiptar”.

Faktin se Protokoll i Korfuzit nuk është i anulluar e vërteton solemnisht dhe vendimi i Gjykates Ndërkombëtare të Hajit (ndoshta i Hagës, GH), mbi ankimimin e minoritetit grek kontra qeverisë Shqiptare te periudhës dytë demokratike ose monarkike (se s’më kujtohet mirë) e cila pandehu se ishte e lirë t’i rregullonte siç do t’i interesonte atyre kulturën e grekofonëve.

Per keto te gjitha insistoj në mendimin se ky protokoll ka rene në gjumë të rëndë, por nuk ka vdekur; se pavaresisht nga keto, permban te disa te drejta, te cilat ekzistenca e tyre nuk ja detyrojne trashegimit, keshte qe sapo t’i kete pase humbur krejt dekurajuesi, te mos kete c’te trashegoje trashegimtari i tij. Se keto lloj te drejtash i jane dhuruar individit prej natyres se vet dhe s’ka si t’i zhduke as kalimi i kohes as mos perdorimi i tyre. Keto revendikohen prej kujtdo dhe kundra kujtdo, qe guxon t’i mohoje ose t’i shkruaje.

`Prej nga cdo pikepamje qe te shikohet ky protokoll rezulton se eshte i gjalle per gjithe ata qe duan ta invokojne. Por cka eshte fakt i pakontestueshem, por dhe jo me pak i cuditshem eshte ky qe: as nje nga te dy palet kontraktuese nuk e don dhe qe as njeres dhe as tjetres nuk i pelqen qe ta vere ne zbatim. Kryengritësat Vorio-Epirote –sic e kallzojne mendimet e cfaqura ne bisedimin e posacem per pranimin ose mos pranimin e tij te te gjitheve, pervec te neneshkruarve- nuk u pelqen dhe e nenshkruan nga e keqja; se dhe Venizellosi vete, me ane te kryekatundarit te Sarandes, lajmeroi Kongresin e Delvines qe te pranonin Protokollin ne fjale; se per ndryshe nuk do te mbretej gur mbi gur ne qarkun e Vorio-Epirit. Me gjithe kete nga 30 anetare (pervec ministrave) vetem 14 u prezantuan diten e fundit dhe vetem keta e nenshkruan, por edhe keta nga e keqja e madhe (me gjithe polemiken qe i bene te nenshkruarit); se dhe kryetari i Qeverise, i ndieri Zografos, deklaroi se “ai nuk do te bente per here te dyte gabimin (qe te mos bindesh Qeverise kombetare (te Greqise))”.

Nuk na duket se mos politika greke ishte aq miope sa qe te mos cmonte deklarimet, qe i beheshin nga paudhesite e metropolise te Gjirokastres gjate okupacionit italian, kundra te ciles dhe me ane te shtypit lokal si dhe me ankese te posacme te drejtuar tek ajo si dhe Patrikana, te cilat u beheshin te ditura me ane te fletores. Nuk mund te pranohet se mos ishte e shurdher ose se nuk interesohej per bashkeatdhetaret, qe vuanin keq nga nje autoritet dhe bile spiritual, sa qe te deshperoheshin per cdo mundesi te ruajtjes se tyre nden pushtimin e Shqiperise muslimane. Kjo duket –ka qene dhe shkaku qe as qeveria revolucionare dhe as ajo e Greqise, ne periudhen e riokupacionit te ketij vendi, nuk donin qe te familjarizonin popullsine me aplikimin e Protokollit, duke treguar si shkaktare ekzistencen e nje pakice….tradhetare. Duket se grekerit ferkonin duart kur shqiptaret arriten sa te shpartallonin Kishen Ortodokse te Shqiperise me ane kongresesh si ai i Beratit dhe me organizimin revolucionar te saj kundra Patriarkanes dhe deri sa te burgosnin perfaqesuesin e Metropolitit, per shkak se nuk degjonte t’i bindej vendimeve te atij kongresi!

Por çudia deshperuese ishte kjo qe: si Shqiperia i ra cakut dhe ne vend qe te perfitonte nga rasti dhe te punonte per te bere per vete elementin ortodoks, duke treguar respekt te plote kundrejt konditave te cilat posacerisht i vendosen Fuqite e Medha, ajo s’la gje pa bere jo per afrim dhe vellazerim te elementave, sic e lypte interesi jetik i shtetit te ri, por per te thelluar sa me teper hendekun qe i ndante keto prej shekujsh dhe qe shtetit vete i a bente problematike jeten e tij!

Cfare demesh shihte Shqiperia nga zbatimi i Protokollit te Korfuzit, sa qe nuk donte as emrin t’ja degjonte me gjithe qe e kishte pranuar dhe nenshkruar?

Pervec dobive te pacmueshme asnje dem; por dhe kete te perfaqesuar nga shumica, qe ishte muslimane; e kishte trullosur fanatizmi fetar dhe urrejtja kundra te krishtereve, qe zevendesonin poziten e barbarise, ndonese ishin rajaja e djeshmem prej shekujsh, dhe kaq shume i pat trullosur sa qe te mos dallonin as dinakerine dhe miqte hipokrite, te cilet e keshillonin qe te mos e pranonin Protokollin, ndonese edhe ata vete e kishin pelqyer si te mire dhe bile e kishin nenshkruar dhe si garanta per zbatimin e tij!

Si nuk e benin hesap shqipot qe c’do tu mbetesh atyre sikur te zhdukej Protokolli?

Popullsia e krishtere e VorioEpirit –jo ajo grekofone, se ajo askurre nuk e deshironte sundimin e shqiptareve mbi veten e tyre edhe sikur te mos ishin liruar nga zgjedha e turkut- por shqiptarofonia kishte plotesisht te drejte te mos donte te aneksohej ne shtetin e ri shqiptar; se e dinin qe popullsia e saj perbehej ne shumicen dermuese nga muslimanet, te cileve c’t’i u kujtonin me pare nga vujajtjet, qe hoqne gjate kaq shekujve! Apo mos ishin aq te shtypur nga zgjedha, sa qe te mos kuptonin se nuk ishte askurren e kurres gje e mundur qe ata, te cilet i shtypne pa meshire, do te transformoheshin nga nje dite ne tjetren ne shoke e vellezer e jo me dhe si raja, por si ortake, ne gezim te Lirise, te cilen nuk ia detyronin ketyre (shqipove), por bashkekombetareve dhe bashkefetareve te tyre dhe –pjeserisht- dhe vetes se tyre; se s’ishte e mundur te mos gjendeshin midis ushtrise greke dhe shume nga viset e Vorio-Epirit, kurrqe nga Labova e jone rane deshmore dy veta, djemte e doktorit Qendro Nanes.

Gjithashtu e dinin mire se keto s’ishin gje per gje nga c’duhej per krijimin te nje shteti te ri, ai ishte ne gjendje kjo shumice te administronte shtetin, sic dinin qe edhe nga pikepamja e civilizimit dhe e kultures nuk gjendeshin ne te njejtin nivel; e pane qe Protokolli i Korfuzit i u a preu cdo shprese, jo per aneksim te tyre ne shtetin grek, por as per formim te nje kantoni brenda shtetit shqiptar; gjithashtu e pane me syte e veta se, ne vend qe te liroheshin nga nje zgjedhe roberie rane ne nje me te rende akoma, deri sa llogaritnin qe kundra sundimtareve te rinj s’kishin me as turkun, tek i cili te ankoheshin; e pane me sy se me Protokollin ne fjale, jo vetem i u bene firo te madhe privilegjeve, qe kishin ndene zgjedhen e Turkut, por –esencialisht- u transformuan ato ne flluska sapuni. E shihnin qe Fuqite e Medha, te interesuara me teper per paqen midis tyre, anonin skandalisht nga ana e shumices per hater te atyre nga shoqet e tyre, te cilat cirreshin e vriteshin per Shqiperine, kurse kesaj i kishin kurdisur pusi qe ta gllaberonin per vete.

Dhe ne kete lloj kritike nuk do te kete aspak te drejte kerkush te na akuzojne se mos cpikim gje ose bejme ekzagjerime ne ankime kundra Fuqive te Medha, pa le te dy miqerkat e kombit.

Dikush dhe nga ju pretendoi se kriteri i kombesise te nje njeriu eshte kryesisht gjuha, te cilen flet ky, te trasheguar nga prinderit e tij. Por deri sa Njeriu eshte i lire prej natyre, duhet te jete ashtu sic deshiron ai vete dhe jo sic e don nje tjeter; se nishana te jashtem vetem shtazve u vihet dhe jo Njerezve. Kete kriter fallso perdori dhe Europa kur pa nevoje t’i caktonte kufijte jugore te Shqiperise. Por, po ajo, me cdo rast tjeter perdor plebishtin, dmth cfaqjen e deshires te cdo njeriu me ane votimi te lire e te fshehte. Dhe prandaj eshte pranuar dhe vendosur principi, sipas te cilit cdo popull eshte i lire te vendose ai vete, per fatin e tij, princip ky qe vetem me votim te lire te atij, i cili pyetet se cfare kombesie preferon lirisht, qe te kete ai vete dhe t’i njihet boterisht, vetem me ate lloj votimi realizohet.

Por shumica e muslimanëve përse nuk e pëlqeu këtë Protokoll?

Mos vallë i u bëri keq që i dha fund vëllavrasjes? Mos vallë s’e donin këtë që te mbetesh e çelur lufta?

Mos pse dasia dhe urrejtja reciproke e elementëve të popullsisë shqiptare, ishte më e dobishme për shtetin që dëshironin t’i u bëhej, por si u çduk për jetë Turqia?…..

Përgjigja më e goditur në këtë pyetje të çuditshme, do të ishte kjo që: që të gjitha këto –cila më pak, e cila më shumë -,   të mbrujtura së bashku me fanatizmin fetar i u a mbushnë me tym trutë, sa që të mospajtoheshin askurr me konditat e reja të bashkëjetesës me të krishterët në barazi të plotë, se sa dëshironin sinqerisht të formohej një shtet modern dhe indipedent, siç e lypte ndjenja e idealizmit patriotik(nënvizimet e avokatit, GH).

Në vazhdim, punimi i avokatit, tregon konfliktin midis muslimanëve dhe ortodoksëve në qytetin e Gjirokastrës ku me ardhjen e italianëve myftiu i qytetit mbajti një fjalim (botuar në fletoren Ipirotiqi amina, Nr 141, dt 23 shtator 1916) duke i uruar shqipëtarët që të mbeteshin për gjithnjë nën administratën italiane. Në numurin 144, dt. 11.10.1916, në faqen e III, në artikullin me titull “komunikatë” përmëndet një telegram i muslimanëve me të cilin uronin Viktor Emanuelin dhe çfaqej gëzimi dhe besnikëria e elementit musliman tek i forti shpëtimtar. Përpjekjet për të vënë në pah mungesën e dashurisë për atdheun e ri si nga ana e muslimanëve, ashtu dhe nga ana e ortodoksëve, përbëjnë epilogun e fletores së tretë deri sa vijmë në retorikën pyetje-përgjigje:

 

Pyetje: – në lidhjen që quhet Protokoll i Korfuzit, cilat janë palët e interesuara?

Përgjigje: – Qeveria e Shqipërisë dhe të dy Prefekturat e Jugut

Pyetje: – Vetiut erdhën këto në marrëveshie apo ndërhynë Fuqitë e mbëdha?

Përgjigje: – Ndërhynë këto

Pyetje: – Po konditat e paqes midis tyre kush i caktoi?

Përgjigje: -Natyrisht ato.

Pyetje: -Po a besoni ju se ato nuk muarën dhe mejtimin e palëve mbi ndonjë hollësie?

Përgjigje: -Besojmë jo vetëm kaqe, por dhe se ato, në përpillim të Protokollit, kanë marrë parasysh edhe të kaluarën e të dy palëve.

Pyetje: -Ç’e shkaktoi kryengritjen e Elementit të krishterë kontra vendimit të Fuqive të mëdha për krijimin e shtetit shqiptar?

Përgjigje: -Fakti që ay vendim i linte brënda kufijve të shtetit shqiptar.

Pyetje: -Po a thoni se ay vendim i detyronesh një paanësie të kulluar?

Përgjigje:- Deri sa nevet, si kriter të sigurtë për dallim të kombësisë të një individi besojmë se është gjuh’ e tij amëtare, themi se s’kish se si të ndërhynte anësia.

Se gjuha amëtare as munt të mpshihet as mund të shtrëmbërohet me anël propogandash.

Pyetje: -Me gjithë që nuk na bind kjo doktrinë, e cila Njeriun e lirë prej Natyre e konsideron si një kafshë, seicilës i vihet një nishan nëpër trup për dallim, por masi ju insistoni të preferoni gjuhën nga sistemi i plebisitit, i cili përdoret kurdo e kudo, pa t’i vënë në kontestim mirë-besimin tuaj, por ju pyesim nëse besoni se përfundimi i hetimeve që bënë në vënd Fuqitë e Mbëdha do të ishte po ay sikurse të ishte bërë me anë plebisiti?

Përgjigje: -rezultati i plebisitit sigurisht do të ishte i ndryshëm; por nuk do të pasqyronte të vërtetën; se ndjenjat e Popullit i ka helmuar Propoganda Greke e ushtruar dhe drejt për së drejti dhe me anë të Qishës.

Pyetje: -Por a mund të na shpjegoni se ç’i pat bërë të zonjat, si propogandën edhe Qishën e Stambollit, që të ndajnë kaq keq një popull bashkëkombëtar sa që të krishterët të mos duan në asnjë mënyrë të bashkëjetojnë në një shtet të bashkët, me bashkëatdhetarët e tyre muslimanë dhe bile pas si u lëruan nga zgjedh e Turkut?

Përgjigje: -Historia kallzon se: ajo që i u ndihmoi, si propogandën edhe Qishën, ka qënë kryesisht, dasia fetare; por s’ka dyshim se ka ndihmuar edhe Qeveria Turke; rolin e kësaj në këtë drejtim e kallzon dhe fakti që ajo, sa për besnikëri të elementit musullman, u miaftua me influencën e fortë të Fesë, e cila e mbyste çdo ndjenjë kombësije dhe me atë të rryshfeteve dhe të dhuratave të ndryshme, të konsistuara në toka, çifliqe, nëpunësira të larta politike dhe në grada ushtarake dhe në të gjithë të mirat e tjera, që i siguronte Regjimi çdo besniku mbi Rajanë; gjithashtu (Qeveria Otomane) siguroi qetësinë e vetë duke e lënë elementin, që bëri me vete të saj, në një injorancë të dëndur pa shëmbull dhe duke mos lejuar çelien e shkollash shqipe por dhe duke mos u interesuar që të ushtronte mbi të ndonjë influencë propogandistike me qëllim që t’i shuante –siç thamë– ndjenjat kombëtare; se këto s’kishin lindur ende, as kishin inspiruar frikën e mikrobeve vdekjeprurëse për pushtuesit e huaj. Realiteti tregon –gjithashtu- se pushtuesi Turk, pakicën e të krishterëve, të cilën e duaj për shërbime dhe angarica të ndryshme, i a la Qishës, e cila e edukonte me gjuhën e saj greqishte; por se me anë të kësaj filloi dhe propogandën e saj kombëtare Qeveria Greke pasi u krijua dhe Greqia.

Pyetje: -Por a i lejonesh vallë Qishës ushtrimi i misionit të saj ndaj shqiptarëve në gjuhën e tyre amëtare dhe këjo nuk e përdorte këtë por preferonte gjuhën greqishte?

Përgjigje: -S’mund ta themi këtë; sepse gjuha shqipe u lejua 2-3 vjet para se të pëlciste lufta Ballkanike.

Pyetje: – Por çfarë dëmi i shkakëtoi Qisha lëvizjes për t’u shkruar gjuha shqipe, kurqë dhe sikur të donte t’ë s’kishte kohë, ndërsa, në qoftë se nuk kemi shkak që të mos e besojmë të ndierin Jorgji Çako, i cili me një dekllaratë të botuar dhe në Nr (numuri mungon, GH) të fletores “Ipirotiqi Amina”, ka vërtetuar se Patrikapa e Stambollit, mbi pyetie që iu bë, vetëm një kshillë dha, këtë që: mundësisht të mos përdoreshin për të gërma llatine?

Përgjigje: -Dakort jemi; por kshilla në fjalë duket se do të jetë dhënë me dy para shejtan, këtë që të preferoheshin gërmat greke. (nënvizimet e autorit, por unë jam munduar ta paraqes tamam sipas dorëshkrimit kur duket sikur ka gabime ortografike, GH).

 

Punimi vazhdon në 300 faqe (deri tani jemi në fund të fletores së tretë, faqe 48) duke komentuar pikat e protokollit, por unë vendosa të ndërpres udhëtimin në veprën e avokatit Vasil Kostandin Dilos, pasi ajo për të cilën unë e citova fjalë për fjalë duhet ta ketë kryer detyrën për të argumentuar jo vetëm shtrëmbërimin e Protokollit të Korfuzit, por mbi të gjitha qëllimin përse është bërë kjo dhe kujt i ka shërbyer. Libri vazhdon me masakrat e grekeve ne Jugun e Shqiperise ne periudhen 1914-1918 si per te treguar deshiren e popullates vendase per t’u shkeputur nga sundimi politik grek.

Gjeja me kryesore ne kete liber eshte diferencimi shoqeror i popullates shqiptare te asaj kohe ne pjesen jugore te Shqiperise se sotme. Ndarja e popullates ne krijues te te mirave materiale dhe sherbestar te pushtetit otoman, te cilet mblidhnin taksat e popullates, u reflektua edhe pergjate procesit te shpalljes se pavaresise ku klasa sherbestare e politikes otomane luftoi kundra mevetesie se shqiptareve, ndersa shtresa e arsimuar ortodokse luftoi kundra sherbetoreve te Turqise se dikurshme pa e kuptuar problemin imediat te shqiptareve te asaj kohe. Lufta brenda klases politike shqiptare perben te gjithe epilogun e atyre viteve, ku interesi personal mbi pronesine e lënë ne perdorim nga shteti otoman ishte epiqendra e saj. Nuk ka asnje fakt qe te vertetoje qe popullata e atyre aneve ishte ngritur kundra pushtetit qendror otoman per faktin me te thjeshte fare: ai pushtet i kishte lene shqiptaret ne fatin e Europes dhe trekendeshi Greqi-Serbi-Itali e kishin futur ne mes me pretendimet perkatese, por me nje qellim final: te asgjesonin popullaten shqiptare. Ishte pikerisht politika e nje pjese te Europes (boshti Austro-Hungari-Gjermani), se bashku me Klerin Katolik Shqiptar dhe ato grushte burrash qe e shpetuan popullin shqiptar duke themeluar shtetin e pare shqiptare ne historine e tij. Pikerisht vetem kjo eshte merita e tyre: bene ate qe Europa do ta aprovonte pas nje viti me 17 dhjetor, duke i caktuar kufijte e Jugut. Ne te kunderten shqiptaret do te ishin akoma edhe sot pa shtet. Metodikat ekzistuese e kane te pamundur te interpretojne ate qe ka ndodhur ne trojet e banuara nga shqiptaret, sidomos ne periudhen 1912-1913. Ishte kjo kohe qe e detyroi Europen te pranonte ekzistencen e shtetit shqiptar duke e detyruar Ismail Qemalin te japte doreheqjen pas nje muaji. Fshehja e veprimtarive politike te atyre viteve dhe krijimin e ngjarjeve ireale perbejne masakrimin e historise te popullit shqiptar, i cili edhe sot nuk e di se kush dhe si ja formoi shtetin e pare ne jeten e tij.

.

                       .           .

Përfundimi i parë që arrihet, kur lexon këtë vepër, është padyshim pasaktësia analitike dhe interpretative e aktit të shpalljes së pavarësisë së Popullit Shqiptar nga ana e historiografisë komuniste, e cila asnjëherë nuk i ka thënë popullit shqiptar që akti i Pavarësisë më 28 nëndor 1912 nuk është pranuar nga Europa dhe ngjarjet e ndodhura në Jugun e Shqipërisë janë të shpikura nga historiografia komuniste në të gjithë përmasat e saj. Por duhet pranuar që faji për këtë nuk është i drejtëpërdrejtë i politikës komuniste.

Ajo që e shtrëmbëroi për herë të parë dhe për arësye politike historinë e popullit shqiptar, të paktën të asaj të fillim shekullit të XX-të, ka qënë periudhë mbretërore; ku politika e Ahmet Zogut për të fshehur veprimtarinë e vet reale i lejoi intelektualët e asaj kohe të sajonin një histori sipas oreksit të tyre. Shëmbulli tipik i këtij mashtrimi është libri Shqipëria e Ilustruar 1927 dhe Shqipëria më 1937 ku ngjarjet tregohen sipas interesit te Ahmet Zogut mbret. Konflikti midis Klerit Katolik Shqiptar dhe Ahmet Zogut perben shkakun e deformimit te historise te fillim-shekullit te XX-te. Pasi eleminoi rrezikun e klerit ortodoks, duke futur ne skenen e konfliktit pjesen vllehe te ortodoksisë në kongresin e Beratit, Mbreti ju vërsul klerit katolik duke varur një prift dhe denuar me vdekje shumicën e klerikëve të asaj kohe ku përmblidhej Ndre Mjeda, Gjergj Fishta, Vinçenc Prenushi, Luigj Bumçi, etj dhe vetëm politika Austro-Hungareze e detyroi fshatarin e bërë mbret të tërhiqej. Eshte nje pike ku gjerat nuk u thane kurre sipas realitetit Në këtë pikë politika mbretërore përputhet absolutisht me politikën antikombëtare komuniste. Historiografia komuniste e zgjeroi hapesiren nga heshtja mbreterore ne sajimin e ngjarjeve ireale duke krijuar nje histori, e cila sot diskretitohet per shtremberimin e realizuar. Protokolli i Korfuzit perfshihet ne kete kontekst, prandaj dhe rendesia e tij vetem ne kete rast bie ne sy.

Devijimi i Protokollit te Korfuzit u be per shkakun me te thjeshte fare: te perfshihej edhe Jugu i Shqiperise ne aktet e shpalljes se Pavaresise dhe te paraqitej i pafajshem per rrezimin e Qeverise se Ismail Qemalit. Per kete aresye u shpik nje figure tradhetare e shqiptareve, u ndryshua permbajtja e nje protokolli dhe nuk u permend tjetri duke u konsideruar si themelore ne formimin e shtetit shqiptar. Ndryshimi i protokollit u be per te futur ne ngasje popullin shqiptar me Europen dhe prej ketej te kalohej ne figuren shpetimtare te popullit shqiptar. Eshte kjo aresyeja perse periudha mbreterore u akuzua si periudhe antishqiptare. Sipas shkollës komuniste antishqiptarizmi mbreteror fillon me Protokollin e Korfuzit, dmth me Europen. Dhe ne kete pike antihistorizmi komunist u perputh me antihistorizmin mbreteror, por i pari avancoi me tej duke shtremberuar te verteten dhe duke sajuar nje te paqene, kur i dyti vetem heshti duke mos i dhene asnje rendesi. Eshte kjo aresyeja perse u shtremberua Protokolli i Korfuzit, gje qe i hapi rruge sajimit te tradhetise se Esat Pashe Toptanit dhe denimit te tij me ane te nje atentati me ngjyra kombetare, nen emri e Avni Rustemit. Te gjitha cka thuhen mbi ato ngjarje jane nje sajim fund e krye i shkolles komuniste, por qe kane pasur nje shtrat paraardhes nga koha e epokes mbreterore.

Sajimi i tradhetise se Esat Pashes u be per te vetmin qellim: te mbulonin veprimtarine antishteterore te levizjes vorioepirote duke pajtuar pretendimet greke me politiken antishqiptare komuniste. Fakti qe Esat Pashe Toptani u be pjestar propogandistik ne qeverine e Ismail Qemalit, here minister i brendeshem, e here minister i jashtem, pa qene pjestar i saj duke u akuzuar si shkaktari kryesor i renies se qeverise duhet te tregoje bindshem se ngjarjet e atyre viteve kane pasur tjeter permbajtje nga ato te pretenduara nga historiografia komuniste. Tete tradhetite e tij jane me teper hamendje historike se sa ngjarje reale. Pastaj ne funksion te shtetit shqiptar ato nuk kane asnje vlere, pasi Pashai nuk ka pasur asnje lidhje me qeverine e Ismail Qemalit.

Problemi i emerimit te Esat Pashe Toptanit si tradhetar i popullit shqiptar ne shekullin e XX-te ka pasur edhe nje suport tjeter historik. Atentati i Avni Rustemit eshte konsideruar si epilogu i urrejtjes popullore ndaj figures se Pashait dhe venia ne vend i drejtesise popullore. Por propoganda komuniste nuk mori parasysh se do te vinte nje dite dhe e verteta do te dilte ne shesh. Fakti qe propoganda mbreterore nuk e pati denuar atentatin e Parisit dhe vrasjen e Pashait (kur dihej qe Ahmet Zogu e kishte vellain e nenes Pashain e Toptanasve) duhet te tregoje per nje lidhje te fshehte midis Ahmet Zogut dhe Avni Rustemit. Kjo e fundit zbulohet me lehtësi edhe vetëm prej propogandave përkatëse. Në qoftë se do t’i krahasojmë ato do të dallojmë se propoganda mbretërore dënon Esat Pashën (Shqipëria më 1937, f. 10-13, Shqipëria më 1927, f. 36-45, por midis këtyre dy botimeve dallohet diferenca, pasi në të parin çdo gjë propogandohet si konflikt midis nipit dhe dajës) duke e paraqitur lëvizjen esadiste si kundërlëvizjen e përherëshme të formimit të shtetit shqiptar dhe pengesën kryesore të vendosjes së Ahmet Zogut në krye të shtetit të ri shqiptar. Propoganda mbretësore nuk e dënoi atentatin e 13 qershorit në Paris, përkundrazi e përmënd emrin e Avni Rustemit si anëtar të grupit që formuan qeverinë e Pandeli Vangjelit më 16 tetor 1921 (Shqipëria më 1927, f. 87) duke pranuar karakterin e heroit të parë me atentatin kundra Esad Pashës (pranohet se atentati kundra A. Zogut më 23 shkurt 1924 u krye nga një djalosh i mahnitur me premtimin e heroit të dytë – mbas Avni Rustemit – po aty, f. 115), mis i kuvendit kushtetues më 1924; dhe kur i bëhet atentat më 20 prill 1924 (vdes pas dy ditesh) si shkaktarin e fillimit të lëvizjes antizogiste të 1924 (po aty, f. 118-119). Duhet pranuar se emri i Avni Rustemit nuk është përmëndur si figurë negative nga propoganda mbretërore, përkundrazi është konsideruar si bashkëpunëtor i grupit idealist të deputetëve të Gjinokastrës(f. 115).

Ndërsa propoganda komuniste dënon edhe Esat Pashë Toptanin, edhe Ahmet Zogun dhe ngriti lart figurën e Avni Rustemit, dhe pse ishte thjeshtë një vrasës, në një masë të tillë sa sheshi i tretë për nga madhësia në Tiranë, pas sheshit Skëndërbej dhe Nënë Terezës, mban emrin e tij. Në të vërtetë Avni Rustemi u përfshi në një kompllot zogist duke e vrarë Esat Pashë Toptanin në emër të Ahmet Zogut dhe vetë u vra nga një hakmarrje personale e Nënën Mbretëreshë për të larë gjakun e vëllait. Në këtë pikë propoganda komuniste sajoi një komitet të mbrojtjes kombëtare i cili e caktoi Avni Rustemin për të kryer atentatin kundra Pashait të Toptanasve, akoma më tej, e lidhi me disa pjestarë të Qeverisë së Tiranës, të cilët ishin në opozitë, dhe luftën e Vlorës (Lefter Dilo, Avni Rustemi, f.65, 66). Une pretendoj se vetëm ngritja lart e figurës së Avni Rustemit është shkaku përse dënohet Esat Pashë Toptani. Ky është një problem kombëtar pasi shqiptarët e sotëm duhet ta dinë mirë se klasa e sotme politike, shkencore dhe intelektuale është ngritur në pozicionin e sotëm (2009) vetëm në sajë të vrasjeve politike dhe fizike të së njëjtës klasë. Dënimi i figurës së Esat Pashës ka të njëjtin suport analitik.

Dhe të gjitha këto e kanë zanafillën tek mashtrimi i historisë dhe dënimit të saj ku Protokolli i Korfuzit na çon në zbulimin e metodikës së përdorur për këtë qëllim.

 

Tiranë, më 19 korrik 2009

 

 

 

 

 

29-Pretendimet ruse jane antinjerezore dhe antihistorike


(pergjigje dhene Zerit te Rusise)

 

Presidenti Cek Vasllav Havel ka thene nje fjale flori dhe kaluar floririt, te cilin ne shqiptaret nuk e kemi marre parasysh asnjehere. Kjo fjale ka kete permbajtje:

 

Ju qorrofte nje sy atij qe kujton te kaluaren, por ju qorrofshin te dy syte atij qe harron te kaluaren!

 

Dhe shqiptaret e sotem jo vetem qe e kane harruar kete te kaluar, por ata as qe e kane ditur permasen e kesaj te vertete, te cilen popullata kosovare e di pjeserisht, duke filluar nga koha e Gjergj Kastriotit e ketej. Jane ngjarje me domethenie historike per popullaten e mevonshme shqiptare ku permasa hapsinore e shtrirjes se tyre gjeografike e ka humbur kuptimin real ne saje te krimit serb. Ishte rastesia historiko-politike ajo qe e shpetoi popullaten vendase nga hordhite serbe pergjate mesjetes europiane dhe kjo rastesi ishte pikerisht Perandoria Otomane, se ciles “ushtrite aleate me ne krye Serbine” na i paskeshin dhene dermen perfundimtare ne fillim te shek. te XX-te Kjo nuk eshte e vertete nge dy kendveshtrime. Se pari nuk ishte ushtria aleate ajo qe e fundosi Turqine Otomane, por ishte vete rendi feudal otoman ai qe e kreu detyren e vet historike duke i prishur pune grykesise kriminale serbe. Se dyti, ky interpretim nuk eshte historik, por politik dhe historiografia ruse shquhet per te tilla akrobacira. Eshte njesoj sikur historiografia boterore te pretendoje qe ushtria e Adolf Hitlerit e shpetoi Europen nga grykesia imperialiste bolshevike ne vitet 1941-1945, pasi ne te kunderten Stalini do te kishte dale ne Gjibraltar. Kjo nuk eshte analize historike, por thjeshte nje salto politike per te justifikuar krimin e kryer.

Raporti politik Serbi – Kosove, kur analizohet sipas kontinumit kohor-hapsinor te zhvillimit perkates, rezulton te jete krejt ndryshe nga propaganda e vetequajtur historike jo vetem serbe, por edhe shqiptare duke treguar se per 65 vjet kjo e fundit e ka ndihmuar krimin serb ne dem te popullates kosovare. Ne kete pike Akademia e Shkencave te RPSSH nuk i ka treguar shqiptareve se cfare u be me popullaten ilire ne Ballkanin Verior, Veriperendimor dhe Qendror me ardhjen e serbeve pas shekullit te VI Pas Kri.. Kjo akademi nuk i tregoi shqiptareve se “Starja Serbia” (Serbia e Vjeter) para se te quhej e tilla na ishte “Starja Iliria” e madhe dhe e vogel; se popullata ilire ishte zhdukur njehere e mire nga ardhja e serbeve (prandaj serbet jane armiqte e perjetshem te shqiptareve) dhe pretendimet sikur popullata dalmate eshte pasardhese e populates ilire ishte nje mashtrim politik (e sotmja e zhvillimit shoqeror e rrezon kete pretendim); nuk i tregoi shqiptareve se ata nuk ishin pasardhesit e drejteperdrejte te ilireve, por shqiptaret e sotem duhet ta kishin mesuar qe ne klasen e pare se ishin pasardhesit e drejteperdrejte te epiroteve (ja perse Marin Barleti i quan bashkekohesit e Gjergj Kastrotit epirote), pasi termi “vorioepir” ishte nje term i shpikur nga politika greke ne shekullin e XIX-te dhe ndryshimi ishte cilesor. Epirotet ishin ilire te futur ne relata me parahelenet (shek XII-V pa. Kri) duke u zhvilluar krejt ndryshe nga pjesa tjeter ilire (gjurmet e ketyre relative tashme deri ne Drin jane zbuluar) dhe duke u tjetersuar nga bota e universale e atyre relacioneve. Ja perse shkenca e sotme e historise nuk eshte shkence, por ajo mbi te gjitha eshte politike historike dhe sherben per te fshehur krimin politik. Fakti qe shqiptaret kosovare nuk u serbizuan nuk tregon paaftesine e politikes serbe, por pamundesise reale te shqiptareve kosovare per t’u tjetersuar ne serbe. Vetem ky fakt eshte i mjaftueshem per ta permbysur duetin politik Serbi – Kosove. Problemi i mosndryshimit te shqiptareve edhe pse jetuan nen juridiksionin politik te nje krimi politik eshte nje akuze per paaftesine e shkences se histories per t’i sherbyer njerezimit sipas kesaj hapesire. Kjo shkence duhet ndryshuar me themel, pasi ne realitet eshte pseudoshkence.

Perse Aleksandër Karasjov e pranon “Starja Serbine” ne shekullin e XII dhe nuk pranon Ilirine e Vertete te vjeter e te re ne shekullin e V-te pas Kri.? Cfare duhet te marre per baze politika e sotme europiane: realitetin historik apo deshirat politike? Nuk eshte e vertete qe politika europiane e asaj kohe u detyrua te pranoje bashkimin e Sebise me Kosoven (fjala ribashkim eshte nje spekullim qe perdor Aleksander Karasjov: Kosova nuk ka qene kurre me Serbine), por kjo jo per merite te Serbise. Problemi eshte krejt ndryshe dhe eshte i lidhur me politiken e Austro – Hungarise. Perandoria e Danubit kishte 400 vjet qe punonte per arsimin e popullates se Shqiperise se Veriut duke e vecuar jo vetem nga politika otomane, por edhe serbe. Ishte kjo Perandori qe krijoi ndergjegjen kombetare te popullates shqiptare pergjate 500 vjeteve dhe kete shqiptareve ja kane ndaluar ta mesojne dhe ta dine. E thene me fjale te tjera ishte Europa qe ja dha Kosoven Serbise, por ishte po kjo Europe qe ja hoqi Serbise Kosoven per faktin me te thjeshte fare: “Starja Serbia” e filloi jeten politike duke zhdukur popullaten ilire dhe Serbia e Re e mbylli jeten politike ne Kosove duke masakruar popullaten vendase. Dialektika hegeliane ne kete fushe dhe ne trojet shqiptare gjeti zbatim e vet vertetues: ekstremet perputhen. Kosova nuk mund te behet me kurre pjese e Serbise. Une e di shume mire qe shqiptaret politikisht nuk mund te bejne pa Europen, ashtu sic di shume mire qe shqiptaret do ta ndihmojne Europen te mos plaket para kohe ne menyre qe mendimi europian te mos suprimoje realitetin politik, ne te kunderten teoria e marksizmit bolshevik do te rezultoje e mireqene, dmth Marksi nuk ka te drejte. Bota e relacioneve universale eshte e afte te argumentoje se cfare ka ndodhur ne te kaluaren me shqiptaret dhe vetem mbi kete baze duhet ndertuar historia reale e popullit shqiptar. Dhe po te behet kjo do te argumentohet se optika imperialiste e Rusise e sheh veten ne pasqyre kur flet. Kjo tregon se Rusia nuk ka ndryshuar jo vetem pergjate revolucionit Bolshevik, por edhe pas tij. Karakteri imperialist i popujve sllave ka perbere kredon e luftrave si vazhdim i politikes me mjetet e dhunes pergjate shek. XIX-XX, permbajtjen e luftes se ftohte pas 1945 dhe politiken provokuese ndaj shqiptareve pas 1989-es.

Por te gjitha keto kane nevoje per venien ne dukje te asaj qe nuk pranohet me ze te larte: bota e sotme politike nuk ecen sipas ligjeve qe imponon kohe-hapesira e races njerezore ne Toke, por ajo krijon ekuilibra te brishte sipas instiktit te races se bardhe per te justifikuar politikat e zbatuara. Lidhja politike e Serbise me Kosoven i perket pikerisht ketij instikti dhe ketij ekuilibri, i cili tashme eshte prishur perfundimisht. Ne qofte se 1300 vjet nuk e tjetersuan popullaten kosovare, si mund ta tjetersoje nje shekull? A e kupton lexuesi se sa antihistorike ka qene politika e Europes ne ate fillim shekulli kundra shqiptareve? Eshte defekti I shkences se historise qe nuk mund te analizoje ngjarjet e shkuara nen prizmin kohor-hapsinor te zhvillimit te tyre. Ka ardhur koha te ndryshohet vete shkenca e historise perpara se te jepen verdiktet politike. Raca e bardhe ka marre komanden e njerezimit dhe duhet te mos e keqperdorur ate. Te pakten shqiptaret kane vuajtur prej ketij procesi dhe jo per faj te tyre. Ja perse nuk duhet harruar e kaluara historike, sidomos, nga shqiptaret pasi ne te kunderten ata do te jetojne gjithe jeten si qorra.

SHBA-ra dhe Europa nuk e njohen Kosoven ne menyre te njeanshme, por ata nuk lejuan nje kasaphane te re ne zemren e kontinentit duke vene ne vend nje realitet historik dhe duke ndrequr nje gabim politik. Intepretimet e shkolles ruse nuk bejne gje tjeter vecse tregojne se pesimi nuk qenka bere mesim ne ate popull dhe dhimbjet e shkaktuara nga stuhia bolshevike qenkan harruar. Zoti i ndihmofte! Shqiptaret e Kosoves e kane kaluar ylberin e harreses me kohe, por ka qene politika antishqiptare e Enver Hoxhes ajo qe ja zgjati roberine serbe duke mos lene perqafimin e vellezerve shqiptare ne spektrin historik.

 

Ne fillim te qershorit Zeri i Rusise botoi kete artikull te meposhtem kundra te cilit ne kemi opsionet e mesiperme:

Rezoluta № 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së për Kosovën, e cila u miratua 10 vjet më parë, më 10 qershor të vitit 1999, destinohej të ndihmonte për gjetjen e rrugëzgjidhjes së drejtë dhe të gjithëmbarshme të problemit tejet të mprehtë kosovar. Ajo projektohej, shihej si dhënie krahinës serbe të “një autonomie të qenësishme dhe një vetadministrimi të konsiderueshëm” me respektimin gjatë kësaj të “sovranitetit dhe tërësisë territoriale të Republikës së Bashkuar të Jugosllavisë dhe shteteve të tjera të rajonit”. Duke njohur në mënyrë të njëanshme në shkurt të vitit 2008 pavarësinë e Kosovës, SHBA-s dhe vendet kryesore-anëtare të BE, faktikisht, i vunë vizë vendimit të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe e futën në qorrsokak procesin e rregullimit të problemit kosovar. A është i rrezikshëm vallë ky qorrsokak? Ekziston në të vërtetë rreziku për një shkallëzim të ri të konfliktit në Kosovë? Me këto pyetje ne iu drejtuam Shefit të Katedrës së Historisë së popujve sllavë të Evropës Jug-Lindore në kohën e re të Institutit të Sllavistikës të Akademisë së Shkencave të Rusisë Aleksandër Karasjov: “Problemi më kryesor në Kosovë ka të bëjë me gjendjen e serbëve kosovarë. Natovianët patën premtuar më parë se do ta mbajnë plotësisht situatën nën kontroll, kurse diplomatët amerikanë deklaruan se nuk do t’i lejojnë Rusisë dhe Serbisë të minojnë, sipas fjalëve të tyre, kauzën e drejtë dhe tejet të rëndësishme të pavarësisë kosovare. Por që tani është bërë më se evidente, se do të ketë acarime të reja të situatës brenda për brenda vetë Kosovës”, thotë Aleksandër Karasjov. Dhe skenari i zhvillimit të tyre është mëse alarmues duke marrë parasysh vendosmërinë e patundur të gjithë serbëve ballkanas për të vazhduar luftën e drejtë për shtetësinë serbe… Neve nuk na habit aspak gatishmëria e serbëve për ti rezistuar, për ti bërë ballë presionit tepër të fuqishëm që ushtrohet mbi ta nga ana e SHBA-s, NATO-s dhe BE, shprehet Aleksandër Karasjov në bisedën me korrespondentin tonë. “Këmbëngulja e serbëve në çështjen kosovare është e lidhur me fyerjen e tyre morale si popull. Ndër të tjera, në anën e serbëve është jo vetëm e drejta ndërkombëtare, por dhe argumentet historike. Në traditën historike serbe këto toka, pra Kosova dhe Metohia, kështu dhe quheshin-Staraja Serbia (Serbia e Vjetër). Pas asaj, kur në Luftën e Parë Botërore të viteve 1912-1913 trupat e aleatëve ballkanikë në krye me Serbinë i dhanë goditjen përfundimtare dërrmuese ushtarake Perandorisë Osmane, Evropa u detyrua të njohë të drejtën e Mbretërisë së Serbisë për ribashkimin me Kosovën, kujtoi bashkëbiseduesi ynë. Kështu që “qorrsokaku kosovar” aktual të kujton më tepër “fuçinë e barutit”. Kurse vendimi i marrë këto ditë nga udhëheqja e NATO-s për shkurtimin deri në janar të vitit të ardhshëm të efektivit të kontingjentit të vet në Kosovë deri në 1/3 është i aftë tu zgjidhë akoma dhe më shumë duart ekstremistëve shqiptarë.

 

16.06.2009

 

 

 

 

 

 

28 – A është e nevojshme alternativa socialiste e zhvillimit në Shqipëri?

(përgjigje dhënë artikullit të docent Vasillaq Kuretës, të botuar në gazetën “Zëri i Popullit”, 26 mars 1992)

– Defekti i Marksit në lidhje me revolucionin proletar
– Utopizmi leninist
– Mashtrimi stalinist i raportit Marks – Lenin për problemin e revolucionit socialist
– PK Shqiptare ka qënë një parti intelektuale dhe jo proletare, le pastaj PPSh qe ka qene nje parti antishqiptare
– Pamundësia e aplikimit të socializmit në Shqipëri edhe sikur socializmi “shkencor” të ishte i saktë si teori.

Vetëm katër ditë ju deshën Partisë Socialiste të ngrihej në këmbë pas nogdaunit të 22 marsit 1992; vetëm katër ditë ju deshën kësaj partie të kalojë nga sulmi në mbrojtje; vetëm katër ditë ju deshën dishepujve të sajë ta transformojnë mashtrimin internacional në një gënjeshtër kombëtare. Nuk e dimë se ku e gjetën guximin ishkomunistët shqiptarë të pretendojnë për të mësuar popullin shqiptar me idetë antikombëtare; vetëm në qoftë se ata kanë pasur për qëllim të mësojnë botën. Po të jetë kjo e fundit pirolla u qoftë, nuk e paskemi ditur se Partia e Punës (sot Socialiste) paska pasur dhe ka shkencëtarë të kalibrit botëror; në këtë rast ne duhet të tërhiqemi. Por, duke e kuptuar që fjala bëhet për një mundësi aplikimi këtu në Shqipëri dhe idetë e tyre janë të lidhura me Marksin, jemi të detyruar t’i përgjigjemi: Ndalu beg se ka hendek! Ju kërkoni të mashtroni popullin shqiptar në një formë të re.!
Artikulli i docent Vasillaq Kuretës është fund e krye një mashtrim i tillë. I nderuar docent, Ju pretendoni se në B. Sovietik u realizua socializmi dhe në momentin aktual ai u shkatërrua. A jeni i sigurtë për këtë? A e dini vallë Ju dhe shokët e atij instituti ku keni ngrënë bukë dhe jeni formuar, se çfarë është socializmi sipas autorëve të tij? Në asnjë vënd të librave që keni shkruar Ju shkencëtarët e institutit të studimeve marksiste – leniniste nuk është zbërthyer ky socializëm në planin teorik dhe kjo ka ndodhur në një masë të tillë sa ne dyshojmë në njohuritë e juaja filozofike. Me fjalë të tjera Ju dhe shokët e atij instituti nuk e njihni aspak Marksin, por vetëm keni spekulluar në emrin e tij. Kjo vihet re në punimet e Tua dhe të shokëve të atij instituti, në punimet e pedagogëve të shkollave të larta shqiptare. Po ju a përmënd disa në mënyrë që idetë e tyre mos t’i përdorni më në të ardhmen, pasi pretendoj se Ju e keni harruar të kaluarën:

Artan Fuga, “Filozofët e rinj” shërbëtorë të kapitalizmit
Fatos Nano, Politika ekonomike e Kinës për t’u bërë superfuqi
Hulusi Hako, Ateizmi shkencor (për këtë libër mund t’ju them me siguri të plotë se është mashtrim shkencor)
Kleanthi Zoto, Filozofia marksiste – leniniste, e vetmja filozofi shkencore
Omer Hashorva, Hrushovizmi ideologji e kundërrevolucionit dhe e agresionit
Pavllo Gjidede, Vigjilenca e klasës në veprim
Raqi Madhi, Shtrëmbërimi i teorisë marksiste – leniniste për socializmin nga P.K. e Kinës
Servet Pëllumbi, Nga materializmi në idealizëm (ky “shkencëtar” nuk ka qe si ta dijë që mendimi filozofik botëror ka kaluar nga idealizmi në materializëm dhe jo sipas titullit).
Servet Pëllumbi, Formimi i filozofisë marksiste
Shyqyri Ballvora, Revolucioni kinez dhe zig – zaket e politikës antimarksiste të P.K.K.
Thimi Nika, Tej fasadës “populli unik sovietik”
Vangjel Muisiu, Thellimi i kursit revizionist në B.S.
Vasillaq Kureta, Thelbi antimarksist i koncepteve filozofike të mao cedunidesë (librit Tuaj e lashë për në fund pasi idetë që parashtroni në të i janë nënshtruar me kohë një kritike ku spikat hipokrizia ndaj Enver Hoxhës).
Ka dhe shume libra te tjere me keto tema, por qe nuk kane krijuar suport zhvillimi ne inteligjencen shqiptare, dmth kane qene limonada per tituj shkencore.

Përmëndja e tyre nuk bëhet thjeshtë si një akt, por në ato libra të publikuar autorët e tyre nuk kanë thënë të vërtetën në mënyrë absolute. Ata vetëm janë munduar të mos thënë të vërtetën dhe t’i bëjnë qejfin diktatorit.
Ju pretendoni se në vëndet ish socialiste gradualisht erdhi duke u dobësuar e u zhduk dinamika e brëndëshme e zhvillimit ekonomik e social, por nuk na thoni gjënë më kryesore: cili qe shkaku? Ju nuk keni si ta dini dhe rrjedhimisht nuk keni si ta pranoni, që e gjithë veprimtaria e popujve “socialistë” nën udhëheqjen e partive të tyre ka qënë një revoltë e qënies natyrore ndaj qënies shoqërore (po citoj Balzakun). Ju nuk keni si ta dini që e gjithë kjo dinamike ka qënë një shfrytëzim shtazor i masave popullore nga ana e udhëheqjes. Mbi këtë bazë është e pamundur të pranosh idenë Tuaj, sipas së cilës

“të depërtosh më thellë, lind mundësia për një arësyetim të argumentuar për të ardhmen e alternativës socialiste të zhvillimit”.

Por të gjitha këto hedhin poshtë edhe “rëndësinë” e pikëpamjes tjetër, po Tuajës, që thotë:

“të diskutosh jo për të kthyer modelin e përmbysur, por për të gjetur rrugën e afirmimit nga e ardhmja e materializmit i idealit socialist e parë kjo si një lëvizje reale historike e jo si skemë”.

Si mund të pretendosh për një zhvillim të tillë kur vetë konkluzioni i Marksit mbi revolucionin proletar mbështetet në një skemë dhe pikërisht në skemën britanike të shekullit të XIX-të? Përpara se të na thoni gjëra të tilla duhet të pranoni se keni hequr dorë prej Marksit, e meqënëse Ju nuk e keni bërë akoma këtë ne do t’ju luftojmë me armën e tij dhe në fushën që keni lëvruar deri tani.
E di që është pak e vështirë në një gazetë të parashtrosh kritikën e një epoke, qoftë edhe vetëm në një aspekt, por do të kufizohemi në tre pika, që ne mendojmë se përbëjnë kryesoren e asaj që keni mbrojtur deri tani.
Së pari, konkluzioni përfundimtar i Marksit lidhet me vendosjen e komunizmit ku fillesa është politika me mjete e dhunës. Unë e di që tani se edhe Ju nuk e pranoni më këtë përfundim, por nuk dini ta argumentoni. Konkluzioni marksist mbështetet në politikën pushtuese të Mbretërisë Britanike dhe në Komunën e Parisit. Dhe duke ditur se dhunës i duhej përgjigjur me dhunë ai konkluzion për atë kohë, mund të konsiderohej i drejtë megjithëatë edhe për atë kohë ai duhet marrë me rezervë. Ja sepse; sipas Marksit, kapitalizmi është forma e fundit e shtetit dhe rewwvolucioni proletar e përmbys këtë formë shtetërore duke kaluar në fazën kalimtare drejt komunizmit që e emërtoi gjysëm shtet proletar. Marksi nuk mori parasysh aspak se kalimi nga jo shteti në shtet u bë pa luftë, por me anë të ideve juridike (përmëndim këtu Solonin në Athinë dhe ligjet e dymbëdhjetë tabelave në Romë); atëhere përse duhet të pranojmë që kalimi nga shteti në jo shtet u bëka me anë të dhunës? Vallë nuk ka pasur parasysh idenë e Hegelit mbi përputhjen e ekstremeve? Apo mos vallë e ka ditur se ai rend që e fillon jetën me luftë do ta vazhdojë po me luftë, atehere i bie qe edhe rendi socialist do te permbyset me dhune revolucionare? Kjo eshte nje pike qe e permbys vete teorine e Marksit, prandaj kerkohet modifikimi i tij. Tjetër, kalimi nga feudalizmi në kapitalizëm u bë me anë të revolucionit borgjez ku dhuna ishte e pranishme. A e dinte vallë Marksi se natyra njerëzore (qoftë dhe forma jo të tilla) nuk njeh përsëritje dhe vetëm mbi këtë bazë revolucioni që zhduk dhunën kapitaliste është pjesë e vetë rendit. Pastaj Marksi me komunizëm nuk presupozonte një ideal, por me komunizëm ai dhe Engelsi kuptonin lëvizjen shoqërore që i jepte fund gjëndjes ekzistuese. A nuk i dhanë fund gjëndjes shtazore të shfrytëzimit vëndet e Europës Perëndimore e Veriore, Sh.B.A-ës, Japonia e Kanadaja pa revolucionin proletar të Karl Marksit? Domethënë në këtë pikë Marksi ose është interpretuar krejtësisht mbrapsht nga pasuesit e tij (dhe unë kështu pretendoj) ose ai i ka bërë llogaritë gabim (në një vënd duhet të jetë kështu)
Së dyti, teoria e Marksit mbi revolucionin proletar, që e përmban në brëndësi revolucionin socialist (dhe jo ndryshe siç keni thënë ju nëpër librat shkollorë) mbështetet në kontradiktën midis forcave prodhuese dhe marrëdhënieve në prodhim. Ky fenomen, sipas Marksit, është karakteristikë e vdekjes së sistemeve shoqërore. Po atëhere si mund të pranojmë ne vdekjen e rendit kapitalist në Rusi dhe kalimin në socializëm ku ky rend kishte vetëm 12 vjet jetë? Pikërisht në këtë piklë ne kemi utopizmin e Leninit dhe përsëritjen analoge të ngjarjeve më të hershme. Po përmënd vetëm kryengritjen në vitet 104 – 100 Para Kri. të Siçilisë, të skllevërve; dhe kryengritjen e viteve midis fundit të shekullit XVI dhe fillimit të shekullit XVII në Kinë ku spikat kryengritja e madhe e endësve të ndërmarjeve e manifakturave private në qytetit Suxhon më 1601, të cilat u munduan të vendosin një barazi sociale, por që degjeneruan shumë shpejt në forma të njëjta me ato ekzistueset. Ju a përmënda të gjitha këto për t’ju treguar se është e pamundur të përmbyset një rend pa i zhvilluar deri në fund forcat e veta prodhuese, të paktën sipas Marksit. Ja përse Lenini është kokë e këmbë utopist dhe asgjë më shumë.
Së treti, dua t’Ju kujtoj se bashkimi Marksit me Leninin është një ndër poshtërsitë që bëri Stalini në fushën e socializmit (si mundësi) në sferën sasiore. Qe Stalini ai që nxorri teorinë se Marksi pat thënë se revolucioni socialist triumfon në të gjithë botën, ose në vëndet më të zhvilluara në të njëjtën kohë, kurse Lenini e ndreqi atë duke thënë se socializmi mund të triumfojë edhe në një vënd të vetëm. E gjithë kjo paçavure që keni shkrojtur tek Materializmi Historik është një kopjim pikë për pikë që i keni bërë Stalinit pasi as Marski dhe as Lenini nuk kanë dhënë finicione të tilla. Për saktësi lexoni të gjithë faqen 526 tek vepra e 26 e Leninit se aty keni përfundimin se socializmi në mënyrë të plotë nuk mund të ndërtohet në një vënd të vetëm. Ndërsa komunistët – socialistë në pushtet janë grindur me njëri – tjetrin prej kohësh se kush ishte në socializëm dhe sa larg komunizmit ishin, kush do të mbërrinte më përpara atje.
Ju a përmënda të gjitha këto për t’i treguar lexuesit se Ju dhe shokët tuaj e keni gënjyer të gjithë popullin shqiptar me këto përralla për 45 vjet. Problemi shtrohet krejt ndryshe për ndryshe. Unë nuk kam ndërmënd t’Ju mësoj marksizmin, por dua t’ju shpjegoj tani përse alternativa socialiste e zhvillimit është e pamundur në Shqipëri duke e lidhur me të djeshmen dhe të sotmen.
Gjëja e parë që duhet kuptuar është pozicioni lindës i komunizmit në Shqipëri edhe para datëlindjes së PKSh-re. Idetë komuniste u importuan nga Europa e revoltuar kundra shtypjes dhe shfrytëzimit duke u sjellë në Shqipëri nga intelektualët e rinj si një shprehje kundra mbretërimit të Zogut të Parë dhe aspak si shprehje e antagonizmit midis klasës punëtore dhe marrëdhënieve në prodhim. Ju ja keni fshehur gjithmonë nxënësve dhe studentëve tanë nëpër shkolla këtë fakt. Me fjalë të tjera duhet pranuar se grupet komuniste (po pranojmë tezën e Enver Hoxhës për këtë problem) ishin grupe intelektuale dhe aspak grupe komuniste proletare apo punëtorësh siç pretendon Enver Hoxha. Gjithashtu duhet pranuar se komunizmi në Shqipëri kishte karakter intelektual dhe aspak proletar. Ky i fundit nuk ka ekzistuar kurrë në Shqipëri në përmbjajte, pasi vetë klasa punëtore shqiptare ishte shumë – shumë e re dhe rezultat i relacioneve me të huajt. Prej këtej del e qartë edhe kush e formoi PKSh-re, të paktën në drejtim të marrjes së pushtetit pas mbarimit të luftës. Mbi këtë bazë si mund të pretendosh për socializmin në Shqipëri në të ardhmen (flasim për vitin 1948).
Është një kapitull tepër i gjatë se çfarë ka qënë në realitet PPSh-së dhe roli i sajë në zhvillimin e shoqërisë sonë, por për ta lidhur me socializmin shqiptar është e nevojshme të tregohet struktura shoqërore e popullit shqiptar. Autorët e Materializmit Historik kanë pretenduar se tek ne ka dy klasa shoqërore dhe një shtresë drejtuese. Kur i pata thënë mësuesit të filozofisë në një provim se tek ne kemi tre klasa shoqërore ai më pati vënë katër. Sot e shoh që paskam pasur të drejtë, vetëm se duhej specifikuar se klasa e tretë ishte e ndarë në dy grupime: në intelektualë që punonin bashë me punëtorët e fshatarët dhe në intelektualë që nuk punonin, por përgatisnin teorinë për shtypjen dhe shfrytëzimin e popullit shqiptar. Ja përse nuk mund të pranohet pa doreza ideja se inteligjenca shqiptare është persekutuar gjatë 45 vjetëve të sundimit të Enver Hoxhës. Ju dhe shokët tuaj që keni punuar në atë institut nuk mund të përfshiheni në shtresën e intelektualëve të persekutuar.
Por duhet të pranojmë se titulli pyetës i artikullit Tuaj kërkon një përgjigje sipas kushtit internacional dhe atij kombëtar. “Çuditërisht” Ju nuk keni të drejtë për të dy rastet.
Në botë alternativa socialiste nuk ka më atë përmbajtje teorike të socializmit të shekullit të XIX-të dhe ekziston, duke luajtur një rol pozitiv, në ato vënde ku kemi një zhvillim real të indistrisë moderne. Kjo alternativë është thjeshtë një socializëm europianoperëndimor dhe shërben si një pol opozitar dhe vetëm kaq. Por kjo nuk mund të zbatohet dot në vëndet e prapambetura, sepse i ashtëquajturi socializëm në këto vënde degjeneron detyrimisht në absolutizëm individual, siç degjeneroi duke sjellë në skenën polkitike shumë dhimbje shoqërore. Përpara se të përcaktohet nevojshmëria e një teorie duhet përcaktuar më përpara shkalla e zhvillimit shoqëror të një vëndi që e lind dhe pastaj të përcaktohet zhvillimi hapsinor i popullatës ku do të zbatohet. Ju si materialist që pretendoni të jeni duhet ta dini që është qënia shoqërore ajo që përcakton ndërgjegjen dhe është e parpanueshme që ndërgjegja shkencore e shekullit të XIX-të (e cila ka qenë prudukt i kapitalizmit në zhvillim) t’ja injaktosh popujve në shekullin e XX-të, por që janë në fazën kalimtare nga feudalizmi në kapitalizëm dhe këtë në sajë të relacioneve me europianët perëndimorë. Domethënë shkalla e ulët e zhvillimit kapitalist e përjashton alternativën socialiste të zhvillimit në vëndet e ndryshme të globit.
Por Ju nuk e kini fjalën për botën, edhe pse përmëndni e aludoni me vëndet e industrializuara. Ju pretendoni për një aplikim të mundëshëm të sajë në Shqipëri dhe me këtë doni të ruani pozicionin tuaj si parti. Në qoftë se për vëndete e pazhvilluara kapitaliste alternativa socialiste mund të pranohet për më vonë dhe me rezerva, ajo për Shqipërinë është e dëmshme. Kjo del po të studiohet pak me vëmëndje vetë autori i socializmit “shkencor” Karl Marksi, sipas të cilit:

“Një shoqëri, edhe në qoftë se ka rënë në gjurmët e ligjit natyror të zhvillimit të saj,-……-nuk mundet as t’i kapërcejë, as t’i anulojë me dekrete fazat natyrore të zhvillimit. Por ajo mund t’i pakësojë dhe t’i zbutë dhimbjet e lindjes”.

Meqënëse Ju keni pretenduar se jeni marksist – leninist, së bashku me të gjithë shokët Tuaj, përse na servirni të tilla teorira kur populli shqiptar ndodhet tepër – tepër larg natyrës së vet socialiste, e cila nga pikëpamja kohore e zhvillimit mund ta kërkojë këtë alternativë vetëm pas 10 000 vjetëve dhe këtë me ndihmën e Europës (sepse e izoluar nga Europa populli shqiptar mund të prodhojë ide socialiste pas 10 milion vjetësh). Nuk e di në i kuptoni fjalët e Marksit, por një imponim socialist, qoftë dhe në formën e opozitës, në popullin tonë do të thotë ta lësh në vënd duke i shkaktuar shumë dhimbje të tjera. Për të kuptuar se sa larg aplikimit të alternativës socialiste është populli shqiptar duhet zbërthyer më përpara gjëndja shoqërore dhe prejardhja e tij. Unë shkurtimisht mund t’Ju përmënd se popullata shqiptare fshatare (e cila më 1930 zinte 84%) karakterizohej nga prona fisnore (jo private), familja patriarkale (jo monogame), kulti i natyrës është feja autoktone (dhe jo monoteizmi), e drejta zakonore e pashkruar (dhe jo juridiksioni shtetëror), të cilat së bashku tregojnë se populli shqiptar është tepër – tepër larg zbatimeve të ideve socialiste. Në qoftë se qyteti shqiptar në mesin e shekullit të XX-të mund të krahasohej me shoqërinë franceze të mesit të shekullit XVIII, fshati shqiptar ka qënë më mbrapa se epoka soloniane në Greqinë Klasike. Ja në një truall të tillë zbatuat Ju për 45 vjet socializmin “shkencor. Ekziston një teori (të mbështetur në teorinë e dy binjakëve të Ajnshtajnit, veçse me konkluzione krejt të tjera) mbi lidhjen e popujve të prapambetur me idetë moderne; shkurtimisht mund t’Ju them se konkluzioni i parë që rrjedh prej saj është roli negativ i kësaj lidhje duke sjellë në skenë komponentë shoqërorë hibridë dhe të dëmshëm (mafia është një produkt i tillë).
Ja përse në Shqipëri nuk duhet të ekzistojë alternativa socialiste e zhvillimit. Sot populli ynë nuk e ka në natyrën e vet këtë alternativë. Ajo në vënd të zhvillimit do të sjellë përçarjen dhe shkatërrimin e kombit tonë.
Si mbyllje mund të them se Ju që na afroni oferta të tilla jeni tre herë gënjeshtar: na keni gënjyer me shkollën tuaj (shkolla shqiptare filozofike është fund e krye një mashtrim) një herë; na kemi gënjyer me librat që keni botuar kur keni punuar në Institutin e studimeve marksiste – leniniste për herë të dytë; na gënjeni përsëri me idetë e Juaja antikombëtare për herë të tretë. Ja përse nuk është e nevojshme alternativa socialiste e zhvillimit në Shqipëri.

Tiranë, më 31. 03. 1992

27- Historia e Flamurit të ngritur në Vlorë më 1912

(vazhdim i asaj që nuk dinë shqiptarët për historikun e Flamurit Kombëtar Shqiptar)

Në qoftë se përgjithësisht të gjitha ngjarjet e Mëvetësisë së Popullit shqiptar kanë elementë të dyshimtë, të paqartë, të ndryshuar, të mohuar, të tjetërsuar, etj, historia e Flamurit tonë Kombëtar është e qartë si drita e diellit dhe kjo falë punimeve të Etërve tanë Françeskanë. Është shpirti i tyre shekullor që thërret nga thellësitë e Tokës Nënë: Flamuri Kombëtar Shqiptar është vepër e jona dhe jo e komunizmit antishqiptar. Dmth jam i detyruar të deklaroj që në fillim se stilizimi i shqiponjës, që kemi sot ne stemën e Republikës, është vepër e komunizmit dhe jo e atyre që shpallën pavarësinë e popullit tonë më 1912. Flamuri i ngritur në Vlorë më 1912 nuk është ai që pretendohet në asnjë përmasë dhe autorët e tij janë krejt të tjerë nga ata që janë propoganduar dhe propogandohen prej mbi gjysëm shekulli.
Dy janë librat që pretendojnë se e kanë zgjidhur problemin e flamurit të 1912-ës: ai i Prof. Dr. Valentina Duka: Histori e Shqipërisë 1912-2000 (faqe 20-23) dhe ai i Jaho Brahaj-t: Flamuri i Kombit Shqiptar (faqe 118). Në sitet e internetit, kur flitet për flamurin shqiptar, gjërat janë shtjelluar sipas idesë të librit të dytë çka do të thotë se autorët janë të njëjtë.
I pari përshkruan të gjithë historinë e Flamurit shqiptar të ngritur në Vlorë më 1912, sipas të cilit varianti i kohës së monizmit është i lidhur me emrin e Marigo Pozios, por i copëtuar sipas dy ngjarjeve të ndryshme ku emri i sipërpërmëndur është sinonim i Flamurit, ku sipas variantit të dytë autorja e Flamurit na ishte vetëm transportuesja e saj. Autorja nuk na tregon variantin para monizmit dhe kush ja dha Marigo Pozios qëndisjen e Flamurit të Ismail Qemalit Por sipas studimit të autores së librit të mësipërm rezulton që ekziston një variant krejt tjetër për tjetër ku emri i Marigo Pozios nuk ka asnjë lidhje me Flamurin e ngritur në Vlorë. Gjithëshka i dedikohet Don Aleandro Kastriotit, i cili na ia kishte dhuruar Eqerem Bej Vlorës (pretendohet se i është dhënë bejlerëve të Vlorës, për këtë shih Përpjekja Shqiptare, f. 11, artikulli i Jakov Milaj: Zonja Marigo dhe Flamuri Kombëtar, GH) një flamur dhe ky i fundit ja kishte dhënë Ismail Qemalit për ta ngritur më 28 Nëndor 1912 në Vlorë. Për këtë ekzistojnë dhe dokumenta, pronë e Ministrisë së Jashtme të Republikës së Shqipërisë. Fakti që profesoresha e historisë nuk përmënd polemikën për këtë temë, sipas këtij versioni, midis studiuesve shqiptarë të para 1944-ës duhet të tregojë për një mangësi në materialin e saj dhe dyshimin mbi saktësinë dokumentare të përdorur. Këtë material të injoruar zonja profesoreshë mund ta gjejë në faqet e revistës kulturore Përpjekja Shqiptare të Branko Merxhanit, janar 1938, ku përmëndet dhe personazhi i saj. “Fatkeqësisht” ky flamur ishte djegur nga qeveria Vorioepirote e Delvinës në vitet 1914/15 dhe sot nuk ekziston në asnjë lloj forme deri në atë masë sa kërkush nuk ja di as formën dhe as llojin e stilizimit të shqiponjës.
Por si duhen interpretuar faktet që na jep Jaho Brahaj në librin e tij ku nuk mungon edhe pamja e flamurit të ngritur në Vlorë më 1912 (faqe 118, por që autori bën një akrobaci duke e emërtuar “forma grafike e Flamurit Kombëtar Shqiptar, që u lartësua në Vlorë nga Kuvendi Kombëtar, më 28 Nëndor 1912)? Sipas këtij autori forma e Flamurit të 1912-ës është ajo e paraqitur në fig. 1. Atëhere kë duhet të pranojmë: historianen të mbështetur në dokumenta të sakta, sipas saj, apo autorin e librit mbi flamurin të pa mbështetur në dokumenta? Kë duhet të besojmë në këtë rast, pasi autori i parathënies, Prof. Dr. Bardhosh Gaçe, ka bërë një paralajmërim sipas të cilit “kjo literaturë (ku mbështetet kjo monografi, GH) është dhënë me kritere shkencore dhe me saktësi, pa lënë rast për ekuivoke”? Edhe tek ky autor ekziston informacioni mbi Aladro Kastriotin, i cili i paska dhënë Ded Gjo Lulit, me anë të Preloc Prekë Kisit, një flamur të madh mbi 2 metra të cilin e ngriti përballë Tuzit më 1906 (f.109-110).
Që dikush, nga dy autorët e mësipërm, ja fut në tym as që e diskutoj, por unë kam frikë që në tym ja kanë futur të dy autorët pasi materialet e publikuara nga ata as që kanë lidhje me ngjarje historike, por mbështeten në katrahuren që sajoi komunizmi enverist duke qënë në kontradiktë me ngjarjet reale të ndodhura në territorin e banuar nga shqiptarët dhe jo rrallë herë në kundërshtim me ligjet e zhvillimit të shoqërisë shqiptare. Analiza e tyre mbështetet në “historinë” e krahinave të tyre a thua se Shqipëria kufizohet në to dhe anashkalohet pjesa realisht shqiptare me histori milionavjeçare. Dmth autorët e mësipërm kanë tentuar t’i krijojnë histori krahinave shqiptare pa histori duke mohuar krahinat me histori. Është kjo e fundit që më ka detyruar t’i kthehem problemit të Flamurit pasi të vetëquajturit “historianë” pretendojnë për një panoramë hapsinore krejt tjetër për tjetër. Pra ka një të vërtetë jo vetëm të ndryshme, por edhe të kundërt ku çfaqet shpirti patriotik shqiptar i autorëve të Flamurit dhe mbrojtësve të Tij.
Por si është historia e Flamurit Kombëtar Shqiptar të ngritur në Vlorë më 1912 dhe si lidhet me Flamurin që kemi sot, sidomos me stilizimin e shqiponjës në Stemën e Republikës së Shqipërisë (fig. 2)? Pikërisht për të fshehur këtë lidhje dhe mënyrën se si është kaluar nga Flamuri i shpalljes së Pavarësisë në Flamurin e sotëm janë sajuar këto libra që emërtohen studime, dhe është sajuar stilizimi i paraqitur në fig.1. Qëllimi i publikimit të librit të Jaho Brahaj-t është fshehja e autorëve të vërtetë të stilizimit të shqiponjës që ka sot Stema e Republikës, pa çka se ai bie ndesh me një pjesë të ideve të historianes Valentina Duka. E vërteta e stilizimit të shqiponjës sot, në Flamurin tonë Kombëtar, është një turp për mashtruesit e historisë së Shqipërisë pas 1944-ës duke na argumentuar mënyrën se si është përdorur historia përgjatë 45 vjetëve të sundimit komunist.
fig. 1 fig. 2
Duhet pranuar që në fillim se ekzistenca e një tradite mbi shqiponjën dy krenore – dy krena (jo krenare, siç pretendon Jaho Brahaj…f. 8) është e lidhur me emrin e Gjergj Kastriotit dhe aspak me një kult iliro-shqiptar. Po të filtrosh praninë e shqiponjave në veprimtarinë shoqërore të banorëve vëndas, dmth sipas trinomit iliro-arbërve-shqiptarë, përgjatë 3000 vjetëve do të arrihet në përfundimin se ato nuk janë produkte të vëndasve, por të relatorëve me banorët e sipërpërmëndur për faktin më të thjeshtë fare: trinomi ilir-arbër-shqiptar nuk e ka njohur politeizmin, mbi çbazë fillon ekzistenca e shqiponjës. E bukura është që kulti i natyrës, besimi autokton i vëndasve nuk e ka shqiponjës si pjesë të perëndive pagane. Është një problem i thjeshtë, por që është vështirësuar ne Shqiperi nga manipulatorët e historisë. Fakti qe shqiponja ka qene pjese e formacioneve luftarake romake eshte i mjaftueshem per te çveshur popullaten iliro-shqiptare si pronaren fillestare shpikese te shqiponjes ne stemat dhe flamuret. Eshte tjeter pune pse shqiponjat çfaqen ne flamuret dhe stemat e prijesve arberore ne mesjeten europiane. Gjitheshka duhet t’i dedikohet Perandorise Bizantine dhe Kryqezatave europiane kundra Lindjes se Aferme. Jane mbeturinat e ketyre kryqezatave qe bashkeshoqerojne flamujt e prijsave arberore duke i dhene pamjen e princave feudale mesjetare, por qe kane realizuar dhe mashtrimin e madh ne historine e popullit shqiptar dhe pengesen kryesore të vërtetimit te lidhjes shqiptaro – ilire.
Historia e Flamurit te ngritur ne Vlore me 1912 e fillon rrugen e vet me 06 prill 1911 tek Kisha e Traboinit ku Kol Ded Gjoni, i biri i Ded Gjo Lulit, shpalosi Flamurin kuq e zi, për herë të parë mbas vdekjes së Gjergj Kastriotit, duke ju drejtuar njerëzve:

“Shiqo popull! Nji ky asht flamuri i Shqipnisë, i kuq me shqipe me dy krena”.

Atë ditë edhe Dok Ujka te Kisha e Grudës e Prel Luca në Triesh ngritën flamurin e Shqipnis (Kolec Traboini, Lufta e Maleve 1911, f. 127). Bëhet fjalë për flamurin e paraqitur në fig. 3 (marrë nga libri: Gjurmë të historisë kombëtare në fototekën e Shkodrës, f. 122, libri i Kolec Traboinit…f 104 apo Jaho Brahaj-t….f. 110). Historia e këtij Flamuri është i lidhur me emrin e mësuesit të ri, për atë kohë, Palok Traboini (1888-1951) i cili solli nga Austria, përmes Dalmacisë, tre flamuj të tillë, njëri prej të cilëve është pikërisht ai i ngritur në Deçiq dhe paraqitur në fig. 3.

fig. 3
Ngjarja është e përshkruar në një poemë epike me titull: Lufta e Maleve, me autor Palok Traboini kulmi i së cilës paraqitet në vargjet:

“Rrnoftë flamuri e rrnoftë Shqipnija,
orën çuet e ka Malsia!”

I them të gjitha këto për t’i treguar lexuesit se ngjarjet e atyre kohërave janë përshkruar në poemën epike më 1911, shkruar në Prizren, nga vetë pjesmarrësi kryesor në atë luftë dhe detyrimisht nuk kanë si të kenë fije dyshimi mbi vërtetësinë. Për Flamurin e Shqipnis, në majën e Deçiqit, kane dhënë jetën shtatë trimat e Kojës në luftë kundër forcave turke, për të cilët në Sh.B.A është ngritur një lapidar në shënjë nderimi dhe respekti (Kolec Traboini, Lufta e Maleve, f.24).
Qenë anëtarët e nderuar të Kishës Katolike Shqiptare që vunë dyshimin mbi barazinë e stilizimit të shqiponjës në atë flamur me atë të Gjergj Kastriotit, pasi kanë qënë pikërisht këta klerikë që e kishin vizituar varrin e Kastriotëve në Kalabri të Italisë dhe dinin më tepër. Në ndihmë u erdhi kleriku Dom Mark Vasa (edhe sot në Vlorë thonë: tek Dom Marku), i cili solli skicimet e stlizimit të shqiponjës të varrit të Kastriotëve ku përfshihej vula dhe shqiponja e flamurit te Gjergj Kastriotit (fig. 4, 5, marrë nga libri i Jaho Brahaj-t….f. 64, 67), ku së bashku me Petro Fotografin (Petro Dhimitri) përgatitën stilizimin e shqiponjës në Flamurin e Ismail Qemalit (sipas: Përpjekja Shqiptare, Nr 13, f. 12). Është ky stilizim që qëndiset në dy pika të Shqipërisë, njëra në Vlorë nga Marigo Pozio (shpalosur më 1912) dhe tjetra në Shkodër nga Bernadina Marubi-e bija e gjeniut patriot të fotografisë shqiptare (shpalosur më 1914). Autores së parë, Imzot Vinçenc Prenushi, OFM, i kushtoi romancën e pavdekshme “Gruaja Shqiptare” (Përpjekja Shqiptare,Nr 13, f. 12- në libër merret si hipotezë sentimentale), pa dyshim kryevepra e letërsisë shqiptare, në këtë gjini, për të gjithë kohërat. Jam i detyruar e nderuar historiane t’Ju a rikujtoj:

“……………….
Merr pelhurën, qi pat enë
Bija e sajë; kishte pasë kenë
Kuq e zi e m’të qindisë
Gjen dashtnin qi e kisht’molis
N’krye të flamurit kisht’punue
Për rreth shqypje, m’dorë prarue,
Fjalët e hershme, fjalët e të Parve:
Se Shqypnia asht e Shqyptarëve;
E nder skaje fjalët “liri”
Me ket flamur kuq e zi
Merr nanë-shkreta e pshtiell at bi.
Qi, pat njofët tjetër dashtni,
Ishte shkri veç për Shqypni
……………………………………….
Pse, po kje qi,si kjo bi,
Rriten vashat në Shqypni.
N’vend do shkojë-o fjala e t’Parëve,
Se Shqypnia asht e Shqyptarëve.
Lidhniu tok, si bajshin motit
Ato bijat e Kastriotit,
E broh’ritni n’gzim e n’vajë:
Rrnoftë Shqypnia e flam’ri i sajë.

A e kuptoni e nderuar historiane që kjo romancë është dokumenti më i saktë se kush e ka qëndisur Flamurin e Ismail Qemalit më 1912 dhe e anashkalon pronën e Ministrisë së Jashtme të Shtetit Shqiptar që nuk habitem mund të jetë e sajuar?
Për të ditur se si ka qënë forma e atij Flamuri nuk është e vështirë të zbulohet, pasi familjarët e autores së qëndisjes të Flamurit të ngritur në Kala të Shkodrës më 1914 ja dhuruan Muzeumit Historik të Shkodrës rreth vitit 1978, pak vjet pasi patën dorëzuar edhe fototekën Marubi. Pamja e atij flamuri tregohet në fig. 6.
Po të krahasojmë këtë flamur me pamjet e vulës dhe flamurit të Kastriotëve do të dallojmë ngjashmërinë e stilit të shqiponjës dhe kjo duhet të tregojë se si ka qënë Flamuri ditën e 28 Nëndorit 1912 në qytetin e Vlorës. Më duket se ai është tepër larg stilizimit të paraqitur në librin e Jaho Brahaj-t dhe duhet të jetë kjo arësyeja përse këto të dhëna nuk përmënden në librin e tij.

fig. 4 fig. 5
Boshllëku statistikor që përshkruan librin e autorit të mësipërm është jo vetëm i qëllimshëm, por ai fsheh dhe arësyet përse është publikuar libri i tij. Autori ka meritën se ka propoganduar llojet e stilizimit të shqiponjave në flamurët që kanë bashkëshoqëruar politikën shqiptare në vitet 1912-1939, çka duhet të shërbejë për të treguar anën pozitive të punës së tij. Karakteri dualist që çfaqet në librin e tij bie në sy në heshtjen ndaj shumëllojshmërisë së stilizimeve të përdorur në atë kohëra dhe autorët e tyre. Nuk është i mjaftueshëm vend përdorimi i tyre dhe autorësia e disa prej tyre (f. 129-136) ku bie në sy dhe fshehja e stilizimit kryesor të përdorur nga fashizmi italian.
Të gjitha këto dallohen po të analizohet rruga se si është kaluar nga stilizimi i shqiponjës në Flamurin e ngritur në Vlorë më 1912, në stilizimin e shqiponjës në flamurin e përdorur nga komunizmi.
Unë pretendoj se ky është një problem i një rëndësie të veçantë për historiografinë shqiptare të sotme, pasi argumenton arësyet përse është përdorur historia në apokën e diktaturës

fig. 6

dhe përse përdoret sot. Do të dallojmë se ndryshimi është vetëm sasior dhe historianët shqiptarë janë të paaftë të shkëputen nga shkolla e tyre formaliste dhe antishqiptare; kjo jo vetëm për faj të shkollës së tyre dhe filozofisë politike, por për faktin më të thjeshtë fare: janë të keqarsimuar që në barkun e nënës. Problemi i stilizimit të shqiponjës në Flamurit tonë Kombëtar sot e ka një të fshehtë të vogël, që, po të zbërthehet, do të tregojë fare hapur lidhjen e komunizmit shqiptar me fashizmin italian jo vetëm në ngjashmërinë sociale, dmth filozofike, por, kryesisht, në atë statistikore, dmth politike. Shumë ngjarje nuk janë tamam ashtu siç thuhen dhe stilizimi i shqiponjës në Flamurin tonë Kombëtar është i aftë të zbërthejë njërën prej tyre.
Kur italianët fashistë shkelën Tokën tonë më 07 prill 1939 gjënë e parë që bënë eleminuan stilizimet e shqiponjave nëpër stemat dhe flamujt e shumtë shqiptarë duke marrë kryesisht njërin prej tyre dhe i vendosën sopatat e liktorit (fig. 7). Ishte ky stilizim që ju bashkangjit monedhave të tyre, duke treguar dhe një lidhje të këtij stilizimi me atë të përdorur në kohën e mbretit Zogu I-rë, ku dhe duhet të qëndrojë e gjithë e panjohura mbi këtë lloj stilizimi.
Rëndësia e këtij stilizimi nuk qëndron në përmbajtjen e tij se sa në ngjashmërinë absolute që ai ka me stilin e shqiponjës të përdorur nga komunistët. Është kjo arësyeja përse fig. 7 është vendosur pranë fig. 2 (ngjashmëria është e padiskutueshme). Pyetja është shumë e thjeshtë: përse komunistët nga të gjithë stilizimet e shqiponjës të përdorur në kohën e mbretit Zogu i I-rë muarën pikërisht atë të përdorur nga fashizmi italian dhe jo një tjetër? Ku qëndron djallëzia e përdorur? Nuk na habit heshtja e historiografisë së sotme për këtë problem, por na habit këmbëngulja e historianëve të sotëm për të anashkaluar problemin duke e shtrëmbëruar atë. Kjo përbën të pafalshmen në adresë të tyre dhe karakterin

fig. 7 fig. 2
spekullues të ekzistencës së profesionit që mban emrin: historian.
Nuk ka rëndësi statistika historike në këtë rast, por kryesorja qëndron në ndërgjegjen e ngjarjes, ku është anashkaluar ndërgjegjja kombëtare e atyre që e formuan Flamurin Kombëtar Shqiptar me emrin: Kleri Katolik Shqiptar. Ka ardhur koha t’u themi shqiptarëve se Heroi ynë Kombëtar ka mangut subjektin e tillë, i vetmi që mund t’i qëndrojë përkrah për të gjithë periudhën e Kastriotit dhe pas vdekjes së Tij. Kleri Katolik Shqiptar dhe Gjergj Kastrioti përbëjnë një unitet të pandashëm në qëllim dhe vepër. Ata janë truri dhe dora e Shqipnisë. Ja përse janë sulmuar qoftë Kleri Katolik Shqiptar, qoftë Gjergj Kastrioti.

Tiranë, më 14.04.2009

26-Çfare nuk dinë shqiptarët nga: Historia e shpalljes të Shtetit Shqiptar dhe e Flamurit tonë Kombëtar më 1912-ën

 

Jane dy probleme te ezauruara me gabime statistikore dhe të pa interpretuar saktë nga historiografia komuniste duke fshehur thelbin e problemit me përmasa kontradiktore. Pa dyshim qe jane dy problemet me kardinale te historiografise shqiptare te gjysmes se dyte te shekullit te XX-te ku eshte vepruar më me force per ta devijuar ate nga boshti i së vërtetës. Puna ka mberritur në atë pikë sa jane eleminuar në propagandë autorët e vërtetë të shpalljes së pavarësisë dhe të flamurit tonë kombëtar të ngritur ne Vlore me 28 nendor 1912 deri ne ate mase sa ne duhet ta konsiderojme atë datë si dite te mallkuar, pasi ndryshimi i autoresise se pavaresise dhe flamurit eshte i barabarte me ndryshimin e identitetit tone kombetar. Une jam i mendimit se ky ka qënë qëllimi i fallsifikatorëve të historisë, por duhen zbuluar arësyet përse nuk ja kanë arritur qëllimit dhe përse pas 1991 e forcuan këte mashtrim në shkallë sipërore duke botuar një sërë librash njëri më antirealist se tjetri, njëri më antishqiptar se tjetri. Nuk e kuptoj përse intelektualët e sotëm nuk e duan Shqipërinë dhe përse luftojnë kundër sajë. Nuk e kuptoj dot përse intelektuali i sotëm, produkt i shkollës komuniste, bëhet antimaterialist dhe antihistorian. Nuk e kuptoj dot se si mund të jetë kundër të kaluarës ky intelektual kur është i vetmi, në sferën njerëzore, që ka përfituar nga rendi i Enver Hoxhës. Nuk e kuptoj dot se si ky intelektual, shterp deri dje në fushën e prodhimtarisë intelektuale, sot ka dalë me flamurin e mohimit duke qënë ai thelbi i nihilizmit filozofik me një prodhimtari formale. Ketu mund te permend librin e Prof. Dr. Valentina Dukes, Historia e Shqiperise 1912-2000, librin e Pirro Mishes, Arratisja nga burgjet e historise, librin e Ismail Qemal bej Vlores, Shqiperia dhe Shqiptaret, qe shoqerohet me nje paralajmerim te Prof. Koli Xoxi-t e disa artikuj të tjerë pa autor të drejtëpërdrejtë, librin e Akademik Kristo Frashëri, Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë (28 Nëndor 1912), librin e Hajredin Isufit, Feja dhe Flamuri, Dom Nikollë Kaçorri dhe qe perbëjnë permbysjen e realitetit historik shqiptar te atyre koherave. Lexuesi duhet ta kete pak të vështirë të konkludojë me faktet propagandistike qe jane afishuar, duke perfshire edhe stendën mbi historikun e flamurit ne bulevardin “Dëshmoret e Kombit” me 28 nëndor 2008, apo “historikun” e flamurit shqiptar në sitet e internetit, prandaj jemi të detyruar ta ndihmojme me atë që “historianët” komunistë nuk kanë lënë gurë pa lëvizur për ta fshehur dhe për ta zhdukur.
Si është e vërteta e shpalljes se pavaresise dhe e flamurit tone kombetar te ngritur ne Vlore me 28 nendor 1912 kur dihet fare mire se: një nga drejtuesit e qeverise se Ismail Bej Qemal Vlorës ka qene i nderuari Dom Nikoll Kaçorri, në postin e zëvëndësit të Tij; anëtar i Këshillit të Naltë të shtetit shqiptar me 1920 ka qene i nderuari Imzot Luigj Bumçi, por që sipas Admirality War Staff – Intelligence Division, Albanie – Personnages, les clans et le peuple, Londër, 1916: “Imzot Bumçi pat qënë sekretar i arqipeshkvit të Shkodrës, Sereqit, të cilin shpreson ta pasojë. Ka pasur mjaft besim tek admirali Burney. Është pleksur në intrigat austriake ndaj dhe, me zemër nacionalist, mendon se pushtimi austriak është në të mirë të vëndit” (vepër e cituar nga P. Misha tek Arratisja nga burgjet e historisë, f. 363, por që duhet marrë me rezervë mohuese pasi i njëjti material e bën Esad Pashë Toptanin ministër të jashtëm në qeverinë e Ismail Qemalit, (po aty, faqe 364-365) kur në shumë botime rezulton që në atë post ka qënë vetë Ismail Qemali, psh Shqipëria e Ilustruar 1927, vëll. 2); regjent i shtetit shqiptar me 1943-1944 ka qene i nderuari Pader Anton Harapi (pra politika shqiptare ne pikat me kyce te tij ka pasur bashkezgjidhes anëtarët e nderuar të Klerit Katolik Shqiptar) dhe ai flamur, tashme, nuk ekziston (keshtu pretendon Prof. Dr. Valentina Duka ne librin e saj mbi historine e Shqiperise 1912-2000, kur, në të vërtetë, ai ka shumë vjet (i vëllai) që ndodhet në stendën e muzeumit historik të Shkodrës, por qorrat duhet të kenë katër palë sy për të parë lavdinë e kombit), ku ne stemen e Republikes (2008) kemi nje stilizim te shqiponjes te njejte me ate qe perdoren fashistet italiane kur invaduan Shqipërine me 07 prill 1939?
Pikëpyetjet mbi Aktin e Pavarësisë dhe historinë e Flamurit janë të pafundme kur dihet se pas dy vjeteve Konferenca e Ambasadoreve pati pretendime territoriale mbi shqiptaret duke i hequr atyre me shume se gjysmen e tokave te banuar nga ata dhe duke ja dhene invadoreve të Ballkanit të Jugut dhe Veriut. Cfare ka ndodhur ne realitet dhe perse tokat e banuara nga shqiptaret u bënë mollë sherri per shtetet imperialiste të Europës; përse Shqipëria nuk u përfshi në ndarjen e 1945-sës?
Per te qenë të sakte, duhet thënë që në fillim se interpretimet e bëra mbi Aktin e shpalljes se Pavarësisë dhe historinë e Flamurit nga historiografia shqiptare (1945-2008) jane ta pasakta, tendecioze, antihistorike dhe antishqiptare. Autoret e atyre ideve te jeni te sigurte qe jane antishqiptaret (me fjalën antishqiptar une kuptoj intelektualin (dmth antishqiptar jane vetëm intelektualët dhe asnje anëtar i ndonjë shtrese tjetër) që nuk di të bëj asnjë pune në favor të bashkësisë dhe e grabit atë me anë të ligjit në kundërshtim me idetë e atyre që formuan shtetin shqiptar, -ja përse është e nevojshme përcaktimi hapsinor i shpalljes së shtetit shqiptar) e mirefillte qe jetojne në brëndësi të popullit tonë të gatshëm për t’i futur thikën mbas shpine kur t’i jepet rasti, gjë te cilen e kane realizuar pergjate viteve 1945-1991 dhe 1997-ës.
Ka disa menyra per te percaktuar dinamiken e aktit te pavarësise, por gjithsesi menyra e përdorur nga historiografia shqiptare e kohes se komunizmit, apo e sotmja, nuk mund te perdoret më. Metoda materialiste ka ekzistuar prej shekujsh, por filozofia komuniste i ka qendruar larg si djalli nga temjani dhe ketu qendron poshtërsia e komunizmit te shekullit te XX-të (është paraqitur si perfaqesuesi i materializmit filozofik duke qene ne realitet perfaqesuesi me tipik i idealizmit filozofik per te gjithe kohen e ekzistences se races njerezore ne Toke). Une jam i mendimit se qe te mund te percaktosh te gjithe proceduren e Aktit te Madh te Pavaresise dhe formimit të Shtetit të Parë Shqiptar eshte e nevojshme te percaktohet me perpara:
1-Gjëndja ndërkombëtare e politikës në Europë dhe Ballkan në fillim të shekullit të XX-të duke pasur në qëndër të vëmëndjes edhe dy luftërat botërore.
Fakti që shpallja e pavarësisë më 1912 u kontestua nga Konferenca e ambasadorëve (1912-1913) me kryetar Eduard Grei-n, ministër i jashtëm i Britanisë së Madhe, ku shtetet europiano perëndimore u hëngrën si macja me miun, duhet të tregojë se pavarësia e shqiptarëve ishte një mollë sherri midis duetit Gjermani+Austro-Hungari dhe të Fuqive të tjera. Vendimet e Konferencës së Ambasadorëve nuk mund të kuptohen pa ngjarjet e mëvonshme në territorin e Shqiperisë ku Italia pati pretendime mbi zonën e Vlorës duke vertetuar se në atë Konferencë ajo kishte dalë kundra dyshes Gjermani+Austro-Hungari; dmth ajo Konferencë favorizoi Serbinë, Greqinë, Maqedoninë dhe Malin e Zi në dëm të popullatës shqiptare ku Italia e asaj kohe do të merrte një thelë jo të vogël strategjike në zonën e Vlorës, përfshirë edhe Sazanin. Konfliktet politike midis shteteve europiane, për problemin shqiptar, u dukën mirëfilli në luftën e parë botërore ku territorin e shqiptarëve e zaptuan të gjithë shtetet pjesmarrëse në atë konflikt dhe banorët vëndas nuk luajtën asnjë rol, me përjashtim të Malsorëve të Veriut që me gjakun dhe kockat e tyre e betonuan kufirin e Veriut kundra pushtuesit serb. Kjo ka rëndësi të vihet në dukje pasi tregon se vetë shpallja e pavarësisë ishte e dëshirueshme për një pjesë të shqiptarëve dhe e padëshirueshme për disa shtete të Europës dhe pjesën tjetër të shqiptarëve (raporti midis këtyre pjesëve është pak e vështirë të përcaktohet dhe këtu duhet të fshihet misteri i shpalljes së pavarësisë, por historiografia e re shqiptare është e aftë të përcaktojë pjesën që luftoi për pavarësinë e Shqipërisë). Është pikërisht ky raport që bëri të domosdoshme krijimin e Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit (organ i krijuar nga Konferenca e Ambasadorëve në Londër me vendimin e datës 29 korrik 1913) dhe komisionin e posaçëm (me vendimin e 11 gushtit 1913) të cilët caktuan kufijtë politikë të Shqipërisë me Protokollin e Firencës (1913) dhe atë të Korfuzit (1914), gjë që duhet të tregojë se jo të gjithë shqiptarët politikanë të asaj kohe kanë qënë dakort me pavarësinë e popullit shqiptar. Të gjitha këto propoganda komuniste i ndryshoi duke e paraqitur situatën sikur e gjithë bota europiane ishte kundra popullit shqiptar (shih Fjalorin Enciklopedik Shqiptar mbi Protokollin e Firencës dhe të Korfuzit) dhe ky i fundit kishte bërë namin kundra “armiqve” të tij. Ka një të vërtetë krejt tjetër për tjetër dhe kjo i duhet thënë popullit shqiptar përpara se të pretendojmë për tu futur në Europë (e vërteta është e lidhur me Kosovën dhe luftën për pavarësinë kombëtare).
Le ta themi qe ne fillim se populli shqiptar eshte i vetmi popull ne bote qe nuk e njeh luften per liri (duke përjashtuar epokën e Gjergj Kastriotit), pasi ne kohen kur ai u bashkua si popull, Europa e kishte bere punen e saj dhe ne krye te shqiptareve ishte mbreti Zogu i I-rë.
Gjënë me kryesore në diplomacine Europiane une kam konsideruar Protokollin e Korfuzit, pasi jo vetem qe kam siguruar dokumentin, por mbi te gjitha kam ne dispozicion shënimet e kohës te një dëshmitari me reputacion te madh ne fushen juridike e politike, dhe pikërisht të avokat Dr. Vasil Kostandin Dilos (1867-1958) shënimet e të Cilit kanë qënë për mua një udhërrëfim për të zbuluar se si dhe kush e realizoi Aktin e madh te Pavarësisë së shqiptarëve në fillim të shekullit të XX-të (të cilat janë realizuar në 18 fletore të vogla përgjatë periudhës 06.10.1956 deri më 02.03.1957). Shumë flitet për këtë protokoll, por asnjeri nuk ka marrë guximin ta publikojë dhe t’i thotë shqiptarëve se si është e vërteta e caktimit të kufijve të shtetit të tyre dhe përse pikërisht kjo përmasë gjeografike. Të paktën kjo është një gjë që bota e di, përveç ne shqiptarëve, pasi e vërteta e Protokollit të Korfuzit eshte tjeter për tjetër nga ajo që është propoganduar përgjatë periudhës së komunizmit, kur edhe e sotmja nuk bën përjashtim (kemi parasysh librin e Prof.dr Valentina Dukës: Histori e Shqipërisë 1912-2000, faqe 19-80, apo librin e Pirro Misha-s: Arratisja nga burgjet e historisë, f. 20-93 ). Për të hequr çdo dyshim mbi mundësinë e paragjykimeve të mia po citoj një pasazh antihistorik të Pirro Mishës për t’i treguar lexuesit mënyrën e të kuptuarit të historisë nga ana e produktit intelektual të komunizmit edhe pas 1991 ku ata pretendojnë se janë rinovuar, ndryshuar dhe tjetërsuar nga krahu pozitiv i zhvillimit. Të paktën ky pasazh argumenton për të kundërtën:

“Sidoqoftë, një ndër sfidat më të vështira të shqiptarëve për kultivimin e një identiteti të përbashkët kombëtar mbetej ajo e minimizimit të çarjeve dhe dallimeve të mëdha sociale, fetare, ekonomike, krahinore e kulturore që Shqipëria e pavarur kishte trashëguar nga e kaluara” (Arratisja nga burgjet….f. 86).

Nuk e di se sa e njeh Shqipërinë autori, por për një gjë mund t’i mësoj me siguri absolute që ai nuk e di aspak, të paktën unë mund të jem një nga shqiptarët e rrallë që e ka shëtitur Shqipërinë nga veriu në jug, nga lindja në perëndim pëllëmb për pëllëmb, mal më mal, kodër më kodër e fushë më fushë për 35 vjet dhe deklaroj se populli shqiptar është i vetmi popull në botë me unitet biologjik e shoqëror sa nuk ekziston asnjë e çarë apo dallim social, fetar, ekonomik, krahinor apo kulturor. Populli shqiptar mbart mbi vete një karakteristikë biologjiko-shoqërore, ndoshta të rrallë në historinë e njerëzimit: afron relatorët, ja përshtat vetvetes, mëson prej tyre dhe nuk i zhduk duke i bërë si vetvetja. Dhe kjo e ka një shpjegim teorik dhe shkencor: Populli shqiptar ka shpejtësinë më të vogël të zhvillimit shoqëror në historinë e zhvillimit të racës njerëzore në Tokë për të gjithë kohërat dhe këtu qëndron sekreti i shkencës së historisë dhe i popullit shqiptar. Popujt me shpejtësi të vogël zhvillimi, sidomos për rastin shqiptar, janë vështirësisht të ndryshueshëm në raport me popujt me shpejtësi të madhe dhe për rastin tonë kjo vështirësi arrin deri në pamundësi. Faktori kohë nuk e lejon popullin shqiptar të krijojë çarje ndërkrahinore edhe pse atë kanë jetuar në relacione me ndryshueshmëri cilësore. Kjo vihet re sidomos tek epirotët, të cilët edhe pse kanë bashkëjetuar pranë e pranë për mijëra vjet me helenët kanë mbetur sot shqiptarë sido të pretendojë politika greke. Qënia shqiptarë ka karakteristika krejt të tjera nga ato që pretendon i arratisuri nga burgu. Në fakt pretendimi i tij fsheh pikërisht tendencën kriminale të komunizmit përgjatë periudhës 1944-1991 ku ai i trajtoi krahinat e Shqipërisë në mënyrë të diferencuar dhe tipikisht krahinat e Jugut në dëm të Veriut duke realizuar një përçarje psikologjike kalimtare midis shqiptarëve. Të paktën ngjarjet e 1997 janë të afta ta vërtetojnë këtë mirëfilli.
2-Për të përcaktuar gjëndjen shoqërore të shqiptarëve në fillim të shekullit të XX-të është e nevojshme lidhja me gjenezën. Është e pamundur të flitet për shqiptarët e sotëm jashtë gjenezës së tyre dhe përrallat mbi prejardhjen e tyre nga veriu dhe përzierjen me popujt të tjerë tregon se sa larg të vërtetës është shkenca e sotme ne funksion të këtyre problemeve. Është kuptuar mirëfilli se politika e sotme europiane kërkon me çdo kusht të mbulojë poshtërsitë e veta të realizuara përgjatë shekujve të kaluar gjë të cilën gjeneza e popujve e çvesh nga misteri duke i dhuruar njerëzimit shtigjet nëpër të cilat duhet të kalojë ai me sa më pak dhimbje, gjë të cilën njerëzimi i sotëm akoma nuk e ka mësuar dhe padija, duke u kthyer në instinkt, po e komandon përparimin e njerëzimit.
Çdo popull në botë, gjatë zhvillimit të vet, nxjerr në dukje elementët dhe qelizat e mëposhtme sipas nje përmbajtje hapsinore rigorozisht të caktuar pa asnjë përjashtim, por të ndryshuar nga bota e relacioneve:

familje + fe + pronë + luftë + juridiksioni + skllavëri + lëvizje + qytet + klasë + shtet
(kështu e kemi paraqitur në studimin mbi Gjergj Kastriotin, -shih albanovaonline.info, 17.01.09)

Në pamje të parë duket sikur renditja nuk ka rëndësi, por ka rëndësi të vihet në dukje se ka elementë që janë emërues në këtë ekuacion dhe janë pasoja të gjenezës së popujve që marrim në analizë (psh lëvizja mekanike e fiseve dhe grup fiseve); kur nga ana tjetër ka elementë gati të barabartë me vetë njeriun (psh. familja) dhe elementë të varur rigorozisht nga elementë paraardhës apo shkalla e zhvillimit social ( psh kuarteti luftë + pronë + skllavëri + juridikson ) çka do të thotë se ekuacioni i mësipërm është real dhe duhet ndërtuar sipas kontinumit kohor-hapsinor:

(familje + fe) + (luftë (?) + pronë + skllaveri + juridiksion) + (qytet + klasa + shtet)
lëvizja e fiseve (është një fenomen rastësor që nuk është analizuar kurrë nga shkenca e historisë, por është spekulluar me fenomenin pa i ditur kuptimin në tërësinë e tij kohoro-hapsinore sipas kategorisë shkak – pasojë)

Analiza e elementëve të këtij ekuacioni, në thelbin e tyre, kërkon pa dyshim rishikimin e bazave teorike të shkencës së sotme, e cila nuk është pa domethënie për njerëzimin e sotëm, pasi ajo është e aftë të nënshtrojë politikën dhe produktet e saj. E thënë me fjalë të tjera në këtë lloj analize qëndron sekreti i shkencave shoqërore dhe pikërisht këtë nuk kanë zbuluar njerëzit pretendues të shkencës shqiptare. Por për temën tonë analiza në fjalë është e domosdoshme pasi është e aftë të na vërtetojë autorët e vërtetë të pavarësisë sonë kombëtare duke përjashtuar ato për të cilat propoganda komuniste ka ngritur një piramidë madhështie të rreme.
Në fillim të shekullit të XX-të në brëndësi të popullatës shqiptare ka ekzistuar familja patriarkale si forma determinuese e organizimit të saj. Paralel me të ka ekzistuar edhe familja monogame e cila ekziston bindshëm nëpër qytetet kryesore të Shqipërisë së asaj kohe. Krahasimi i këtyre dy formave të dinamikës së familjes tregon se ato janë të sfazuara në kohë dhe shkaku duhet kërkuar në botën e relacioneve universale të popullit shqiptar të cilat kanë realizuar tjetërsimin e zhvillimit shoqëror të tij pjesërisht dhe tipikisht në qytetet shqiptare. Dinamika e familjes shqiptare, edhe e vetme, është e aftë të na vërtetojë autoktoninë absolute të popullit tonë larg të gjitha paragjykimeve dhe interpretimeve tendencioze të një shtrese të tërë pseudointelektualësh brënda dhe jashtë kufijve shtetërore të Republikës sonë. Vetëm fakti i ekzistencës së patriarkalitetit familjar në brëndësi të shoqërisë shqiptare tregon për prapambetjen mijëravjeçare të tyre për shkaqe natyrore dhe ekzistencën e një parametri specifik që është i aftë të dallojë popullatën shqiptare nga pjesa tjetër e racës së bardhë. Pa dyshim që në këtë pikë qëndron e panjohura kryesor e shkencave shoqërore, sidomos të asaj politike, dhe fallsitetin e tyre në planin progresiv të shoqërisë njerëzore. Dhe kur kostatojmë që shoqëria shqiptare mbart edhe formën e familjes monogame duhet të merret me mënd se çfarë ka ndodhur me ketë shoqëri përgjatë shekujve dhe mijëravjeçarëve të kaluar (tipikisht nga mijëvjeçari i II-të para Krishtit e deri më sot). Analiza hapsinore e formave të familjes na çon në përfundimin se forma patriarkale e familjes është formë autoktone e zhvillimit të shoqërisë shqiptare, arbërore dhe ilire; ndërsa forma monogame është një imponim i realizuar nga ana e botës së relacioneve mbi shoqërinë parashqiptare të afërt dhe të largët ngjarje e cila duhet të datojë para shekullit të III para Krishtit me influencë rastësore në botën vëndase. Kalimi nga patriarkaliteti në monogami duhet t’i dedikohet luftës që ka bërë Kleri Katolik Shqiptar nëpër shekuj për të konsoliduar popullin dhe, më vonë, kombin shqiptar, gjë e cila i është mbajtur e fshehtë popullit shqiptar. Analiza e familjes shqiptare nëpër krahinat e Veriut përgjatë shekujve XV-XX tregon rolin që ka luajtur Kisha Katolike Shqiptare për konsolidimin e familjes monogame, e cila duhet konsideruar qeliza fillestare e popullit tonë. Alternimi i formave të familjes (kuptohet i duetit patrialkalitet-monogami) është analog me alternimin fshat-qytet i cili duke kaluar nëpër elementin sasior vetëm në shekullin e XX-të e sheh veten të eleminuar. Nëqoftë se morali kristian e filloi këtë proçes para 2000 vjetëve duke e shoqëruar përgjatë të gjitha ngjarjeve të popullit tonë deri në fillimet e epokës komuniste, është dhuna e kësaj epoke që e përmbylli këtë proçes në mënyrë të sforcuar dhe artificiale, pasojat e së cilës të jeni të sigurtë që do të ndjehen në vazhdimësinë e kohës. Ngjarja Pango ishte një shaka e politikës dhe maja e një mali të padukshëm, por në thelb ai është bërë fenomeni tipik i shoqërisë së sotme shqiptare ku dinjiteti seksual nuk ekziston në asnjë përmasë dhe është pothuajse i barabartë me atë të kafshëve. Në këtë drejtim populli shqiptar po lan një mëkat të komunizmit të cilin e kanë brënda shpirtit të tyre intelektualët e epokës së tij.
I vetmi element ekuacional (themi i vetmi pasi të gjithë elementët e tjerë janë të ndotur nga bota e relacioneve duke krijuar një pamje të gënjeshtërt të shoqërisë shqiptare) që shoqëron familjen shqiptaro-arbërore-ilire gjatë zhvillimit të vet autokton është besimi fetar. Ashtu si dhe familja në trojet tone kanë bashkëekzistuar vetëm dy forma fetare: njëra autoktone, besimet pagane, dhe tjetra monoteizmi tre formësh. Në qoftë se gjurmët e së parës humbasin në lashtësinë mijëravjeçare duke mos realizuar dot zbulimin e datëlindjes së saj, ekzistenca e së dytës është e lidhur jo vetëm me fillesën e krishterimit doktrinar, por ajo mbi të gjitha argumenton që popullata iliro-arbërore-shqiptare ka bërë një kapërcim serioz në hapësirën e zhvillimit shoqëror të vet duke kaluar nga besimi pagan në monoteizëm pa e përfshirë formën politeiste, e cila tek komshiu i vet (parahelenët dhe helenët) ka ekzistuar plot 1500 vjet përpara, ndërsa tek romakët më pak se 1000 vjet përpara(këtij fakti i duhet shtuar dhe parametri shpejtësi zhvillimi për të kuptuar përmasën e kapërcimit në hapësirë të popullit shqiptar, të paktën sot; kapërcimi është i barabartë me nje rend shoqëror, të paktën; pasi në realitet unë pretendoj se kapërcimi është i barabartë me të gjithë rendet shtetërorë të marrë së bashku).
Qeliza fetare, në dinamikën e popullatës së mësipërme, ka një domethënie shumë më të rëndësishme se të gjithë popujt europianë, duke përjashtuar baskët, për gjënë më të thjeshtë fare: jane e vetmja popullate ne Europe te cileve u njihet besimi pagan. Por popullates iliro-arberore-shqiptare ky besim u njihet pa nderprerje dhe i vetem. Ekzistenca e monoteizmit ne trojet ilire eshte rezultat i botes se relacioneve dhe i imponimit politik qe relatoret i kane imponuar popullates vendase ne nje mase te tille sa duket sikur ata jane bashkeudhëtarët e tyre. Kjo jo vetëm që nuk është e vërtetë, por tregon falsitetin e lidhjes së besimit fetar me popullatën vëndase. Institucionet fetare vendase nuk kane qene kurre autoktone, por te lidhura me institucione fetare jashteshqiptare. Në këtë prizëm ka një përjashtim të imponuar nga politika me ndikim te drejteperdrejte mbi popullin arberoro-shqiptar. Institucioni Katolik Shqiptar, edhe pse varej institucionalisht nga Selia e Shenjte, ka qene nen ndikmin Austro-Hungarez, sidomos ne dy shekujt e fundit, sepse anëtarët e nderuar të këtij Kleri kishin studiuar në shkollat austriake dhe gjermane Kjo nuk eshte marre kurre seriozisht nga historiografia komuniste, e më vonë, shqiptare duke u anashkaluar, por duke e akuzuar shtetin Austri-Hungarez dhe shkollat katolike si shkaktaret e frenimit ne zhvillimin e arësimit në Shqipëri (Sipas librit te Hysni Myzyrit: Shkollat e para kombetare shqipe (1887 – korrik 1908) –botim i dyte 1978, f. 35). Ështe një pikë që ka shtrembëruar realitetin historik duke tentuar te krijoje nje imazh tjeter per tjeter për këtë problem, por qe ka ndikuar negativisht në analizën historike të 1912-ës duke mos i treguar shqiptareve realitetin e shpalljes se pavaresise dhe menyren se si eshte formuar shteti i tyre (dmth: kush dhe si). Libri i Prof. Dr. Valentina Dukes: Histori e Shqipërisë 1912-2000 dhe i Pirro Mishës: Arratisja nga burgjet e historisë janë tipikisht të këtij rendi dhe shërbejnë për të treguar arësyet përse përdoret realisht historia sot në Shqipëri.
Problemi i fesë, për problemin e pavarësisë së Shqipërisë, nuk mund të anashkalohet dhe të shtrëmbërohet me kaq lehtësi, siç veprojnë autorët e mësipërm, jo vetëm pse ai është elementi më determinues në atë shpallje, por sepse ai është i aftë të na vërtetojë mënyrën se si Institucioni fetar mund dhe duhet t’i shërbejë një populli, për rastin konkret popullit shqiptar. Atë që nuk e ka bërë asnjë institucion në historinë e popullit shqiptar e ka bërë Institucioni Katolik Shqiptar në kundërshtim me parimet e institucioneve fetare ndërkombëtar për të gjithë kohërat e ekzistencës së tyre. Pikërisht kjo është arësyeja përse u asgjësua Kleri Katolik Shqiptar pas 1945 dhe kush (kjo është detyra e shkencës së historisë për të zbuluar, në të kundërtën ajo nuk mund të jetë shkencë, por politikë). Arësyeja e shpalljes së pavarësisë më 1912 dhe zhdukja e Klerit Katolik Shqiptar kanë një emërues të përbashkët, gjë që i është mbajtur e fshehtë popullit shqiptar, bile, akoma më tej, i është servirur një panoramë hapsinore tjetër për tjetër duke akuzuar politikës serbe si shkaktaren e masakrës mbi Klerin Katolik Shqiptar. Me jepet rasti të argumentoj të kundërtën, jo për të shpëtuar politikën serbë nga përgjegjësia antishqiptare prej një mijë vjetësh, por për t’i treguar popullit shqiptar se ajo ka qënë një shërbyese e devotshme e politikave të mëdha në Ballkan duke përfituar prej saj (është shëmbulli më tipik se si një shërbëtor mund të bëhet zotëri).
Gjithsesi dueti familje+fe është i aftë të argumentojë gjenezën e shqiptarëve të sotëm dhe lidhjen e tyre me arbërit e ilirët, por, pa dashur, dhe mënyrën e shpalljes së mëvetësisë së shqiptarëve në fillim të shekullit të XX-të. Kjo gjë nuk është bërë, sepse nuk i ka pëlqyer e vërteta historike atyre që masakruan popullin shqiptar përgjatë gjysmës së dyte të shekullit të XX-të dhe është kjo arësyeja përse historia e popullit shqiptar, pas 1944-ës, është një histori e sajuar dhe e realizuar vetëm në letër.
Një element pa rëndësi vendimtare, sepse ka qënë imponuar nga të relatuarit me popullatën vëndase, por që është e aftë të vërtetojë lidhjen ilir-arbër-shqiptar, është lufta, por jo si vazhdim i politikës me mjetet e dhunës (Klauzeviç). Unë jam i mendimit se kjo e fundit është vendimtare për të argumentuar përse mëvetësia e shqiptarëve në fillim të shekullit të XX-të nuk mund të ishte vepër e tyre. Të pranosh të kundërtën duhet të sajosh një sërë kryengritjesh anë e mbanë territorit të banuar nga shqiptarët, gjë e pandodhur (përjashtuar kryengritjet e malsorëve të Veriut kundra sllavëve më 1911-1912), dhe të sajosh të paqënën. Pikërisht këtë bënë komunistët me të marrë pushtetin gjë që na shërben sot për të zbuluar kush kanë qënë bashkëpunëtorët e tij përgjatë peridhës gjysëm shekullore larg dosjeve imagjinare të ministrisë së brëndëshme. Kjo do të thotë të marrësh për bazë veprën reale të bashkë punëtorëve të politikës së komunizmit dhe jo pasojën e tij.
Lufta nuk ka qënë element politik jo vetëm i ilirëve, por as i arbërve, përfshirë edhe periudhën e Gjergj Kastriotit. Fakti që vetëm fiseve jugore të Ilirisë (kaonëve, tesprotëve, molosëve, atintanëve dhe paranejve; të gjithë këta epirotë) u njihet një veprimtari e tillë në luftën midis Athinës dhe Spartës (sipas Tuqididit, Lufta e Peloponezit, bot. i parë, f. 96), lufta 27 vjeçare nga viti 431 para Krishtit – 404 para Krishtit, duhet të shërbejë si argument për të vërtetuar se këtë profesion ilirët e mësuan nga parahelenët. Ajo ka qënë një imponim i atyre që kanë dashur ta shfrytëzojnë popullatën vëndase duke e mbajtur atë përkohësisht nën diktatin e politikave skllavëpronare dhe feudale pa qëllim zhdukjen e tij. Vetëm kundra sllavëve serbë popullata vëndase e ka ndjerë të nevojshme të luftojë për t’i shpëtuar zhdukjes masive dhe, në këtë kuadër, lufta për vëndasit ka qënë e vetmja mënyrë për t’i shpëtuar zhdukjes së përjetshme (ja përse serbët janë armiqtë e përhershëm të popullit shqiptar) dhe duket sikur ajo përfshihet në politikë. Kur elementët e ekuacionit kundërshtojnë njëri-tjetrin, atëhere njëri prej tyre është artificial; –pikërisht kjo përfshihet në shkencën e historisë, e meqënë se kjo kundërshton atë që është shkruar për 50 vjet në Shqipëri duhet të merret me mënd se çfarë është ajo në realitet. Lufta, në funksion të popullatës vëndase, është pikërisht qeliza artificiale që ka krijuar një imazh të rremë për të. Në qoftë se shkenca shqiptare do të kishte studiuar fenomenin luftë, në funksion të historisë së njerëzimit, do të kishte zbuluar se populli shqiptar është i vetmi popull në botë që nuk e ka përdorur atë për qëllimet e veta, përfshirë edhe pavarësinë e tij nga perandoria e rrënuar otomane. Arësyeja duhet kërkuar jo vetëm në gjenezën e tij, por në atë që natyra i ka imponuar popullates iliro-arbëroro-shqiptare për të gjithë periudhën e ekzistencës së tyre. Dhe në qoftë se ky imponim nuk do të ishte i barabartë për të tre elementët e trinomit të mësipër, atëhere ata nuk rrjedhin nga njëri-tjetri dhe nuk kanë karakter birërie; -edhe kjo përfshihet në shkencën e re të historisë. Kjo do të thotë që populli shqiptar është i vetmi popull ekzistent që nuk i ka bërë keq komshinjve të vet dhe kërkujt në botë duke mbartur mbi vete qelizën e mirësisë, qelizë të cilën nuk e kemi hasur tek asnjë popull në botë.
Nga pikjëpamja e renditjes kohore lufta duhej të ndodhej pas pronës, është kjo arësyeja përse ajo ka një pikëpyetje në kllapa. Fakti që ilirët, gjatë gjithë jetës së tyre, nuk kanë pasur të fiksuar tokat e tyre dhe spostoheshin sa nga njëri horizont i Ballkanit në tjetrin, sidomos linja veri-jug, duhet të shërbejë si shëmbëll për të argumentuar se ata nuk e kanë njohur shkallën e zhvillimit shoqëror në përmasën e pronësisë. Ky problem krijon avantazhin e argumentimit të mos ekzistencës së pronës private krahas fiseve dhe grup fiseve, por dhe gjendjen tej masës të prapambetur të banorëve vëndas në Ballkanin perëndimor dhe jugperëndimor. Unë pretendoj se ilirët jo vetëm ekzistencën e pronës, por dhe ndarjen e punës e mësuan nga parahelenët, mbi çbazë u formuan epirotët. Kjo sot nuk ka më rëndësi, por ja vlen të merret në konsideratë për të konkluduar pasojën e botës së relacioneve universale –detyrë thelbësore kjo e shkencës se historisë, por që nuk është realizuar asnjëherë në planin politik. Kjo është arësyeja supreme përse shkenca e historisë duhet ta nënshtrojë politikën në planin praktik dhe kjo e fundit të mësojë nga e para.
Problemi i pronës (pa arritur në nivelin e pronës private) është evident edhe sot në shekullin e XXI-një pasi shqiptarët plotësisht e njohin atë në formën më të lartë të zhvillimit: prona fisnore; dhe pjesërisht e njohin në nivelin e pronës private dhe kjo tepër – tepër e pakët dhe e imponuar ku çfaqet rastësisht në Shkodër, Gjirokastër, Korçë apo Durrës përgjatë shekullit të XIX-të. Në shekullin e XX-të shqiptarët filluan të konsolidojnë pronën private mbi tokën, proçes të cilin politika e komunizmit shqiptar e tjetërsoi në fillimet e veta. Sot, në fillimet e mijëvjeçarit të ri, problemi i pronës private në dinamikën shoqërore të popullit shqiptar nuk përputhet me realitetin historik dhe ai është futur në një konflikt të sforcuar artificialisht. Dinamika historike e pronës private në trojet e banuara nga shqiptarët ka një alternim konfliktual midis dy imponimeve politike: nga njëra anë prona fisnore, e krijuar nga relacionet imponuese me parahelenë, helenët, romakët, bizantinët, sllavët dhe, nga ana tjetër, prona përdoruese mbi tokën e krijuar nga pushteti otoman përgjatë 500 vjetëve të politikës së tij. Zgjidhja e tij nuk mund të bëhet jashtë shkencës së historisë dhe këtë shqiptarët e sotëm nuk mund dhe nuk dinë ta bëjnë, sepse janë në kontradiktë me dinamikën historike të tyre.
Problemi më i fshehtë i dialektikës materialiste, në funksion të popullit shqiptar, është skllavëria. Une pretendoj se është i vetmi popull në Europë, të paktën, që nuk e ka njohur shkallën e skllavërisë në mënyrë të domosdoshme. E duke qënë i tillë ky popull nuk ka ditur kurrë të luftojë për pavarësinë e vet, sepse nuk ka luftuar kurrë për lirinë e vet. Të gjitha ngjarjet e ndodhura, në lidhje me këtë lloj lufte, nga ana e fiseve ilire, krahinave arbërore dhe shqiptare, duhen konsideruar si rastësira të realizuara nën shtytjen e relacioneve universale të cilat akoma nuk e kanë realizuar kalimin në domosdoshmeri, sepse më përpara duhet të formohen qelizat pronë dhe luftë. Problemi nuk mund të parakalohet me justifikime politike. Mungesa e skllavërisë tek trinomi ilir-arbër-shqiptar na çon në përfundimin se dialektikisht banorët e këtij trinomi nuk janë të aftë për beteja klasore. Ajo që për Marksin konsiderohej si forca e vetme e zhvillimit të shoqërisë, praktika vëndase, në territorin e banuar sot nga shqiptarët, e përjashton absolutizmin teorik të marksizmit të proletarëve, të paktën në funksion të luftës së klasave. Problemi në këtë fushë është jashtëzakonisht diskretitues për komunizmin e udhëhequr nga Enver Hoxha, sepse automatikisht akuza sikur në Shqipëri është zbatuar lufta e klasave, përgjatë diktaturës së tij, është e gënjeshtërt; në Shqipëri përgjatë asaj periudhe fshihet diçka krejt tjetër për tjetër, por gjithsesi luftë klasash kurrën e kurrës.
Gjëja më e dukshme në Shqipëri, dhe në përputhje me dialektikën shoqërore të zhvillimit në racën njerëzore, është juridiksioni vëndas, ku ekziston e drejta e pashkruar zakonore. Por përmbajtja e kësaj të drejte ka hapur shumë probleme, të cilat historiografia shqiptare e të gjitha kohërave i ka parakaluar, a thua se ato nuk ekzistojnë. Heshtja ndaj tyre është një akuzë për këtë historiografi, paaftësia e së cilës nuk është e lidhur me shkencën shqiptare, por me individët e saj. Janë këta të fundit që hulumtojnë në këtë drejtim jashtë realitetit pa qënë të aftë të japin konkluzionet përkatëse duke fshehur pasojat e influencës së nënës sonë natyrë mbi nënën tonë Shqipëri. Kështu nuk mund të vazhdohet!
E drejta zakonore e pashkruar në territorin e banuar nga shqiptarët është gjëndur në dy pozicione. Nga njëra anë kemi një të drejtë “demokratike” si Kanuni i Maleve në Dibër, Kanuni i Lurës (Kararet e Dheut) dhe Kanuni i Labërisë, ndërsa nga ana tjetër kemi dy kanune me pamje “klasore” si Kanuni i Lek Dukagjinit dhe Kanuni i Skëndërbeut (për autorin e Kanunit të Maleve të Dibrës, Xhafer Martini, Kanuni i Skëndërbeut është inekzistent). Përmbajtja e tyre na jep të drejtë të arrijmë në një sërë konkluzionesh, të cilat i shpalosëm në studimin mbi Gjergj Kastriotin (shih: Triumfi arbëror i Gjergj Kastriotit, botuar me 17 janar 2009 në albanovaonline.info dhe logoreci.com). Në funksion të temës tonë përmbajtja e tyre tregon se kanunet e para janë formuar për të mbrojtur popullatën vëndase nga kontradiktat e zhvillimit, kur të dytat për ta mbrojtur nga influenca e invadorëve të huaj. Ndryshimi është cilësor, por që shërben për të arrirë në përfundimin se në kohën e mesjetës europiane popullata vëndase u përgatit për rrugën drejt formimit të shtetit në mënyrë të sforcuar me forcat e veta duke fshehur elementin katalizator që e çoi në atë rrugë (nuk është e vështirë të zbulohet dhe duhet të jetë i lidhur me elementin individ në varësi të rastësive). Relatat imponuese të pushtetit otoman e devijuan popullatën vëndase nga ajo rrugë, por që e barazuan atë në drejtim të zhvillimit duke përmbysur diferencimet ndërkrahinore të realizuara nga bota e diferencuar e relacioneve mijëravjeçare me të huajt. Kanë qënë këta të fundit që i kanë dhënë një pamje të gënjeshtërt zhvillimit të shoqërisë shqiptare dhe rrjedhimisht kundërveprimi politik ka qënë i gabuar në të gjithë përmasat. Vetëm rastësia politike (kundërveprimi otoman ndaj veprimit serb është kjo rastësi) e ka shpëtuar popullatën vëndase nga zhdukja historike ku e drejta zakonore e pa shkruar është e aftë ta vërë në dukje mirëfilli. Këtu duhet parë roli insitucional i Klerit Katolik Shqiptar që është i vetmi që nuk e lejoi popullatën vëndase të shkëputej përfundimisht nga tabani i vet natyror për t’u tjetërsuar sipas politikave otomane. Në këtë drejtim fati kohor duhet të ketë qënë me popullin shqiptar përderisa mbijetesa e Klerit Katolik, nën hundën e invadimit otoman, ka mundur të ekzistojë krahas të drejtës zakonore të pashkruar të cilën Ai e ka zhvilluar duke futur edhe Institucionin Fetar në përmbajtjen e Kanunit të Skëndërbeut dhe të Lek Dukagjinit. Nuk është i rastit ndryshimi në përmbajtje i dy grup kanuneve të territorin e banuar nga shqiptarët. Këtu qëndron e fshehta e mbijetesës së një populli dhe fillesa e një race.
Në qoftë se dueti familje + fe në shoqërinë shqiptare është krejt autokton, duke treguar shkallën e zhvillimit të popullatës vëndase, kuarteti luftë + pronë + skllavëri + juridiksion është krejt artificial duke treguar masën e influencës së relatorëve të huaj mbi të dhe arësyet përse jemi sot një popull më vete.
Elementët e trinomit qytet + klasa shoqërore + shtet është i aftë të na japë zgjidhjen e problemit të mëvetësisë shqiptare në fillim të shekullit të XX-të dhe, ku konkretisht, e ndryshuan popullatën vëndase sipas hapësirës së relatorëve të huaj përgjatë tremijë viteve të fundit.
Me gjëndjen e vërtetë në të cilën ndodheshin shqiptarët në fillim të shekullit të XX-të është e pamundur të akuzohen ata si ndërtuesit e qyteteve të lavdishme të lashtësisë (kemi parasysh Butrintin, Orikumin, Dyrrahun. Apolloninë, Lisus, Bylis, Klos, Skutari etj). Ekzistenca e dikurshme e atyre qyteteve dhe e qelizave shoqërore të stërlashta në brëndësi të shoqërisë shqiptare në fillim të shekullit të XX-të tregon se ato qytete të lavdishme nuk janë vepër e ilirëve, ose në të kundërtën shqiptarët e sotëm nuk janë pasardhësit e të parëve. Pastaj nuk ka rëndësi dëshira politike e shkencës shqiptare; ligjet e natyrës janë më kokëforta se dëshirat e shekullit të XX-të. Mënyra antihistorike e kundërshtimit të realitetit historik në trojet e banuar nga shqiptarët nuk mund ta zhdukë prapambetjen natyrore të tyre, por ajo nuk mund të zhdukë as supremacinë kohore të popullit shqiptar në raport me popujt e tjerë europianë dhe këtë shqiptarët e sotëm nuk e kanë kuptuar duke mos qënë të aftë të përfitojnë prej saj. Përvetësimi i veprës së parahelenëve dhe helenëve nuk mund ta zhdukë dot këtë prapambetje sido të intepretohet e kaluara 2000 – 3000 vjeçare e popullit shqiptar. Faji nuk është i popullit, por i nënës sonë natyrë që i krijoi paraardhësit e stërlashtë të shqiptarëve të sotëm të parët në kontinent dhe të dytët shumë-shumë më vonë dhe tepër-tepër larg tyre (baskët). Pa dyshim që në këtë drejtim nëna jonë natyrë ka bërë një shaka biologjike, pasojat e së cilës po i heqim sot (natyra nuk shahet).
Në qoftë se qyteti nuk ka qënë vepër e vëndasve afër mëndsh që edhe ndarja klasore nuk ka qënë evidente në dinamikën e zhvillimit shoqëror të popullatës vëndase. Fakti i mungesës së tyre në përmbajtjen e kanuneve “demokratike” dhe i ekzistencës së shtresës së klerikëve në dy kanunet “klasore” duhet të argumentojë se klasat shoqërore kanë munguar domosdoshmërisht. Ato u çfaqën të tilla vetëm në kohën e perandorisë otomane dhe kjo duhet të tregojë kapërcimin gjigand që bëri shoqëria shqiptare nën sundim-drejtimin e politikave otomane. Ngelet për tu analizuar përmasa e këtij kapërcimi për të kuptuar se çfarë ka ndodhur me popullin tonë kur vendosi të deklarohet i pavarur nga pjesa tjetër otomane dhe përse i fundit. Për herë të parë klasat shoqërore u deklaruan të domosdoshme nën mbretërinë e Mbretit Zogu i I-rë dhe në kohën e Tij filloi rrugën e vet historike epoka klasore e shoqërisë shqiptare. Kjo gjë i është mbajtur e fshehtë popullit tonë dhe problemi është trajtuar në mënyrë me të vërtetë antihistorike duke deklaruar ekzistencën e klasave antagoniste deri në kapitaliste dhe proletarë, edhe pse nocioni i fundit është akoma i paqartë në rrafsh ndërkombëtar në planin hapsinor (formula e dhënë nga shpikësi i saj, Marksi, nuk është e saktë duke mos u përputhur me realitetin historik). Pas 1944 në Shqipëri filloi proçesi i formimit të klasave të reja shoqërore me një hapësirë krejt tjetër për tjetër duke ndryshuar natyrën e shqiptarit. E vetëquajtura epokë e komunizmit në realitet nuk ka qënë e tillë, ajo epokë ka realizuar atë që bota kishte bërë për 300-400 vjet pas një zhvillimi shtetëror feudal mbi një mijëvjeçar, në mënyrë të sforcuar dhe të tjetërsuar, dmth në mënyrë antihistorike. Krahasimi i etapave kohore, në funksion të hapësirave të pretenduara, duhet të tregojë realitetin e tragjedisë shqiptare përgjatë epokës së Enver Hoxhës; –aplikimi i diktaturës ka qënë gjëja më e parëndësishme e kësaj tragjedie, kur tjetërsimi dhe zhdukja e shtresave historike të popullatës përbën thelbin e tragjedisë së tij. Edhe këtë gjë shqiptarët e sotëm nuk e kanë kuptuar akoma dhe rrjedhimisht kundërveprim nuk ka.
Pas gjithë këtyre analizave që ne i bëmë qelizave të shoqërisë shqiptare, kemi arritur në pikën fundore të ekuacionit: shteti. Rendesia e ketij percaktimi qendron ne themelin e shkakut material te pavaresise se Shqiperise, pasi ajo çka thuhet mbi shtetin ilir apo arbër është një anekdode qe nuk mund te besohet më. Pa dyshim qe eshte problemi me i lehte per tu vertetuar, por dhe me i veshtiri per tu pranuar ne menyren se si natyra ja ka servirur popullit shqiptar organizimin e tij shoqeror.
Percaktimi hapsinor i te gjithe elementeve shoqerore, qe ne analizuam shkurtimisht, ne brendesi te shoqerise shqiptare eshte bere ne kuadrin e percaktimit te gjenezes se popullit tone dhe konkluzionet jane te mbeshtetura ne nje material shume te pasur analitik te realizuar nga studiuesit shqiptare te periudhes komuniste (ato jane konkluduar, por qe kontraktohen me vetveten, pasi keto elemente nuk perputhen, sipas kontinumit kohor-hapsinor, me permbajtjen e shtetit dhe perfundimet jane jo vetem artificiale, por mbi te gjitha jane te gabuara). Eshte e natyrshme qe karakteri i shqiptarit nuk i pranon gabimet e veta dhe kjo vjen nga padija qe mbizoteron ne intelektin tone. Kjo gje nuk kuptohet, ose me sakte nuk duam ta kuptojme edhe pse hahemi me vetveten. Pranimi i organizimit shtetëror të arbërve-shqiptarë përgjatë shekujve XI-XV është i barabartë me mohimin e autoktonisë absolute të tyre dhe pengesa më kryesore e të kuptuarit përse mëvetësia e shqiptarëve u realizua në fillimet e shekullit të XX-të dhe përse me rënien e perandorisë Otomane. Ngjarjet duhen pranuar si kane ndodhur dhe jo si na pëlqen ne të kenë ndodhur dhe në këtë pikë ndahet historia nga antihistoria.
3-Gjendja politike e shqiptareve ne fillim te shekullit te XX-te eshte inekzistente ne nje mase te tille sa ne duhet te pranojme qe shqiptaret nuk kane jetuar kurre politikisht si njesi me vete. Perpara 1912-es eshte shume e lehte per te argumentuar mos ekzistencën e shtetit te shqiptareve jo vetem pse ekzistonte nje perandori feudale shume-shume e fuqishme ne nivel boteror, e cila i sundonte shqiptaret politikisht (Perandoria Otomane), por sepse, kryesisht, dinamika shoqerore e tyre e perjashtonte mundesine e organizimit në stadin e shtetit. Na pëlqen, apo nuk na pëlqen, kjo ka qene rruga natyrore e popullit shqiptar nga lashtesia e deri me sot. Keshtu qe nuk mund te flitet per gjendje politike te tyre jashte Perandorise Otomane. Eshte tjeter pune qe kjo gjendje ka qene e kontraktuar nga pjese te vecanta te popullit shqiptar dhe kete duhet te zbuloje historiani perpara se te shkruaje menyren se si eshte formuar fillimisht shteti shqiptar dhe kush e formoi realisht. Gjendja politike e shqiptareve ne fillim te shekullit te XX-te eshte e afte te argumentoje se shpallja e shtetit te tyre nuk eshte veper e shqiptareve, ata vetem sa e kane ndihmuar kete shpallje. Mbetet per te percaktuar se kush ishin te rastit ne ate ngjarje dhe kush ishte domosdoshmeria baze e asaj ngjarje madhore te popullit shqiptar. Cfare kishte ndodhur pergjate 500 vjeteve histori te tyre dhe perse bota sllave pretendonte se shqiptaret nuk dine te bejne shtet? Eshte detyre e shkences se historise per te bere keto lloj analizash dhe me keqardhje kostatojme se njerezit qe pretendojne se levrojne kete shkence nuk dine ta bejne ate. Per te percaktuar aktin e shpalljes se mevetesise te shqiptareve duhet nje metodike e re analitika pasi te vjetres jo vetem qe i ka dale boja, por ajo mbi te gjitha ka qene e varur nga politika antishqiptare e komunizmit shqiptar. Permbysja e historise aktuale eshte e barasvlefshme me lirine dhe demokracine njerezore, eshte mohimi i fajit kolektiv dhe pohimi qe jemi te afte te qeverisim vetveten.
Ekzistenca e shqiptareve neper organizime te ndryshme politike pergjate 500 vjeteve, nen sundimin politik te otomaneve, vetem se nuk i ka lene ata te bashkohen nen nje organizim te vetem dhe kjo ka qene e keqja me e madhe e tij (ata kurre historikisht nuk kane jetuar te bashkuar nen nje cader politike). Kjo e keqe ka pasur nje pike te veçante ne Veri te tyre e cila nuk ka jetuar nen drejtimin politik otoman ne menyre te domosdoshme dhe eshte kjo pike e veçante qe ne nje moment te caktuar te historise realizon ate qe populli shqiptar nuk e kishte realizuar ndonjehere. Analiza e kesaj pike nuk eshte fort e lehte edhe pse eshte pranuar se ajo ekziston, te pakten ne fushen e arsimit. Fjala behet per politiken Austro-Hungareze te aplikuar ne zonat e Veriut të Shqipërisë ne unitete me veprimtarine kombetare te Klerit Katolik Shqiptar. Eshte nje histori mbi 450 vjecare e kundervene ndaj politikes otomane ne fushen e arsimit, por qe ne shekullin e XX-te e kreu detyren e saj ne menyre shembellore. Pikerisht kjo i është mbajtur e fshehtë popullit shqiptar duke e zhdukur jo vetem si fakt kryesor ne momentin e shpalljes se pavaresise, por dhe si politike gjysem mijevjecare e aplikuar ne Veri te Shqiperise. Ka qene alternativa kryesore ne politiken e aplikuar ne Shqiperi krahas politikes otomane dhe ketu duhen kapur lidhjet e fshehta te pashallareve kryengrites ndaj Dovletit ne shekujt XVIII-XIX. Jane vite ku popullata vendase po shkeputej perfundimisht nga primitivizmi milionavjecar duke u bere i ndergjegjshem se nuk mund te jetohej si me pare: duhej (pikerisht kete fakt evidentoi ekzistenca e Klerit Katolik Shqiptar pergjate 500 vjeteve te bashkeekzistences kohore me politiken otomane duke qene tipikisht pozitiviteti i nje veprimtarie gjysem mijevjecari, gje e parealizuar nga asnje subjekt politik, fetar apo privat ne trojet tona) nje organizim i ri. Dhe shembullin per kete e dhane dy pika ne territorin e banuar nga shqiptaret: Bushatllinjte ne Veri dhe Ali Pashe Tepelena ne Jug. Në këtë pikë ja vlen të vëmë në dukje mashtrimin që përdorin historianët e kohës së Enverit në planin kohor të proçesit në fjalë. Sipas njërit prej tyre:

Populli yne gjithmone eshte perpjekur per te pasur nje shtet te pavarur; Kèto perpjekje e kanè zanafillèn qè nè vitin 169 para Krishtit, kur mbreti ilir, Genci, u mposht dhe kryeqyteti i shtetit tè tij, Shkodra, ra ne duart e romakeve. Pèr kètè qèllim luftoi edhe Heroi ynè Kombètar Gjergj Kastrioti, Skèndèrbeu, vepra e tè cilit èshtè e njohur pèr ne. Me pas vjen Ali Pashè Tepelena me orvajtjet pèr shtetin e tij, Bushatllinjtè e me radhè. Pavarèsia e Shqipèrisè u shpall mè 28 Nèndor 1912, farkètari i saj qe Ismail Qemali, nè krye tè patriotève shqiptarè, i pèrkrahur nga miqtè mè tè mirè nè Europèn Perèndimore. (Ismail Qemali, Shqipëria dhe Shqiptarët, artikulli i Koli Xoxes, f. 11)

Çdo shqiptar e di që Bushatllinjtë janë të paktën gjysëm shekulli përpara Ali Pashë Tepelës, dhe janë të vetmit që formuan një dinasti afro një shekullore, gjë e parealizuar nga një burrë shteti në trojet e banuara nga shqiptarët ndonjëherë. Pranimi i shtetit tek ilirët është një përrallë që nuk mund të pranohet dhe u krijua nga Enver Hoxha për të kaluar pastaj tek principatat – shtet feudale shqiptare dhe ai kapitalist e prej këtij në revolucionin proletar. Përse historiani antirealist gënjen pa pikë turpi dhe i imponon shqiptarëve një gjë që nuk është e vërtetë? Të nderuar “historianë” të kohës së Enverit, të qoftë se jeni mësuar t’Ju gënjejnë dje, nuk keni të drejtë të na gënjeni sot dhe këtu qëndron ndryshimi i progresit të premtuar nga ju dhe të ideuar nga shkenca.
Jane dy pikat kohore dhe hapsinore ku mund te argumentohet fillesa e domosdoshmerise se shtetit shqiptar, por qe te dyja kane pasur nevoje per nje katalizator, rol te cilin e ka luajtur nje fuqi politike jashteshqiptare dhe jo otomane. Eshte nje proces i gjate ku relacionet universale mbi dhe nga ana e popullates vendase e kishin realizuar ate devijim zhvillimi autokton te pakten pergjate 2500 vjetesh, por qe metodika ekzistuese e te ashtequajtures shkence e historise nuk eshte e afte ta realizoje dot. Duhet nje metodike e re per te shpjeguar ate qe ka ndodhur me popullin shqiptar ne kete periudhe kohore teper te gjate per Europen, por teper te vogel per fillesen e races se bardhe; pasi gjendja reale shoqerore e popullit shqiptar e perjashtonte mundesine e nje revolte nga poshte per liri kombetare.
4- Gjendja shoqerore e shqiptareve dhe e politikes europiane te asaj kohe shtron pyetjen: kush mund ta ndihmonte popullin shqiptar ne ate fillim shekulli, qe perkonte me permbysjen e Perandorise feudale me te madhe ne historine e njerezimit? Eshte e kuptueshme qe vdekja e Perandorise Otomane do te merrte me vete edhe popullin shqiptar dhe kerkush nuk do te kujtohej per te kur dihet qe ne kufijte natyrore te tij qendronin nje lukuni ujqish (serbet) dhe nje tufe dhelprash (greket). Aq me teper kur dihej se politika europiane perendimore bente ligjin ne kontinent dhe fatin e Shqiperise e caktonin ato. Si mund te pretendohet qe shqiptaret e shpallen vete mevetesine e tyre, por kufijte ja caktuan te tjeret? Si mund te pretendohet qe Anglia dhe Rusia dhane ndihmesen e tyre, kur pikerisht keto dy shtete, sidomos e para, kerkuan rivendikimin e kufijve ne favor te satelitevet te tyre? Si mund te pretendohet qe Luigj Gurakuqi, Imzot Sereqi, etj, na paskan qene agjent te Austro-Hungarise kur Ismail Qemali luftonte haptas per te shpetuar Turqine e rrenuar nga vdekja natyrore e rendit qe e kishte ngritur ate ne nivelin me te larte te fuqise ekonomike kohore boterore, por qe tani i kishte ardhur koha te gjunjezohej dhe me qene se kete nuk mund ta realizonte dot kerkoi te shpetoje Shqiperine per hesap te forcave te brendeshme shqiptare, dhe ortodoksia e Jugut te Shqiperise haptaz kerkonte te bashkohej me Greqine ne dem te Shqiperise (kete do ta shohim me hollesi nga shenimet e Av. Vasil Dilos)? Kush jane ata qe ngrene keto akuza dhe cfare kerkojne nga spondet fetare te aplikuara ne vendin tone? Perse vihet dallimi ne perkatesine fetare kur dhe bufi e di se shqiptaret nuk jane aplikatoret e ndergjegjshem te monoteizmave te cfare do ngjyre te jene? Ne qofte se muslimanet e Jugut te Shqiperise vajtonin per baba Dovletin, muslimanet e Kosoves derdhnin gjakut per Shqiperine; në qoftë se ortodoksët e Jugut mendonin për Eladën, katolikët e Veriut betonuan kufirin me serbët me kockat e tyre dhe ketu qendron ndryshimi i thelbit te problemit dhe aspak tek feja. Cilat jane ngjyrat e ortodoksise shqiptare dhe perse luftojne ata (kemi parasysh librin e Pirro Mishes: Arratisja nga burgjet e historisë)? Une akuzoj manipulatoret e historise per vazhdimin e punes se tyre me mjete te tjera dhe metoda te vjetra ku autori i mesiperm nuk i ka lene gje mangut kasaphanes komuniste ne planin teorik. Mos valle kerkojne te mbulojne krimin e perbindshem te komunizmit shqiptar qe mban vulen e tyre? Perse kerkojne te gjejne defektin e popullit shqiptar tek feja, apo nga qe ishin ata qe ngriten permendoren e idiotizmit shqiptar me emrin ateizem dhe kete kerkojne ta mbulojne? Hesapet e historise se popullit shqiptar pergjate epokes komuniste nuk i bejne dot produktet intelektuale te atij rendi antishqiptar, por ata qe arsimuan popullin shqiptar, që krijuan kulturën e popullit shqiptar, që formuan shtetin shqiptar dhe i dhane popullit tone fytyren e Europes. Pikerisht autoret e ketij formimi kerkoj te evidentoj ne kete artikull te cilet propoganda komuniste dhe pinjollet e sotem te tij kerkojne me cdo çmim t’i mbuloje. Antikomunizmi nuk është tërësi lloqesh dhe llafe në erë, por antikomunizëm unë konsideroj përmbysjen ekonomiko-shoqërore në fushën praktike dhe intelektuale. Këtë të dytën shqiptarët as që e kanë filluar akoma, duke mos e vënë ujin në zjarr, dhe kjo duhet parë sepse.
Ne nuk do te zgjatemi me analiza, por shtrojme pyetjen: perse politika Austro-Hungareze dhe veprimtaria shekullore e Klerit Katolik Shqiptar ishin te vetmit qe mund ta ndihmonin popullin shqiptar ne ate epoke permbysëse? Dualiteti shkak-pasojë na e jep kete te drejte perfunduese duke shtuar se e vetmja politike europiane qe luftoi per mevetesine e popullit tone ka qene Perandoria Austro-Hungareze dhe produkti shekullor intelektual i saj, qe eshte pikerisht Kleri Katolik Shqiptar. Jane keto dy forca politiko-shoqerore qe luftuan per formimin e shtetit dhe te popullit shqiptar duke realizuar te sotmen ne finishin e vet. Une e kuptoj shume mire qe pranimi i kesaj te vertete eshte nje hale ne sy per manipulatoret e historise se popullit shqiptar, por ja vlen te zbulohet ajo qe ka ndodhur dhe cila ka qene pasoja e saj. Duke e krahasuar me pasojen intelektuale te epokes komuniste zbulohet me tej gjendja reale e popullit shqiptar jo vetem sot, por, kryesisht, karakteri i tij si popull dje. Pikerisht kjo eshte ajo qe une dua te evidentoj per t’i thene manipulatoreve dhe sherbetoreve te komunizmit qe shkaterruesit e popullit shqiptar jeni ju dhe ketu qendron defekti i asaj qe ka ndodhur pergjate 45 viteve.
Por propogandimi i gjendjes shoqerore te shqiptareve te asaj kohe ka nje defekt qe e shpalos gjithmone historiografia e sotme, e cila nuk eshte e afte te zbertheje raportin individ-bashkesi. Eshte pikerisht ky raport qe nuk i jep te drejte asnje historiani apo analisti shqiptar. Te pakten ky raport eshte i vlefshem per te percaktuar hapesiren shqiptare qe luftoi per pavaresine e popullit tone dhe cvesh manipulatorët aktorë të tij. Kjo ka rëndësi edhe per te sotmen politike ku nuk po kuptohet akoma se roli i individit eshte gjithmone rastësi dhe domosdoshmëria është lidhur vetem me popullin shqiptar. Këtë të fundit historiografia shqiptare nuk di ta bëjë për shkak të formimit të vet botëkuptimor dhe prejardhjes së dyshimtë të saj. Kjo është kaq e rëndësishme sa vetëm e vetme është e aftë të përcaktojë dy forcat absolute që çuan në formimin e mëvetësisë dhe në shpalljen e shtetit të shqiptarëve.
Çfarë ka ndodhur përgjatë viteve të fundit të robërisë politike dhe nga kush kemi qënë të rrezikuar? Është një pikë që nuk është zbërthyer kurrë në përmasën e vet reale duke mos kuptuar dot kurrë armikun kryesor të popullit shqiptar (në të vërtetë baballarët françeskanë të popullit tonë e kanë ditur me kohë këtë përmasë, prandaj dhe u masakruan pas 1944-ës). Nuk është e vërtetë që në Shqipëri është luftuar feja, siç pretendon Pirro Misha në librin mbi arratisjen nga burgjet e historisë, f. 74-75, por në Shqipëri është luftuar vetëm Kleri Katolik Shqiptar, si forca e vetme proshqiptare, e kundërta e politikës enveriste. Kleri Katolik shqiptar nuk ka qënë konkurrenti ideologjik i komunizmit, siç pretendon antihistoriani ynë. Asgjësimi i Tij është bërë me urdhër të armikut të popullit shqiptar dhe Enver Hoxha ka zbatuar vetëm një urdhër; ky ka qënë thelbi i komunizmit shqiptar; –ngelet për të përcaktuar se kush e ka dhënë këtë urdhër, por gjithsesi jugosllavët domosdoshmerisht nuk kanë qënë në lojë. Pa dyshim që kjo është e fshehta e madhe që duhet të zbulojë historiografia e re shqiptare. Por kjo e fshehtë nuk mund të zbulohet duke anashkaluar ngjarjet reale të ndodhura në territorin e banuar nga shqiptarët dhe duke sajuar dukuri e proçese artificiale të cilat kanë qënë jo vetëm sipërfaqësore, por nuk kanë pasur asnjë ndikim të drejtë përdrejtë mbi popullin tonë. Kritika është për produktin intelektual të shkollës komuniste e cila asnjëherë nuk e ka kuptuar për se populli shqiptar ka qënë realisht i vonuar dhe formalisht i izoluar. Sajesat që propogandohen, sikur penteti Dibër, Mat, Lumë, Gjakovë dhe Pejë “që prej 500 vjetësh vazhdojnë të jetojnë në një gjëndje të egër dhe të kredhur në injorancë (cehalet ve vashet)”7(P. Misha, Arratisja nga burgjet e historisë, f 28, vepër e cituar) nuk bëjnë gjë tjetër veçse mundohet të mbulojnë faktin më të thjeshtë fare: në trekëndëshin Mat – Mirditë – Dibër ka lindur kultura europiane shqiptare dhe autorët e kësaj kulture kanë qënë anëtarët e nderuat të Kishës Katolike Shqiptare (më hollësisht për dinamikën e lindjes së kësaj kulture shih artikullin “Populli shqiptar, kultura kombëtare dhe shkolla e parë shqipe” botuar në albanovaonline.info, 21.11.2008; logoreci.com, 22.11.2008; gazeta 55, dt 22,23,24,25.11.2008. Data 07 mars1887 është triumfi i arsimit antishqiptar mbi arsimin kombëtar shqiptar –këtë duhet të mos e harroni). Paraqitja e situatës ekonomiko-shoqërore të Shqipërisë, sipas këtij konteksti, ka për qëllim të devijojë të vërtetën dhe të krijojë një situatë krejt tjetër për tjetër që do t’i shërbejë antihistorisë për të shpikur krijesat e shpalljes së pavarësisë të popullit shqiptar. Pastaj roli real i Turqisë Otomane nuk është ajo që pretendohet prej një shekulli. Hapësira e pretenduar, sikur Turqia na ka lënë 500 vjet prapa, historikisht nuk është e vërtetë. Ajo mund të jetë politikisht e tillë, por në realitetin historik sundimi 500 vjeçar otoman e ka çuar përpara popullin shqiptar më tepër se mosha absolute e vetë otomanëve. Natyrisht ky është një fenomen natyror në kundërshtim me filozofinë e aplikuar në Shqipëri përgjatë epokës së komunizmit dhe nuk mund të kuptohet me lehtësi. Paradoksi i dy binjakëve mund të argumentohet vetëm me këtë rast historik dhe jo ashtu siç pretendon antimaterializmi historik. E sa për injorancën që na paska mbretëruar në Mirditë në prag të Luftës së Parë Botërore(P. Misha…f. 49) kjo është një gënjeshtër dhe tepër-tepër larg të vërtetës. Për kohën që flet autori në Orosh të Mirditës ka pasur një Abaci, një konvikt (Malet Tona) dhe një seminar ku kanë mësuar dhe studiuar krijuesit e nivelit më të lartë intelektual shqiptar për të gjithë kohërat. Në zemrën e Mirditës qëndron zemra e kulturës shqiptare dhe baza filozofike e shqiptarizmës. Këtë gjë shqiptarëve të sotëm ja kanë ndaluar ta dinë e ta kujtojnë sipas kësaj hapësire dhe kjo e ka një qëllim. Por kur marrim vesh se Mirdita na paska qënë mbretëria e injorancës dhe këtë nga goja e historianëve komuniste, nuk është e vështirë të kuptohet se çfarë kërkojnë të fshehin këta antihistorianë. Në Mirditë qëndron sekreti i ekzistencës së njeriut në Tokë, qëndron sekreti i ekzistencës së popullit shqiptar, qëndron sekreti i Kishës Katolike Shqiptare. Mirdita eshte e vetmja krahine shqiptare me histori te paster dhe te pandotur nga relacionet universale. Mirdita eshte e vetmja krahine me histori njerezore shqiptare dhe krahina ku ka lindur shkolla e parë shqipe (1632 në Velë) dhe arsimimi shqiptar i banorëve. Ato çka thuhen mbi shkollat shqipe dhe 7 marsin 1887 janë gënjeshtra të shpikura nga antihistoria shqiptare. Mirdita eshte e vetmja krahine shqiptare me shkolla shqipe pergjate shekullit te XVII-të – XIX-te, atehere kur Shqiperia nuk ishte Shqiperi. Mësuesi real i Kombit Shqiptar (pasi ka kryer këtë detyrë në të gjithë Shqipërinë e Veriut), miku i ngushtë Luigj Gurakuqit, Ndre Mjedës dhe Gjergj Fishtës, Kol Palok Laca (1891-1970), në periudhën që bën fjalë antishqiptari, ka qënë mësues i gjuhës shqipe pikërisht në Kashnjet të Mirditës(në Arkivin e shtetit shqiptar sot ka shumë dokumenta të lidhura me emrin e tij për çështjen dhe shkollën shqipe). Ne Mirditën e asaj kohe jetonin vetëm shqiptaret e vertete dhe pjesa me e paster e popullsise shqiptare. Është kjo arësyeja e vetme përse u zhduk popullata autoktone e Oroshit pas 1944 -gjë që nuk ekziston e propoganduar në krimet e komunizmit. Nga Mirdita ka dalë njeriu me i kulturuar i racës shqiptare për të gjithë kohërat, autori i shoqërisë Bashkimi dhe i alfabetit të gjuhes shqipe pikërisht në kohën që bën fjalë antihistoriani ynë: Imzot Prenkë Doçi, ose e thene ndryshe “kreshniku i Mirdites” organizatori i kryengritjes se Mirdites me 1877(sipas Dr. Pjeter Pepa: Tragjedia dhe lavdia e Klerit Katolik Shqiptar, vell. 1, f. 719), por për të cilit propoganda antishqiptare shkruan: Abat i Mirditës. Pretendon se rrjedh nga një familje hungareze. Udhëheqësi shpirtëror i Mirditës. Mban lidhje të drejtëpërdrejta me Vatikanin. Armik i arqipeshkvit të Shkodrës…Njeri inteligjent dhe i kulturuar, që flet anglisht, frengjisht, gjermanisht dhe italisht. Ka autoritet të plotë mbi Preng Bib Dodën. Ushqen simpati për austriakët dhe merr rregullisht subvencione nga Ballplatz (P. Misha, …..f. 374) . Ja përse mundohen me të gjithë mënyrat që ta fshehin dhe ta devijojnë. Pa dyshim qe eshte nje propogande tendencioze me qellime te mbapshta cka tregon sot mbi ekzistence e nje organizate antishqiptare ne politiken dhe jeten shoqerore te popullit shqiptar. Politika 45 vjeçare e Enver Hoxhes e ka vene popullin shqiptar ne gjume dhe ai sot nuk di te mbrohet nga armiku i tij shekullor. E keqja politike eshte afruar ne kufijte e vete ekzistences. O Shqiptare! Kete mos e nenvleftesoni; kerkohet eleminimi i juaj ne historine e njerezimit dhe kete e ka marre persiper ortodoksia komuniste (e sigurtë është që ortodoksia greke nuk ka gisht të drejtëpërdrejtë), e cila eshte organizuar kunder nesh. Në Shqiperi eshte instaluar terrorizmi intelektual ortodoks dhe ja vlen te percaktohet krahu i ketij ortodoksizmi. Mos valle autori yne ka pasur guximin dhe eshte instaluar ne kete organizate?
Në qoftë se e kemi të vështirë të zbulojmë arësyet e zbatimit të politikës Austro-Hungareze në favor të popullit shqiptar, e kemi mjaft të lehtë të zbulojmë praktikat aplikative të Klerit Katolik Shqiptar në favor të popullit shqiptar. Ata janë baballarët e vërtetë të popullit tonë dhe kërkush tjetër. Ja ku qëndrojnë dy forcat e vetme që e ndihmuan popullin shqiptar në mëvetësinë e tij. Ka ardhur koha të thuhet e vërteta historike dhe të anashkalohet mashtrimi politik që sundon në mëndjet e intelektualëve postkomunistë. Keta te fundit duhet te permbysen ne kuadrin e arsimimit te ri te popullit shqiptar neqofte se ne kemi vendosur te futemi ne Europe. Kontinenti europian dhe produkti kumunist intelektual jane dy hapesira diametralisht te kunderta dhe nuk mund te pajtohe dot sido te rreken mashtruesit e historise. Vdekja e tyre eshte liria e jone si njerez, si popull, si komb.
.
. .

Pas gjithë kësaj analize, kemi ardhur në momentin e argumentimit të rrugës së realizimit të aktit të shpalljes së Pavarësisë politike të popullit shqiptar dhe formimit të Shtetit shqiptar, për herë të parë në historinë e tij. Unë mendoj të kap tre momentet më kyçe të këtij akti me pretendimin të zbuloj shkaqet e kësaj mëvetësie dhe përse populli shqiptar duhej të drejtohej politikisht nga vetvetja:
A-Shpartallimi i Turqisë sipas dy forcave politike: 1) zhvillimit fundor të rendit feudal në shtetin otoman turk; 2) luftës imperialiste në brëndësi të shteteve kapitaliste europiane dhe presionit perandorak rus.
B-Politika europiane në favor dhe kundra shtetit të ri shqiptar.
C-Predispoziteti i intelektualëve shqiptarë dhe i krahinave për këtë mëvetësi.
A-Nuk mund te kuptohet mevetesia e shqiptareve ne fillim te shekullit te XX-te pa shpartallimin, ne kuptimin e mire te fjales, te Turqise Osmane ne nje mase te tille sa duhet pranuar qe domosdoshmeria e pare e kesaj mevetesie ka qene pikerisht eleminimi shoqeror nga arena historike boterore e Turqise Otomane. Ishte shteti feudal me i zhvilluar ne globin tokesor, krahas Rusise Perandorake, qe pa dyshin perbenin duetin me kontradiktor ne historine e deriatehershme te Europes dhe jashte races se bardhe perëndimore. Eleminimi nga historia i Turqise Otomane dhe Rusise Perandorake nuk ka ndjekur te njejten rruge, sidomos ne shekullin e XIX-te, dhe kjo per shkaqe qe vareshin vetem prej tyre, ku dhe duhen te konsiderohen te eleminuara plotesisht. Roli i Europes ne ate proces ka qene vetem anesor, te pakten deri ne fund te shekullit te XIX-te. Fundi i feudalizmit rus dhe otoman jane te diferencuara midis tyre dhe kjo diference ndjehet ne politikat ndikuese mbi mëvetësinë e shqiptarëve në fillim të shekullit të ri. Ne qofte se vdekja e feudalizmit otoman e ndihmoi indirekt mevetesine e shqiptareve, vdekja e feudalizmit rus e copetoi Shqiperine ne kete mevetesi ne menyre direkte dhe ketu kuptohet se kush eshte armik me dashje dhe kush mik pa dashje. Ka shume probleme ne kete fushe pavaresia e popullit shqiptar me 1912 dhe keto duam te zbulojme ne kete artikull. Gjerat asnjehere nuk jane thene hapur dhe e verteta do disa kohe te dale ne shesh. Asnjehere pavaresia e shqiptareve nuk eshte pare e lidhur me fundin e nje rendi shoqeror qe i ka drejtuar ata politikisht per afro 500 vjet dhe detyrimisht nuk eshte kapur problemi nga briret. Historiografia komuniste, me formalizmin e vet, e ka konsideruar fundin e feudalizmit otoman si fundin e feudalizmit shqiptar, gje jo vetem e pa sakte, por dhe abuzive duke eleminuar faktorin me kryesor ne kete pavaresi. Të paktën këtë problem, Ismail Qemali e ka parë me sy më realist se të gjithë “historianët” e kohës së komunizmit, ku sipas të cilit:

“Thonè, gabimisht, se Shqipèria èshtè njè vènd feudal. Nè tè vèrtetè feudalizmi èshtè i papajtueshèm me atè ndjenjè te nderit dhe tè pavarèsisè personale, qè èshtè tipar i çdo shqiptari, deri nè atè shkallè sa edhe mè thjeshti ndjehet i njèjtè, “man for man”, me mè tè rèndèsishmin. Bindja ndaj kryetarit èshtè vetèm njè formè e respektit, njè detyrè e fiksuar nè mèndjen e seicilit, qè nè foshnjèri (Ismal Qemali, Shqipëria dhe Shqiptarët, f. 23).

Problemi i fundit te rendit feudal ne Turqine Otomane eshte i lidhur pazgjidhshmerisht me pavaresine e popullit shqiptar dhe ketu duhet pare predispoziteti i kesaj pavaresie. Cfare ndikimi real ka pasur Turqia Otomane mbi popullaten shqiptare pergjate 500 vjeteve te sundimit politik te saj? Eshte pikerisht ky ndikim, nuk ka rendesi kahu i ndikimit, qe pergatiti domosdoshmerine e mevetesise te shqiptareve gje e pakuptuar nga politika europiane e asaj kohe. Beteja e grabitqareve ne pyll per nje kerme ishte analoge me betejen e politikes ne Ballkan per kufijte e shteteve pas renies se Turqise Otomane. Nuk ka analogji hapsiore grabitqare me tipike ne historine e njerezimit se sa pas vdekjes se feudalizmit otoman. Nuk ka rast me tipik ne politiken boterore se si gjeniu transformohet ne hajdut (populli helen) dhe krimineli ne politikan (popullata serbe). Analiza e vdekjes se feudalizmit otoman me ka cuar ne perfundimin se politika e atij feudalizmi ka qene me ndikim te drejteperdrejte mbi popujt e Ballkanit duke i ndryshuar ata ne thelbin e zhvillimit te tyre per here te dyte (hera e pare ka ndodhur nga relacionet e heleneve dhe sllaveve me vendasit ilire para 2500 vjeteve per te paret dhe 1200 vjet per te dytet). Te dy keta popuj duke pasur shpejtesi zhvillimi shume me te madhe se shqiptaret shkeputen te paret nga vdekja e feudalizmit otoman jo per merite te tyre. Shkaku i vdekjes, per palen otomane, behet shkaku i shkeputjes qofte per helenet, qofte per serbet dhe cdo gje ka ndodhur nga konfliktet qe imponon diferenca e shpejtesive ne zhvillimin shoqeror perkates. Ky proces, midis te konfliktuarve ballkanike ne ato vite, perkoi me fundin e feudalizmit, por pala shqiptare nuk mund te perfitonte dot ne menyre te drejteperdrejte. I gjithe procesi i shperberjes se Perandorise Otomane ka ndodhur perpara syve te shqiptareve, por ata nuk levizen as gishtin per te perfituar gje te cilen e realizoi Perendoria Ruse dhe satelitet e saj. E vetmja gje pozitive per popullaten shqiptare, ne ate konflikt, duhet pranuar kontradikta qe paten me ruset shtetet europianoperendimore gje e cila coi ne domosdoshmerine e formimit te shtetit te shqiptareve.
Pa dyshim kontradiktat midis shteteve europianoperendimore dhe Perandorise Ruse behen shpetimtaret e popullit shqiptar, sikunder kontradiktat midis shteteve europiane cojne ne cungimin e kufijve te shtetit te shqiptareve. Problemi i caktimit te hapesirave jetike te shtetit te ri shqiptar jo vetem qe nuk ka qene veper e shqiptareve, por keta te fundit as atehere dhe as sot nuk e kuptojne qe pa miratimin e Europes nuk mund te ekzistojne dot dhe kjo jo per merite te Europes, por per pafuqi politike te shqiptareve. E kur ne flasim per pafuqi politike te shqiptareve sot, po atehere, ne fillim te shekullit te XX-te, si ishin raportet e kesaj fuqie me Europen dinamike, me Rusine feudale te shtrire ne shtratin e vdekjes te cilen Europa e kishte lene ne rrugen e vet, apo me Turqine Otomane te mberthyer fort nga dueti vdekje-lindje e rendit shoqeror te vet te cilin Europa kishte vendosur ta kishte nen kontroll? Historiografia boterore asnjehere nuk e ka pare problemin ne funksion te perfitimit universal te popujve pjesmarres ne ate perandori me permasa trekontinentale, duke e anashkaluar problemin vetem sipas interesit kohor politik. E keqja, per ne shqiptaret, qendron ne mos kuptimin dhe perfitimin nga ky interes (faji per kete nuk eshte i kerkujt jashte shqiptareve). Nëqoftë se faktori kohë i ka krijuar shoqërisë shqiptare jetegjatesi nëpër rendet ekonomiko-politike, për problemin e formimit të shtetit kjo kohë ishte bere pengesë dhe pikërisht nga kjo vonesë kohore përfituan shtetet europiane për të bërë llogaritë e popullsisë shqiptare; e gjitha kjo për një tekë të natyrës, fati e donte që shqiptarët në mënyrë natyrale i ishin nënshtruar kohës së tyre biologjike duke e nënshtruar kohën shoqërore, të cilën ja kishin komanduar të tjerët.
Por shekullin i XX-të erdhi me të tjera parametra dhe politikanët shqiptarë të arsimuar nëpër shkolla të ndryshme të Europës e Azisë patën parametra të diferencuar dhe këtu filloi dallimi cilësor i tyre. Kush do ta ndihmonte popullin shqiptar në mëvetësinë e tij? Përse këta intelektualë të politizuar në Europë, Greqi dhe Turqi nuk u bashkuan për të realizuar pavarësinë e popullit të tyre? Cila ishte lidhja e tyre me popullatën vëndase dhe me kë u lidh populli shqiptar për këtë mëvetësi? Ja pra që problemi nuk është parë kurrë me këtë sy dhe kjo e kishte një arësye, të cilën na e ka zbuluar Av. Dr. Vasil K. Dilo.
B-Ndihmesa qe fundi i feudalizmit otoman i dha popullit shqiptar ishte lenia krejt i lire ne drejtimin politik te tij, gje qe e shfrytezoi Europa kapitaliste. Ishte kjo Europe, e mberthyer nga kontradiktat e brendeshme te pjeses Perendimore te saj, qe vendosin fatin e popullit shqiptar. Ne startin e gares u vendosen dueti Gjermani + Austro-Hungari dhe trinomi Mbreteri e Bashkuar Britanike, France dhe Itali. Kjo e fundit anonte sa nga njera ane ne tjetren me pretendimin e afersise gjeografike dhe te permbajtjes se nje pjese te popullates vendase ne trojet e tyre, pas shek. XV-te. Gjendja kontradiktore e politikes europianoperendimore ne ate fillim shekulli perben fatin e keq te popullit shqiptar dhe ndikimin kryesor negativ mbi kete pavaresi. Eshte nje dukuri qe Av. Vasil K. Dilo e paraqet mjaft qarte ne shenimet e tij. Sipas tij: Europa organizoi shtetin e ri të shqiptarëve në mënyrë të sforcuar edhe pse e dinin se ky shtet do të ishte “aguridhe”. E gjitha kjo sepse Ballkani ishte futur në një luftë per ndarjen e kufijve të shkaktuar nga vdekja e Turqisë Otomane dhe në kohën që shqiptarët po shpallnin pavarësinë e tyre lufta ballkanike po i afrohej fundit. Ishin Fuqite e Mëdhe te cilat për të evituar grindjet midis tyre, sidomos Italia dhe Austrohungaria, duke pasur dhe ndihmen morale të Gjermanisë, isistuan që të krijohet pa tjetër shteti shqiptar me Vorio-Epirin brënda duke i propozuar Greqisë që të preferonte njërën nga të dyja, dmth o Vorio-Epirin ose ishujt e Egjeut (nënvizimi i autorit), si Hios, Sanios, Mitilinë, Limnos etj të pushtuara nga Turqia. Greqia preferoi këto dhe pranoi të tërhiqej nga Vorio-Epiri dhe u tërhoq. Por vëndin e saj e zuri Qeveria e Autonomisë. Domethënë raportet e Greqisë me kufijtë e shtetit të ri shqiptar ishin të paracaktuara nga politika Europiane. Mos vallë sot (2009) ka ndryshuar situata? Si rezultat i kësaj lloj politike plasi lufta Vorio-Epirotase kundër shtetit shqiptar. Lëvizja Vorio-Epirotase në realitet ishte një kryengritje kundra Fuqive të mëdha për vendimin që dhanë për aneksimin e Vorio-Epirit në shtetin e ri shqiptar; por e dinin mirë që sido që të bënin, askurrë nuk do të mundnin t’i detyronin Fuqitë e mëdha që të revokonin vendimin e tyre. Shpallja u bë në ditë të Venezellosit dhe mbase ky ishte i sinqertë duke deklaruar se nuk ishte dakort, por nuk guxonte nga ruajalistët, që ta ndalonte; se këta ishin të sigurtë se luftën do ta fitonte Gjermania dhe atëhere Greqia do të shkonte deri në Tenuso (Shkumbin). Urtësia politike ndoshta lypte të kundërtën, se si thorë parrulla popullore: “Njeriu e puth atë dorë të cilën nuk e kafshon dot”. Në vënd që të luftonin aq keq formimin e shtetit shqiptar do të ishte më mirë të ndihmonin me ç’tu vinte në dorë dhe të mos i linin shqiptarët (muslimanë e të krishterë) në dispozicion të propogandës Italiane dhe Austriake, kurse ata kishin më të fortat aty se rivalët e saj.
Kjo ishte përgjithësisht dhe me pak fjalë gjëndja e Shqipërisë në mbarim të luftën ballkanike. Siç u tha dhe më sipër, ushtria greke s’kishte asnjë pengesë nga vëndasit që të pushtonte një pjesë të madhe të Shqipërisë –deri, së paku, në lumin Shkumbin. Por, siç e deklaroi dikur dhe vetë Venezellosi në Parlamentin grek, për tu mbrojtur kundra kritikës që i bëri opozita pse nuk vazhdoi deri sa të okuponte së paku edhe Vlora, e lajmëroi Italia se do të kishte të bënte me atë sikur të vinte më tej Salarisë (Av. Dr. Vasil Dilo, Protokolli i Korfuzit, flet. 1, dorëshkrim).
A nuk tregon kjo, gjithmonë sipas av. Dilos, se shqiptarët ishin pre e politikave europiane dhe as vetë nuk e kishin të qartë se çfarë kërkonin në realitet? Në vënd të bashkimit shqiptarët e fillim shekullit anonin sa nga njëra anë në tjetrën dhe lufta civile ishte në prag. Ai që mundohej t’i ndalonte këto ishin Fuqitë e Mëdha. Por për se vallë dhe këto nuk deshën të ndërhynin me kohë? Kësaj pyetje avokat Dilo nuk merr përsipër t’i përgjigjet, por në mënyrë të drejtëpërdrejtë thotë se si rezultat i kësaj gjëndje lind nevoja e Protokollit të Korfuzit dhe këtë gjë e realizoi Europa. Të gjitha këto shqiptarët e sotëm nuk i dinë dhe për të mbuluar këtë mos dije, sepse kështu u interesonte, historianët e komunizmit dhe të sotmit, akuzuan Europën për kufijtë shtetërorë. E vërteta është krejt ndryshe, faji është e një pjese të intelektualëve shqiptarë të politizuar për së mbrapshti.
C-Por cili ishte mendimi i këtyre intelektualëve-politikanë shqiptarë për këtë pavarësi politike të popullit shqiptar? Ja pra që kemi arritur në pikën më kritike të historisë së formimit të shtetit shqiptar dhe avokat Dilo i thotë gjërat fare hapur pa nënkuptime, pamvarësisht se janë të një poli gjeografik. Mendimet e tij nuk i nënshtrohen dallimeve fetare dhe urrejtjes krahinore dhe unë mendoj se kjo përbën meritën dhe seriozitetin e studimit të tij. Sipas tij:

“a- Patrioti i flaket sa dhe i shquar boterisht Faik Konica nga drejtor i fletores “Dielli”, qe ne bashkepunim me mikun e ngushte te tij Peshkopin fallso, plasi sa t’i percante shqiptaret e Amerikes dhe s’la gjiris pa kaluar me Ahmet Zogun ne goje, nuk druajti aspak qe te behej agjent i austriakeve dhe me vone te ndjente nostalgjine e flaket per Naltmadhnine, sulltanin zemer-gjere dhe shpirtmadh, deri sa që të uronte t’i paraqitej (ne origjinal fjale e pakuptuar, GH) të vinte në Stamboll dhe të vihej në shërbim të atij, ndënë zgjedhën shekullore të të cilit vuante Shqipëria, të cilën ai askurrë s’duhesh ta konsideronte atdheun e vet deri sa nuk ushqente sinqerisht ndjenja kombëtare; se –së paku- do të pengonin këto –pak a shumë– që të mos paraqitesh – si suxhuk i ngjyer nëpër gjirize tek Napoleon’ i gjirizave dhe i përulej ndyrësisht, t’i lypte përfaqësimin e shtetit, – formimin e seicilit askurr s’e besonte se do të behej realitet pranë qeverisë amerikane dhe ne sajë të kësaj xhubeje të vazhdonte orgjitë e tij midis shqiptarëve të atjeshëm, të cilët i terrorizonte.
b- Patriot’ i flakët Sami Bej Frashëri në veprën e tij “Shqipëria ç’ka qënë e çdo të jetë” uron haptazi që Shqipëria të bënet një Principatë ndënë proteksionin e Turqisë dhe pa dashur të kujtohet se Shqipëria nuk ishte e muslimanëve vetëm të mos përmëndë kurgja tjetër veçse klerin e të krishterëve si shkaktar të fatkeqësive të Shqipërisë, si me dasht të japë të kuptojë se lumturia e kësaj do të ishte e plotë dhe e sigurtë sikur dhe sa mbetnë kaurë –të gabuar nga kleri- të bëheshin muslimanë!
Por edhe faktin tjetër duhet të na shpjegojnë kundërshtarët, këtë që: pse ky patriot i flakët, si dhe çdo tjetër nga muslimanët, që donin të paraqiteshin si atdhetarë, nuk u ndanë askurrë nga buka e Dovletit !?
c- Si do të na e shpjegojnë kundërshtarët tekstin e prokurës zyrtare, që mernin nga populli përfaqësuesat e tij në kongresin që proklamonte çkëputjen e Shqipërisë nga Imperatoria Otomane, kur që ky tekst i përmëndur në kujtimet e së ndjerit Lef Nosi, fjalë për fjalë përmban dhe frazën të “sigurojmë triumfin e të ruajmë nderin e islamizmit e madhështinë e mbretërisë Otomane….””
“Ismail Qemali, te cilit i atribuhohet titulli i politikanit shpëtimtar të kombit dhe ai i krijuesit të shtetit shqiptar, kur kaloi nga Korfuzi për në Stamboll, me anë të të ndierit Jorgo Meksit, iu dërgoi gjirokastritëve këshillën që të mos lëvizin; se Qeveria Otomane ishte gati të na japë çdo gjë që kërkojmë. Por sapo mbërriti në Stamboll ndryshoi mendim dhe, në një kohë kur Europa ishte në tym e flakë, ai nëpërmjet Bullgarisë dhe Austrisë doli në Durrës prej andej në Vlorë duke ngritur flamurin e indipendencës së bashku me një kongres të ashtëquajtur kombëtar, të përbërë nga përfaqësues të popullit me porosinë e thjeshtë që të mbrojmë nderin e Islamizmit! (nenvizimet e autorit, GH)
Lëvizje kombëtare ishte kjo?”
“Ketyre pyetjeve le te pergjigjen ata qe s’duan te shkruajne historine e kesaj periudhe duke pasur ne dispozicion te tyre dhe arkivat e ndryshme dhe perkatese, te cilatdo te vije koha qe te mos mbeten me sekrete. Ç’ka bie ne sy dhe te çdo privati eshte kjo qe sferave i u pelqen si me e dobishme per ta mbjellja e dasise dhe ajo e urrejtjes reciproke nga ajo e dashurise dhe e paqes. Por vazhdimesine e ketij emulacioni e ndaluan Fuqite e Medha, te cilat perpiluan dhe iu a imponuan paleve Protokollin e Korfuzit, me ane te te cilit caktuan konditat e Paqes per aplikimin e seicilave dhe muaren persiper obligimin ta garantonin ato vete.”(Dr. Av. Vasil Dili, Protokolli i Korvuzit, flet. 1, & 2, dorëshkrim, 1957)

Krejt ndryshe ishte problemi ne Veri jo vetem pse fatet e Shqiperise i kishte marre ne dore Kleri Katolik Shqiptar, por sepse popullata e Veriut ishte i lidhur si mishi me thoin rreth barinjve te vet dhe ishin këta klerikë që drejtonin jetën shoqërore të malsorëve të Veriut. Kleri Katolik Shqiptar dhe Malsitë e Veriut përbënin një unitet me një histori mbi 500 vjeçare. Mbijetesa, përtej asimilimit dhe tjetërsimit të tyre, përbën pozitivitetin e asaj historie të cilin populli shqiptar, përgjatë viteve 1945-1991, e ka pasur të ndaluar ta mësojë. Formula “Për Fe dhe Atdhe” ishte lejtmotivi i asaj mbijetese, i atij uniteti dhe i asaj historie. Me t’u prishur ky unitet, pas 1967, Malsitë e Veriut pësuan tjetërsimin që po vuajnë sot. Populli shqiptar i Veriut, i prishur nga politika 45 vjeçare e antishqiptarisë, sot gjëndet përpara mohimit të vetvetes. Kthimi tek e kaluara historike përbën të vetmen alternativë për shpëtimin e tij dhe ngjarjet duhet të përsëriten njësoj si atëhere kur u shpall mëvetësia e popullit shqiptar.
Ishin këta: banorët e Malsisë së Hotit dhe të Grudës nën drejtimin e Ded Gjo Lulit, banorët e Malsisë së Madhe nën drejtimin e Mehmet Shpendit dhe Preng Calit, banorët e Kurbinit nën drejtimin e Dom Nikollë Kaçorrit, populli i Kosovës e Metohisë dhe komandantët legjendarë të tij: Isa Boletinin dhe Azem Galicën që shpëtuan jo vetëm tokat e Shqipërisë së Veriut nga armiku i përjetshëm i popullit shqiptar, por poqen kushtet shqiptare për mëvetësinë e shtetit të parë në historinë e këtyre tokave dhe njerëzve. A nuk mund të konsiderohen të vetmit heroj realë të popullit shqiptarë dhe larg herojve të komunizmit dhe luftës nacional-çlirimtare? Data 6 prill 1911 u bë data e ngritjes së flamurit shqiptar për herë të parë pas vdekjes së Kastriotit legjendar duke treguar, në këtë mënyrë, se ishin autorët e vetëm të luftës me armë në dorë kundra armiqve të popullit shqiptar. Në këtë pikë fillon edhe historia e Flamurit të ngritur në Vlorë më 1912, për të cilin do të flasim më poshtë. Dinamika historike e mëvetësisë së popullit shqiptar ka pamje të diferencuar kur krahasohet Veriu luftëtar nga Jugu i përçarë dhe llafoman. Pikërisht kjo e fundit i është mbajtur e fshehtë popullit shqiptarë dhe Pirro Misha, së bashku me Valentina Dukën, kërkojnë që ta fshehin përjetësisht duke e tjetërsuar historinë e pavarësisë të popullit shqiptar. Ngjarja reale është krejt tjetër për tjetër dhe përmban ngjarje krejt të tjera nga ato që na mësojnë këta pseudohistorianë. Në qoftë se komunizmi shqiptar na mësoi antihistorinë, fëmijët tanë këtë antihistori sot po e mësojnë të ngritur në katror duke mos mësuar në mënyrë absolute asgjë të vërtetë.
Por si ka ndodhur proçesi i shpalljes së shtetit shqiptar më 1912 dhe më pas (kjo ka rëndësi vendimtare për të kuptuar shkaqet e formimit të shtetit shqiptar dhe pasojën e tij dy përmasore, njërën prej të cilave historiografia shqiptare e të gjithë kohërave as që e ka vënë në dukje: përputhjen e shtetit me shkallën e zhvillimit shoqëror të shoqërisë shqiptare; akoma më tej të elementëve qelizorë, që ndërtojnë shtetin, me këtë shkallë zhvillimi. Janë pikat orientuese të shkencës së re të historisë)? Pikërisht këtë hapësirë historike kemi marrë nga avokat Vasil Dilo në mënyrë të plotë duke i qëndruar besnik jo vetëm origjinalit, por dhe vetëm atij; e kjo jo pa qëllim.
Gjeja me e rendesishme ne shenimet e avokatit eshte gjendja shpirterore e popullates se Jugut te Shqiperise dhe vecanerisht e klases politike te saj. Keshtu sipas tij:

“sic e kemi shpjeguar gjat e gjere ne nje broshure te posacme te kujtimeve tona, urrejtja kundra Greqise nuk rridhte drejtepersedrejti nga ajo vete; se relacionet me te ishin aq te rralla sa qe nuk behej hesap rreziku nga ana e saj. Shkaku u kesaj urrejtje te madhe ishte frika e Elementit musliman se ndaj pushtimit te Greqise, do te ngrinin krye rajat, te cilet kete e kishin vegla te jeteses se tyre deri sa cifliqet e tyre me ane te ketyre, si bujq proletare, i shfrytezonin. Prandaj preferonin cdo sundim tjeter pervec atij te Greqise; se ishin te bindur se i huaji do t’i favorizonte ato me shume, se sa te krishteret; se ato e formonin shumicen dhe ate do ta benin (ate) mik, kurse te krishteret, si nga besa dhe nga kultura, ishin –pothuajse- qe te gjithe pa perjashtim perkrahes te idealisteve –ishin grekomane. Nuk perjashtojme perkrahes as idealistat per aresye se edhe keta e dallonin me mire faktin se: ndjenjat kombetare te elementit musliman – fort – keqesisht qe te gjithe ishin akoma ne stratosfere(nenvizimet e autorit)… Mos vallë ishte shumë të gjëndesh midis këtyre, edhe një vetëm makari, i cili t’i thoshte elementit në fjalë:
Ç’është kjo parrullë “ngreu Prift të rrijë Hoxha?”
Ç’janë këta derhudexhitë musulmanë nëpër katundet kristiane, që t’i ruajnë nga muslimanët?
Ç’është ajo Hallvaja e muslimanëve si produkt i grithmave të kristianëve.
Ç’janë rushfetet në zbatim të detyrës të Nëpunësit dhe bile dhe t’atyre të Drejtësisë?
Ç’është urrejtja kontra të krishterit ndërsa dihet se stërgjyshërit kanë qënë të bashkët dhe natyra nuk dallon fare, por i ka që të gjithë Njerëzit një lloji?
Kërkush nuk u gjet që të bënte kësisoj përvështrime dhe kërkush nuk i propozoi kaurit bashkëpunim për shpëtim nga zgjedha e Turkut. Por për se tjetër veçse pse mungonte ndjenja kombëtare, si e pllakosur ndënë fanatizmin fetar, deri sa feja nuk lejonte dallim të besnikëve nga pikëpamja kombësije?
Por kurqë nga këto gjithë as elita e elementit musliman nuk ishte ende në gjëndje për të mbrojtur atdheun, ç’mbetesh për popullsinë e cila ishte lënë në errësirën më të dëndur të injorancës (nenvizimet e autorit)?
Për të gjitha këto themi se Shqiptari, në kohën që Imperatorisë Otomane i u mbarua sundimi në Ballkan, nuk ishte në gjëndje të formonte shtet indipendent, por as të organizonte, ndonëse të këtilla, prej të tjerëve (nenvizimi i imi, GH)”. (Av. Vasil Dilo, Protokolli i Korfuzit, flet. 1, & 2, doreshkrim, 1957).

Pa dyshim qe ketu fillon diferencimi, pasi avokati i nderuar nuk kishte informacion per ngjarjet e ndodhura ne Veri te Shqiperise (ky fenomen haset edhe tek Ismail Qemali, gje e shprehur nga vete ai – P. Misha…f. 368) edhe pse miku i tij, Pader Anton Harapi, ishte prej andej dhe rrjedhimisht nenkupton dijen. Dallimi qendron ne diferencen e botekuptimit te gjithseicilit i cili kuptohet nga nje takim privat dhe miqesor qe dy intelektualet e nderuar kane realizuar me 03 shkurt 1944 ne prani te profesor z. Gabriel Meksi, mbi te cilin avokati i nderuar ka shkruar promemorien e tij ne kete date (ne ate kohe kleriku patriot ishte anetar i Keshillit te larte te Regjences, te zgjedhur me 13 shtator 1943, se bashku me zotërinjtë: Lef Nosin, Mehdi Frasherin, e Fuat Dibren), e cila ndodhet ne doreshkrim ne nje fletore te vecante (të gjitha këto pronë e familjes Dilo). Avokati ynë pranon faktin e formimit të shtetit shqiptar nga fuqi të huaja për qëllimet e tyre pa na dhënë emrin dhe dinamikën. E dhëna nuk është e plotë, pasi mungon relatuesi i fuqisë së huaj dhe lidhja e këtij të fundit me pjesën luftarake të popullit shqiptar. Pikërisht trinomi: Fuqi e Huaj + relatori ndërlidhës + pjesa luftarake e popullit shqiptar përbëjnë atë forcë reale politike e shoqërore, që antihistoria komuniste ja ka fshehur popullit shqiptar, të aftë për të shpallur mëvetësinë e popullit shqiptar dhe shpalljen e shtetit të parë shqiptar në historinë e tij.
Këtë gjë na e jep një libër tjetër me shënime të vetë Ismail Qemalit, duke përmbledhur dhe kohën pas shpalljes së shtetit të parë shqiptar, gjë që na jep qoftë shkakun qoftë pasojën, por që bashkëshoqërohet me punime të shkollës komuniste dhe që jo rrallë e përmbys pozitivitetin e Ismail Qemalit për atë kohë para një shekullore. Fjala bëhet për librin Shqipëria dhe Shqiptarët të botuar në fund të 2008 sipas të cilit jepen një sërë të dhënash kontradiktore me historiografinë e kohës të komunizmit, por që po ata historianë mundohen t’i rregullojnë sipas interesave të ndërgjegjes së tyre të “penduar” duke ja bashkangjitur ngjarjeve reale të kohës. Në mënyrë të përmbledhur ne veçojmë:
Sipas stërnipit të Ismail Qemalit:

“Shqipèria, ndodhur mes shteteve ballkanike, qè gjithnjè kishin èndèruar ta coptonin territorin e saj, si dhe pa mbrojtjen e dy Fuqive tè Mèdha tè asaj kohe, Austro-Hungarisè dhe Italisè, rivaliteti i tè cilave kishte ndihmuar nè krijimin e shtetit shqiptar, por qè gjate Luftès u rreshtuan nè dy fronte armike, shumè shpejt do kthehej nè njè fushè-beteje midis forcave ndèrluftuese” (Parathènia e Darling Ismail Vlorès, Ismail Qemali, Shqipëria dhe Shqiptarët, f. 7).

A nuk të vjen të plasësh kur konstaton se johistoriani e njeh historinë më mirë se “historiani”. A e kupton lexuesi që shpirti i Plakut të Vlorës, imprenjuar tek stërnipi i tij, na jep pikërisht atë që shqiptarët e djeshëm dhe të sotëm nuk e dinë akoma dhe ja kanë ndaluar ta dinë e ta mësojnë. Autori ka kapur tamam thelbin e problemit duke na dhënë atë që historiografia komuniste u mundua me të gjithë mënyrat për ta fshehur dhe postkomunistët për ta tjetërsuar deri në mohimin absolut të së vërtetës. Austro-Hungaria dhe Italia, sipas autorit, ishin dy fuqitë e mëdha që shpëtuan popullin shqiptar nga gllabërimi serbo-grek dhe kjo nuk figuron në asnjë literaturë komuniste apo postkomuniste, sidomos në tekstet shkollore (klasat V-XII). Domethënë shqiptarët e sotëm nuk dinë shkaktarët përgjegjës të mëvetësisë së tyre, dmth nuk dinë mikun kryesor që luftoi për ta. Nuk e di a do të jetë dakort lexuesi me idenë time që në Shqipëri nuk mësohet e vërteta historike, por manipulimet e historiografisë komuniste.
Një gjë që i ka pëlqyer propogandës komuniste, tek idetë e Ismail Qemalit ka qënë lidhja e shqiptarëve me interesat kombëtare të popullit shqiptar. Por problemi nuk është zbërthyer kurrë në aspektin shkencor dhe ideja e Ismail Qemalit ka nevojë për një përpunim kohor-hapsinor. Sipas tij:

“Lidhja e shqiptarève me Perandorinè nuk duhet t’i atribuohet ndikimit tè fesè muslimane, qè èshtè pranuar nga pjesa mè e madhe e popullit, kur Shqipèria u pushtua nga Turqia. Arèsyeja e vèrtetè duhet kèrkuar nè njè shkak mè madhor interesash kombètare” (do ta marrim të mirëqënë këtë tekst sikur është e vërtetë, pasi, siç do të shohim në vazhdim, shumë dokumenta janë të ndryshuara dhe të sajuara)(Ismail Qemali, Shqipëria dhe Shqiptarët, f. 27).

Ndoshta kjo duket si pa vlerë dhe llafollogji lart e poshtë, por në realitet këtu kemi pasojën kryesore të drejtimit 500 vjeçar të shqiptarëve nga ana e Perandorisë Otomane. E thënë me gjuhën e filozofit kemi pasojën e influencës së njeriut mbi njeriun jo si individ, por si bashkësi dhe kjo nuk është kuptuar kurrë. Plaku i historisë së Pavarësisë, pamvarësisht çfarë flitet për të, ka konstatuar pikërisht dukurinë e mësipërme si politikan. E ka thënë këtë për justifikim, apo se kështu e ndjente (apo ndoshta nuk e ka thënë fare), për mua nuk ka rëndësi. Plaku i Vlorës ka vulosur kalimin e rastësisë (invazioni otoman) në domosdoshmëri (ndjenja kombëtare e shqiptarëve) dhe kjo përbën thelbin e formimit të shtetit shqiptar, për herë të parë në historinë e tij. Për të qënë të saktë duhet pranuar se domosdoshmëria e shtetit të shqiptarëve fillon me Ismail Qemalin dhe pastaj pasohet nga Mbreti Ahmet Zogu i Parë. Pa dyshim që në këtë pikë qëndron e fshehta e shkencës së historisë pasi na jepet mundësia të argumentojmë ndikimin e politikës mbi popujt e prapambetur. Është një temë të cilën njerëzimi e ka konstatuar instiktivisht duke e shfrytëzuar barbarisht.
Por Ismail Qemali na ka dhënë dinamikën e takimeve të tij diplomatike dhe shtetin kryesor që e ndihmoi për të realizuar Aktin e Madh të Pavarësisë së Shqiptarëve. Si pas tij:

“Nè Vjenè mora njè telegram nga njè mik prej Budapestit, i cili mè ftonte pèr tè shkuar atje, pèr t’u takuar me njè person me pozitè tè lartè. Njeriu i parè qè vizitova nè Budapest qe Konti Andrassy, nèpèrmjet tè cilit takova Kontin Hadik, mikun e tij tè vjetèr dhe ish nènsekretarin e tij tè Shtetit, i cili mè thotè se personi qè donte tè mè takonte ishte pikèrisht Konti Berchtold, me tè cilin u takova po atè mbrèmje, nè shtèpinè e Kontit Hadik. Shkèlqesia e Tij miratoi opinionet e mia pèr çèshtjen kombètare dhe u tregua i garshèm pèr tè plotèsuar kèrkesèn time tè vetme, duke mè vènè nè dispozicion njè anije, qè tè mè çonte nè portin e parè shqiptar, para se tè mbèrrinte ushtria Serbe” (Ismail Qemali, Shqipëria dhe Shqiptarët f. 35-36).

Në politikë nuk ka rëndësi ajo që mendon, apo si e mendon, apo si e shtjellon, apo si është më e mira për ty; në politikë ka rëndësi rezultati (V.I.Lenin) dhe në këtë drejtim ajo që bëri Ismail Qemali nuk ka nevojë për koment. Sipas rreshtave të mësipërm Plaku i Vlorës me ndihmën direkte të Austro-Hungarisë përgatiti 28 Nëndorin e 1912-ës dhe kjo nuk është thënë kurrë dhe nuk thuhet akoma. Që në këtë pikë dallohet historiani shqiptar nga “historiani” komunist. Une mendoj se interesat e Austro-Hungarise, ne drejtim te Shqiperise, nuk kane qene te rastit dhe te momentit. Keto interesa jane shume-shume te largeta dhe te lidhura vetem me Klerin Katolik Shqiptar. Ato shpalosen kur analizohet shkolla shqipe ne territorin e banuar nga shqiptaret, ku ndihmesa e Perandorise se Danubit ka qene determinuese dhe pergatitesja e vetme (roli i Italise ka qene me hope) e politikes nderkombetare ne favor te popullit shqiptar. Kete gje shqiptareve ja kane ndaluar ta dine dhe ta mesojne ne shkollat e tyre jo vetem atehere, para 1991-shit, por edhe sot (2009).
Libri “Shqipëria dhe Shqiptarët” ka brënda jo vetëm idenë e ekzistencës së forcës ndërkombëtare që luftoi për mëvetësinë e shqiptarëve, por dhe praktikën se si u realizua kjo ide dhe unë nuk e di se si u ka shpëtuar masakruesve të historisë ky fakt. Në këtë libër gjëndet gjëja më e vlerë që përcakton ekzistencën e dashamirësit të popullit shqiptar dhe shkaktarin më kryesor të pavarësisë së popullit tonë. Sipas këtij libri:

Në faqe 169 jepen tre fotografi te personaliteteve austro-hungareze dhe shenimi: Konti Berchtold, Konti Andrassy dhe Konti Hadik, tre personalitetet e larta austro-hungareze me te cilet Ismail Qemali u takua ne Budapest, ne nendor 1912. Pikerisht, pas ketij takimi, ku Ismail Qemali gjeti mbeshtetjen e duhur per te realizuar qellimin e tij mbi Shpalljen e Paveresise, dergoi ne Vlore, me 16 nendor 1912, telegramin ku theksonte se “Çështja jonë politike ështe siguruar përfundimish”.

A mund të thuhet më pastër se fjalën e fundit e ka thënë Austro-Hungaria? Përse historiografia post-komuniste nuk ka arritur ta shprehë këtë fakt në mënyrë bindëse? Çfarë poshtërsie fshehin historianët post-komuniste?
Vazhdojmë më tej!
Politika kembengulese e Austro-Hungarise ne favor te popullit shqiptar duket dhe ne ndertimin e Qeverise se Perkoheshme nga ana e Ismail Qemalit. Pretendohet sikur:

“Ne mbledhjen e katert (3 dhjetor), Ismail Qemali paraqiti ne Kuvend nje projekt-liste te kabinetit te tij, ne te cilin figuronin: Mehmet Pashe Derralla, Myfit bej Libohova, Aziz Pashe Vrioni, Myfti Vehbi Agolli, Abdi bej Toptani, dhe Mit’hat bej Frasheri. Duke qene se ne kete, projekt-liste, nuk figuronte asnje i krishtere, me te drejte pati kundershtime nga ana e delegateve dhe, per kete aresye, u vendos qe votimi te shtyhej per te nesermen2. Eshte diskutuar rreth shkaqeve qe e shtyne Kryetarin e Qeverise qe te dilte me nje propozim qe, persa i perket ceshtjes se besimit, “nuk pajtohej me frymen e unitetit kombetar”3 (Ismail Qemali, Shqipëria dhe Shqiptarët, f. 125).

Ne kete parafrazim kerkohet te pajtohet mendimi i Lef Nosit (2) (ka shumë mundësi të jetë dikush prapa këtij mendimi, por që autori i artikullit nuk e thotë) me mendimi e Kaliopi Naskes (3) dhe ketu qendron pasaktësia e ketij libri. Nuk e di se sa e sakte eshte kjo pjese dhe a ka lidhje me te vertete me Ismail Qemalin, por ne i dhame rendesi vetem faktit te idesë së ndertimit te Qeverise se Perkoheshme dhe ndryshimit të sajë më vonë. Kush e bëri këtë presion mbi kryeministrin e ri? Dmth nuk duhet të jetë e vërtetë fryma e unitetit kombëtar, siç pretendojnë historianët komunistë, ajo qe e ka ndryshuar përmbajtjen e Qeverisë së Përkohëshme, por diçka krejt tjetër për tjetër dhe kjo është e lidhur me atë që nuk dinë shqiptarët e sotëm. Politika e komunizmit enverist nuk i ka lejuar ta marrin vesh të vërtetën dhe për këtë kanë luftuar të gjithë “historianët” para dhe pas 1991. A nuk do të thotë kjo se historia e sotme është politikë dhe vetëm politikë? Kjo vihet re nga punimi i Akademik Kristo Frashëri i cili na jep një panoramë krejt tjetër për tjetër me personazhe të tjerë. Sipas tij:

Mbledhja e katërt
më 20/11-3/12
Mbledhja u hap në orën 2 p.m. nën kryesinë e Myfit Vehbi Efendiut………
Kryetari i Qeverisë së hëpërhëshme ngrihet dhe tregon konditat që duhet t’i mbushje ministri që të kënaqte Evropën me një anë dhe Stambollin me tjatrën anë: duhen të jenë emra të njohura ndë Shqipëri dhe jashtë Shqipërisë. Pas kësaj z. e tij nxjerr përpara një listë si projekt. Ndë këtë listë figurojnë këto emëra: Z.Z. Mehmet Pashë Tetova, Myfit Bej Gjirokastra, Aziz Pasha, Vehbi Efendiu, Abdi Bej Toptani, Midhat Bej Frashëri.
Z. Dud Karbunara ngrihet kundër faktit që ndër këtë listë s’gjëndet asnjë i krishterë. Në këtë mënyrë flasin edhe Z.Z. Pandeli Cali, D. Berati edhe Qemal Bej Elbasani. Lista s’votohet dhe mbetet që të mbarohet kjo punë të nesërmen. (Kristo Frashëri, Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë (28 Nëndor 1912), f. 168)

Që këtu dikush gënjen dhe sajon të paqënën, as mos e vini në dyshim, por për herë të parë pranohet që Qeveria e Ismail Qemalit duhet të kishte një përbërje që të kënaqte Europën dhe Stambollin; ndërsa fryma e unitetit këmbëtar duhet konsideruar një sajesë e historiografisë komuniste. Duke e konsideruar të mirëqënë këtë dokument dhe duke pasur përpara librin e Akademikut të nderuar, kostatoj se të nesërmen u zgjodh Qeveria e Përkohëshme e përbërë prej 10 anëtarësh: Kryeministri (Ismail Qemali), Nënkryeministri (Dom Nikollë Kaçorri, 1859-1917), dhe 8 ministra, një katolik (Luigj Gurakuqi), tre ortodoks (Petro Poga, Pandeli Cale dhe Lef Nosi) dhe katër muslimanë (Myfit Libohova, Abdi Toptani, Mit’hat Frashëri dhe Mehmet Dërralla).
Por këtu ka një problem të vogël historik të cilën historiogafia shqiptare nuk e ka sqaruar kurrë. I dyti në firmat e dokumentit të pavarësisë është Dom Nikollë Kaçori, figura e të cilit më së fundi u sqarua (ndoshta në mënyrë pak të dyshimtë dhe të papranueshme) nga Hajredin Isufi: Feja dhe Flamuri, Dom Nikollë Kaçorri. Dyshimi lind nga që autori është munduar, articifialisht, të kontraktojë politikën Austro-Hungareze me figurën e Dom Nikollë Kaçorrit (f. 278). Në fakt autori mundohet ta ndajë Dom Nikollë Kaçorrin nga Kleri Katolik Shqiptar duke e paraqitur si kryengritës ndaj Kishës. Është një situati e papranueshme dhe kjo duhet t’i ketë pëlqyer redaktorëve dhe mbështetesve të veprës. Është një pikë ku autori ka përmbysur vetveten dhe figurën e Dom Nikollë Kaçorrit. Dhe kjo kuptohet edhe nga një fakt tjetër që shpaloset në historiografinë shqiptare postkomuniste.
Në faqe 175-183 të librit të Ismail Qemalit jepen fotografite e anetareve te Qeverise se Perkoheshme te Vlores duke filluar nga Kryeministri, ministri i aresimit, ministri i brendeshem, ministri i luftes, ministri i puneve botore, ministri i financave, ministri i drejtesise, ministri i bujqesise, ministri i poste-telegrafeve.Vihet re mungesa e zv. Kryeministrit Dom Nikolle Kacorrit . E njëjta situatë publikuese ndodhet edhe në librin e Prof. Dr.Valentina Dukës: Historia e Shqipërisë 1912-2000, f. 24). Por meqënëse dihej që Qeveria e Përkohëshme e Ismail Qemalit kishte 10 anëtarë, atëhere profesoresha e nderuar kaloi nga numuri rendor 5 në 7 duke anashkaluar emrin e Dom Nikollë Kaçorrit. Përse ka ndodhur kjo? Por Akademiku jonë e nderuar nuk e lejon profesoreshën e historisë në lajthitjen e saj dhe e plotëson duke evidentuar fakte të tjera më bindëse (f. 98-99). Po përse e ka bërë këtë Kristo Frashëri? Mos vallë ndjeu peshën e pendimit për mashtrimin gjysëm shekullor të aplikuar nga komunizmi në fushën e historisë? Është një lojë e diskretituar me kohë dhe që e kemi shpalosur në studimin mbi jetën e Enver Hoxhës (shih në internet: albanovaonline. info, 2008, logoreci.com, 2008). Përsëritja mund të jetë nën e dijes, por për rastin tonë është dhe babai i mërzitjes. Është një frazë e “mallkuar” në punimin Tuaj i nderuar akademik (f. 95) që e rrëzon pretendimin dhe fjala është për praninë e Hysen Hoxhës në Kuvendin e Madh të Vlorës më 1912. Me keqardhje jam i detyruar t’Ju përsëris së Hysen Hoxha nuk ka qënë në Vlorë, por është spekulluar me emrin e Hysen Efendi Gjirokastritit dhe pikërisht kështu e ka libri i Teki Selenicës: Shqipëria më 1927 (Tiranë 1928) (f. 91-94 e librit të Kristo Frashërit). Nuk është e vërtetë se ai libër e ka emrin e Hysen Hoxhes, e kundërta do të ishte thënë me kohë nga Enver Hoxha, gjë që ai nuk e ka thënë asnjëherë, por ka gënjyer popullin shqiptar për qëllimet e tij të mbrapshta. Kostatoj i nderuar Akademik se Ju po vazhdoni mashtrimin e tij. E sa për frazën e ”mallkuar”, sikur telegrami i Hysen Hoshës thotë, midis të tjerash, “Enveri a është shëndoshë” atë e keni sajuar Ju dhe kjo përbën turpin e historiografisë shqiptare post komuniste. Kështu nuk mund të vazhdohet më; mbylleni jetën me nder i nderuar Akademik, mos merrni përsipër fajet e Mostrës!
Ekzistenca e Qeverisë së Vlorës përgjatë viteve 1912-1913 nuk ka qënë në harmoni me politikën europiane, sepse vetë kjo politikë ka qënë e përçarë për problemin shqiptar. Kështu që ngjarjet rrodhën në kundërshtim me dëshirat e atyre që formuan shtetin e parë shqiptar që u bashkëshoqërua me kryengritjen Vorio-Epirote kundra Qeverisë së Përkohëshme. Janë këto arësyet kryesore që e detyruan Qeverinë e Përkohëshme të jepte dorëheqjen dhe t’ja kalonte pushtetin Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit. Të paktën kjo publikohet për herë të parë, por pa na u thënë arësyet përse ndodhi kjo. Sipa librit të Ismail Qemalit:

“Sot, 22 janar 1914, Komisioni Ndèrkombètar i Kontrollit u mblodh nè prezencèn e Shkèlqesisè sè Tij Ismail Qemal Beut. Presidenti i Qeverisè sè Pèrkohshme, duke qene i bindur se, e vetmja mènyrè pèr t’u dhènè fund çrregullimeve dhe anarshisè nè vènd, èshtè krijimi i njè Qeverie tè vetme pèr tè gjithè Shqipèrinè dhe se, nè kushtet e tanishme, mund tè arrihet vetèm nèse Ai i kalon pushtetin Komisionit Ndèrkombètar tè Kontrollit, qè pèrfaqèson Fuqitè e Mèdha, pèrsèriti, nè prezencè tè ministrave, kèrkesèn qè i kishte paraqitur mè parè Komisionit Ndèrkombètar tè Kontrollit, pèr tè marrè pèrsipèr kètè detyrè dhe tè pranojè tè marrè nè dorè pushtetin. Komisioni Ndèrkombètar i Kontrollit nderon dhe ngre lart ndjenjat patriotike qè kanè diktuar veprimet e Shkèlqesisè sè Tij Ismail Qemal Beut, pranon kètè delegim tè pushtetit, rregullisht tè autorizuar nga Fuqitè e Mèdha, dhe merr pèrsipèr administrimin e Shqipèrisè nè emèr tè Qeverive qè pèrfaqèson.
Vlorè, 22 janar 1914
Firmosur:
Ismail Kemal, Nadolny, Petroviç, Krajewski, Harry Lamb,
Leoni, Petriaew. (Ismail Qemali, Shqipëria dhe Shqiptarët, f. 45-46)

Është pak e vështirë me këtë material të zbulohet arësyeja përse u tërhoq Qeveria e Përkohëshme e Vlorës nga detyra që kishte marrë përsipër, por nuk është vështirë të zbulohet që e detyruan ta bënte këtë. Dhe ata që e detyruan ishin ata që i dhanë lejen e formimit. Pikërisht mënyra e formimit dhe mënyra e dorëheqjes më kanë çuar në përfundimin se populli shqiptar në të dy rastet ka qënë dytësor dhe i varur nga parësori. Në lidhjen varësore i parë→i dytë qëndron ajo që nuk kanë ditur kurrë shqiptarët jo vetëm atëhere, por as sot: presioni i politikës mbi popullin shqiptar që ai të jetojë i përçarë sipas motos divid et impera; dhe kjo përbën negativitetin e politikës otomane përgjatë 450 viteve të sundimit të saj, por edhe të asaj komuniste dhe post komuniste ku masmedia ka marrë në dorë fatet e popullit shqiptar.
Për më tej në ndihmë më vjen punimi i Av. Dr, Vasil K. Dilos i cili analizon gjëndjen shoqëroro-politike të shqiptarëve në ato kohëra, e cila çoi në domosdoshmërinë e Protokollit të Korfuzit. Sipas tij:

Sa për popullsitë lokale, si për këto të Vorio-Epirit gjithashtu dhe për atë të Shqipërisë tjetër, s’ka se si të bëhej fjalë, në mënyrë serioze; se që të dyja nuk vepronin me inisiativën e vet. Kësaj i a donte buza aneksimin në Greqi, por nuk i linte hunda të luftonin vetë për të ose nuk ishin pjekur akoma. Se jo luftë, por as armë lufte s’kishin parë kurrë me sy. Por edhe ata të tjerët sapo dëgjonin se për karshi kishin djemtë e kakove bëheshin burrë; por ushtrinë greke që ata e dinin, që ishte pas këtyre, nuk i ua kishte anda për luftë. Qëtë dyja palët ndërluftuese shtyheshin nga të tjerët; por për se vallë që të dyja këto dashamirës t’i shtynin në vëllavrasie?
Ai që mundohej t’i ndalonte këto ishin Fuqitë e Mëdha. Por për se vallë dhe këto nuk deshën të ndërhynin me kohë?….
Keshtu lindi Protokolli i Korfuzit dhe ky ishte qellimi i tij.

& 3
A ishte i zbatueshem?
I perpiluar nga kompetenta njerez te Fuqive te Medha dhe me model turpin e administrimit te merhumes Turqi dhe ne armoni me statusin themeltar, me te cilin krijuesat e shtetit rezervoheshin te pajisnin kete ne menyre qe te sqaroheshin sa me mire vellazerine midis te tre elementave te popullsise, Protokolli ne fjale, me sa ishte njerezish e mundur, s’kishte se per te mos ishte dhe i pelqyer nga te gjithe dhe i zbatueshem.Se –per mbi te gjitha cilesite e tjera- formonte dhe nje model per te rregulluar po ashtu edhe pjesa tjeter e shtetit, qe keshtu te behej edhe ky nje fare Zvicre ne Ballkan.

&4
A u vu dot ne zbatim dhe nese jo, c’fare e ndaloi?

Protokolli ne fjale, i pranuar prej Qeverise Shqiptare si edhe prej Kongresit te Delvines (simbas rezerves qe pati bere Qeveria Autonome ne diskutimet e saj ne Korfuz para perfaqesuesve të (këtu fillon fletorja 2) Fuqive të Mëdha dhe të atij të Qeverisë shqiptare –siç deklaroi zyrtarisht kryetari i Qeverisë autonome para Kongresit të Delvinës) dhe i garantuar prej Fuqive të Mëdha, ishte gati për tu vënë në zbatim, në bashkëpunim me komisionin ndërkombëtar të kontrollit, tek i cili do të dorëzohej Vorio-Epiri.
Por fatkeqësisht, s’u mbarua dot kurgjë, për shkak se në atë kohë, edhe komisioni i kontrollit u shpartallua bashkë me organizimin tjetër shtetëror; mbreti u arratis dhe në Shqipëri plasi që anarshi dëshpëruese për vazhdimësinë e saj, pasi gjetën rast Austria ta okupojë deri në Vjosë, Vlorën me interland e zuri Italia dhe Qeverinë autonome e zëvëndësoi –me leje të Fuqive të mëdha- Qeveria greke, sa për të mbajtur në të qetësinë e duhur.
Kësisoj e shpartalluan Shqipërinë, me gjithë që ishte njëra nga të dy palët e kontrakturës së Protokollit në fjalë, i cili, në realitet, ishte akti zyrtar që e solli deri këtu, dmth që i dha fund luftës autonomike; por s’ish dhe më në gjëndje që të mbahesh përgjegjësia për mos zbatimin e atij Protokolli, përsa i takonte asaj.
Por edhe pala tjetër kontraktuese, dmth populli i Vorio-Epirit, nuk ishte në gjëndje më të mirë nga kjo pikënisje. Qeveria greke, sëicilës Vorio-Epiri i a dorëzuan provizorisht Fuqitë e Mëdha, kishte dhe mundësi, por dhe një farë detyre që për llogari të vëndit, që rikuperoi, të bënte diçka për aplikim të dispozitave përkatëse të Protokollit. Por ajo e gjeti për më mirë –për vete kryesisht- që të konsiderohesh si e pakënaqur nga ky Protokoll, deri sa ekzistenca e tij e pengonte realizimin e dëshirave vetiake.
Fuqitë e Mëdha mbeteshin siç ishin, dmth garantë për seicilën nga palët, kontra asaj, që do të donte të shkelte obligimet, që i rridhnin nga ai Protokoll, por sapo t’i u kërkohej respektimi i obligimit të tyre se s’kishin se si t’i shmangeshin kësaj detyre.
Kësisoj Protokolli u la mënjëanë, por si në gjumë dhe jo si i vdekur. Vdekjen e tij mund ta vendosnin palët kontraktuese, me hirin e tyre të bashkët, por jo me: “ashtu dua” të njërës nga palët; se atëhere palës tjetër i lindej e drejta e padis dhe e invokimit të garancive, të cilat, siç thamë dhe më sipër me asnjë mënyrë tjetër nuk mund të liroheshin nga obligimi që patnë marrë veçse me hirin e të dy palëve të çfaqur qartësisht dhe lirisht e posaçërisht.
Por një i tillë shkarikim, me anullimin e rregullt të Protokollit, askurrë nuk u bë. Pra dhe pretendimi i dikujt nga kundërshtarët tanë, se gjoja Protokollin –si shumë akte të tjera- i anulloi shoqëri e kombeve nuk qëndron ligjërisht; se shoqëria në fjalë as nga kontraktuesat nuk kishte asndonjë kompetencë të tillë. Provën e jep deklarata e saj që –me anë të përfaqësuesit të posaçëm, dmth të Fan Nolit, i komunikoi dhe parlamentit shqiptar me shënimin e veçantë se: “Deklarata e saj do të jetë më e fortë dhe nga dispozitat e statusit themeltar eventual të shtetit shqiptar”.
Faktin se Protokoll i Korfuzit nuk është i anulluar e vërteton solemnisht dhe vendimi i Gjykates Ndërkombëtare të Hajit (ndoshta i Hagës, GH), mbi ankimimin e minoritetit grek kontra qeverisë Shqiptare te periudhës dytë demokratike ose monarkike (se s’më kujtohet mirë) e cila pandehu se ishte e lirë t’i rregullonte siç do t’i interesonte atyre kulturën e grekofonëve.
Per keto te gjitha insistoj ne mendimin se ky protokoll ka rene ne gjume te rende, por nuk ka vdekur; se pavaresisht nga keto, permban te disa te drejta, te cilat ekzistenca e tyre nuk ja detyrojne trashegimit, keshte qe sapo t’i kete pase humbur krejt dekurajuesi, te mos kete c’te trashegoje trashegimtari i tij. Se keto lloj te drejtash i jane dhuruar individit prej natyres se vet dhe s’ka si t’i zhduke as kalimi i kohes as mos perdorimi i tyre. Keto revendikohen prej kujtdo dhe kundra kujtdo, qe guxon t’i mohoje ose t’i shkruaje.
`Prej nga cdo pikepamje qe te shikohet ky protokoll rezulton se eshte i gjalle per gjithe ata qe duan ta invokojne. Por cka eshte fakt i pakontestueshem, por dhe jo me pak i cuditshem eshte ky qe: as nje nga te dy palet kontraktuese nuk e don dhe qe as njeres dhe as tjetres nuk i pelqen qe ta vere ne zbatim. Kryengritesat Vorio-Epirote –sic e kallzojne mendimet e cfaqura ne bisedimin e posacem per pranimin ose mos pranimin e tij te te gjitheve, pervec te neneshkruarve- nuk u pelqen dhe e nenshkruan nga e keqja; se dhe Venizellosi vete, me ane te kryekatundarit te Sarandes, lajmeroi Kongresin e Delvines qe te pranonin Protokollin ne fjale; se per ndryshe nuk do te mbretej gur mbi gur ne qarkun e Vorio-Epirit. Me gjithe kete nga 30 anetare (pervec ministrave) vetem 14 u prezantuan diten e fundit dhe vetem keta e nenshkruan, por edhe keta nga e keqja e madhe (me gjithe polemiken qe i bene te nenshkruarit); se dhe kryetari i Qeverise, i ndieri Zografos, deklaroi se “ai nuk do te bente per here te dyte gabimin (qe te mos bindesh Qeverise kombetare (te Greqise)”.
Nuk na duket se mos politika greke ishte aq miope sa qe te mos cmonte deklarimet, qe i beheshin nga paudhesite e metropolise te Gjirokastres gjate okupacionit italian, kundra te ciles dhe me ane te shtypit lokal si dhe me ankese te posacme te drejtuar tek ajo si dhe Patrikana, te cilat u beheshin te ditura me ane te fletores. Nuk mund te pranohet se mos ishte e shurdher ose se nuk interesohej per bashkeatdhetaret, qe vuanin keq nga nje autoritet dhe bile spiritual, sa qe te deshperoheshin per cdo mundesi te ruajtjes se tyre nden pushtimin e Shqiperise muslimane. Kjo duket –ka qene dhe shkaku qe as qeveria revolucionare dhe as ajo e Greqise, ne periudhen e riokupacionit te ketij vendi, nuk donin qe te familjarizonin popullsine me aplikimin e Protokollit, duke treguar si shkaktare ekzistencen e nje pakice….tradhetare. Duket se grekerit ferkonin duart kur shqiptaret arriten sa te shpartallonin Kishen Ortodokse te Shqiperise me ane kongresesh si ai i Beratit dhe me organizimin revolucionar te saj kundra Patriarkanes dhe deri sa te burgosnin perfaqesuesin e Metropolitit, per shkak se nuk degjonte t’i bindej vendimeve te atij kongresi!
Por cudia deshperuese ishte kjo qe: si Shqiperia i ra cakut dhe ne vend qe te perfitonte nga rasti dhe te punonte per te bere per vete elementin ortodoks, duke treguar respekt te plote kundrejt konditave te cilat posacerisht i vendosen Fuqite e Medha, ajo s’la gje pa bere jo per afrim dhe vellazerim te elementave, sic e lypte interesi jetik i shtetit te ri, por per te thelluar sa me teper hendekun qe i ndante keto prej shekujsh dhe qe shtetit vete i a bente problematike jeten e tij!
Cfare demesh shihte Shqiperia nga zbatimi i Protokollit te Korfuzit, sa qe nuk donte as emrin t’ja degjonte me gjithe qe e kishte pranuar dhe nenshkruar?
Pervec dobive te pacmueshme asnje dem; por dhe kete te perfaqesuar nga shumica, qe ishte muslimane; e kishte trullosur fanatizmi fetar dhe urrejtja kundra te krishtereve, qe zevendesonin poziten e barbarise, ndonese ishin rajaja e djeshmem prej shekujsh, dhe kaq shume i pat trullosur sa qe te mos dallonin as dinakerine dhe miqte hipokrite, te cilet e keshillonin qe te mos e pranonin Protokollin, ndonese edhe ata vete e kishin pelqyer si te mire dhe bile e kishin nenshkruar dhe si garanta per zbatimin e tij!
Si nuk e benin hesap shqipot qe c’do tu mbetesh atyre sikur te zhdukej Protokolli?
Popullsia e krishtere e VorioEpirit –jo ajo grekofone, se ajo askurre nuk e deshironte sundimin e shqiptareve mbi veten e tyre edhe sikur te mos ishin liruar nga zgjedha e turkut- por shqiptarofonia kishte plotesisht te drejte te mos donte te aneksohej ne shtetin e ri shqiptar; se e dinin qe popullsia e saj perbehej ne shumicen dermuese nga muslimanet, te cileve c’t’i u kujtonin me pare nga vujajtjet, qe hoqne gjate kaq shekujve! Apo mos ishin aq te shtypur nga zgjedha, sa qe te mos kuptonin se nuk ishte askurren e kurres gje e mundur qe ata, te cilet i shtypne pa meshire, do te transformoheshin nga nje dite ne tjetren ne shoke e vellezer e jo me dhe si raja, por si ortake, ne gezim te Lirise, te cilen nuk ia detyronin ketyre (shqipove), por bashkekombetareve dhe bashkefetareve te tyre dhe –pjeserisht- dhe vetes se tyre; se s’ishte e mundur te mos gjendeshin midis ushtrise greke dhe shume nga viset e Vorio-Epirit, kurrqe nga Labova e jone rane deshmore dy veta, djemte e doktorit Qendro Nanes.
Gjithashtu e dinin mire se keto s’ishin gje per gje nga c’duhej per krijimin te nje shteti te ri, ai ishte ne gjendje kjo shumice te administronte shtetin, sic dinin qe edhe nga pikepamja e civilizimit dhe e kultures nuk gjendeshin ne te njejtin nivel; e pane qe Protokolli i Korfuzit i u a preu cdo shprese, jo per aneksim te tyre ne shtetin grek, por as per formim te nje kantoni brenda shtetit shqiptar; gjithashtu e pane me syte e veta se, ne vend qe te liroheshin nga nje zgjedhe roberie rane ne nje me te rende akoma, deri sa llogaritnin qe kundra sundimtareve te rinj s’kishin me as turkun, tek i cili te ankoheshin; e pane me sy se me Protokollin ne fjale, jo vetem i u bene firo te madhe privilegjeve, qe kishin ndene zgjedhen e Turkut, por –esencialisht- u transformuan ato ne flluska sapuni. E shihnin qe Fuqite e Medha, te interesuara me teper per paqen midis tyre, anonin skandalisht nga ana e shumices per hater te atyre nga shoqet e tyre, te cilat cirreshin e vriteshin per Shqiperine, kurse kesaj i kishin kurdisur pusi qe ta gllaberonin per vete.
Dhe ne kete lloj kritike nuk do te kete aspak te drejte kerkush te na akuzojne se mos cpikim gje ose bejme ekzagjerime ne ankime kundra Fuqive te Medha, pa le te dy miqerkat e kombit.
Dikush dhe nga ju pretendoi se kriteri i kombesise te nje njeriu eshte kryesisht gjuha, te cilen flet ky, te trasheguar nga prinderit e tij. Por deri sa Njeriu eshte i lire prej natyre, duhet te jete ashtu sic deshiron ai vete dhe jo sic e don nje tjeter; se nishana te jashtem vetem shtazve u vihet dhe jo Njerezve. Kete kriter fallso perdori dhe Europa kur pa nevoje t’i caktonte kufijte jugore te Shqiperise. Por, po ajo, me cdo rast tjeter perdor plebishtin, dmth cfaqjen e deshires te cdo njeriu me ane votimi te lire e te fshehte. Dhe prandaj eshte pranuar dhe vendosur principi, sipas te cilit cdo popull eshte i lire te vendose ai vete, per fatin e tij, princip ky qe vetem me votim te lire te atij, i cili pyetet se cfare kombesie preferon lirisht, qe te kete ai vete dhe t’i njihet boterisht, vetem me ate lloj votimi rregullohet. (Av. Dr. Vasil Dilo, Protokolli i Korfuzit, dorëshkrim i vitit 1957) (faktori kohë nuk më ka lejuar të vazhdoj zbërthimin e studimit të avokatit të nderuar, prandaj jam i detyruar ta ndërpres në këtë pikë me premtimin ta publikoj të gjithin së bashku me vetë Protokollin e Korfuzit))

Unë besoj se, pas kësaj analize kritike-filozofiko-historike, lexuesi duhet ta kuptojë që trinomi ekuacional:

Mbretëria Austro-Hungareze +
Kleri Katolik Shqiptar +
Malsorët kryengritës të Veriut, Kurbinit dhe Kosovës

janë autorët e vërtetë dhe të vetëm të pavarësisë së popullit shqiptar, të tjerat janë përralla pa asnjë vlerë, mashtrime dhe shpikje të shkollës komuniste.
Por ama duhet pranuar që pikërisht elementët e këtij trinomi ka goditur politika antishqiptare, politika serbe dhe politika komuniste përgjatë shekullit të XX-të., që gjithsesi nuk është i njëjti subjekt politik zbatues. Kjo përbën të fshehtën dhe detyrën e shkencës së Historisë: zbulimin e “ndërgjegjes” së ngjarjes dhe çfarë fsheh ajo.
Në artikullin tjetër do të kthehemi tek historia e Flamurit shqiptar dhe si është e vërteta, gjithmonë sipas meje.
Tiranë 29.03.2009

25-Dialektika e krimit

(në kujtim të pesë heronjve të Vigut)
Me datën 17 korrik 1992 “Zëri i Popullit” kopjoi nga simotra e vet, “Kushtrim brezash”, duke e botuar, një artikull i cili bënte fjalë mbi riabilitimin e atyre që kishin bashkëpunuar me “pushtuesit” fashistë. Sa po kaloi 24 orëshi Fatos Nano, duke hapur fushatën elektorale për zgjedhjet lokale, deklaroi të njëjtin përfundim. As veteranët e Mirditës dhe as Fatos Nano nuk kanë se si ta dinë që i gjithë informacioni i ngritur në këmbë për 50 vjet nga PPSh është i gënjeshtërt dhe falls. Nga çdo këndvështrim që të shihet e kaluara e viteve 1942 – 1949 ajo nuk është aspak ashtu siç është propoganduar gjatë këtij gjysëm shekulli. Tërësia e ngjarjeve në përshkruhen në atë artikull të mbapsht përbëjnë vargun e krimeve dhe tradhëtive të PKSh – PPSh, të cilat po të analizohen veçmas zbulojnë rrugën kriminale të Enver Hoxhës dhe PKSh-re, dmth zbulojnë dialektikën e krimit kombëtar.
Për të kuptuar se kush i vrau dhe pse u vranë pesë heronjtë e Vigut duhet përcaktuar më përpara kronologjia e ngjarjes, e cila nuk është ashtu siç është thënë deri më sot. Paraprakisht duhet thënë se vrasjet e pesë heronjve të Vigut u realizuan vetëm për një qëllim: duhej vrarë me çdo kusht Ndoc Mazi, ish sekretari politik i qarkorit të Durrësit (sot pranohet se ka qënë sekretar i PK të Shkodrës, dega Durrës). Vrasja e tij është e lidhur në thelb me vrasjen e Mustafa Gjinishit në verë të vitit 1944, dhe që të dyja vrasjet lidhen me një emër: atë të Miladin Popoviçit, i cili kishte për detyrë të asgjësonte anëtarët e partisë komuniste të Shkodrës për t’i hapur rrugë krijimit të një partie komuniste nën drejtimin e Enver Hoxhës. Më 1942 qarkori i Durrësit, degë e partisë komuniste të Shkodrës, së bashku me Ndoc Mazin zbulojnë të gjithë gënjeshtrën e ngritur mbi figurën e Miladinit dhe të veprimtarisë së tij, në atë kohë Ndoc Mazi transferohet në Shkodër duke mbartur mbi vete sekretin. Historia fillon në Durrës ku ata qenë tetë (8) vetë dhe befas shtatë (7) prej tyre arrestohen (më 1942) pa asnjë shkak dekospirativ, shpëton vetëm Ndoc Mazi i larguar për në detyrën e re, dhe dërgohen në kampet e përqëndrimit të Gjermanisë dhe ekzekutohen (midis tyre dhe Telat Noga). Asnjëherë populli shqiptar nuk e mori vesh të vërtetën e tmershme të arrestimit dhe ekzekutimit të shtatë komunistëve të qarkorit të Durrësit. Tradhëtia komuniste pas këtij veprimi filtron njerëzit e mirëinformuar për figurën e Miladinit dhe e ndjek Ndoc Mazin për dy vjet me rradhë dhe vetëm nga mesi i gushtit 1944 arrin ta fusë në kurth. Në atë kohë i cakton një detyrë të re që do ta çonte drejt përfundimit të Vigut.
Rreth 15 gushtit Ndoc Mazi merr detyrën nga Komiteti Qëndror i PKSh-re me tre shokë: Naim Gjylbegun, Ndoc Dedën dhe Ahmet Haxhinë duke u nisur për në Shkodër ku dhe ishte objekti i detyrës, pa i rënë në të për kurthin e përgatitur. Në atë kohë drejtuesit e PKSh-re lajmërojnë forcat gjermane dhe vetë dalin jashtë loje duke i vrojtuar nga larg. Çeta e përbërë prej katër vetësh i bie nga Rubiku dhe i ngjiten grykës drejt qafë Kingjelit, mbi fshatin Velë. Dmth nuk kanë qënë pesë vetë, por katër dhe natën e 18 gushtit flenë në një shtëpi që sot ekziston akoma në këmbë rreth dy orë mbi fshatin Velë pa dalë në qafë, ku e zonja e shtëpisë, në atë kohë nuse, është një plakë e moshuar mbi 80 vjeç (bëhet fjalë për vitin 1987) e cila di shumë më tepër se historianët e Shqipërisë për këtë ngjarje. Nënë Prenda tregon: “Ata ishin katër të rinj që fjetën atë natë tek unë dhe që i përcolla të nesërmen me 19 gusht (datat janë shënuar prej meje pasi nënë Prenda nuk i mbante mënd, kështu që ato duhen marrë me rezervë, GH). duke i paisur me ushqime dhe duke i treguar rrugën për Kallmet. Pa kaluar dy orë në shtëpinë tonë erdhi një njeri, të cilin e njihnim si komunist, Bardhok Biba, dhe mori të dhëna mbi rrugën e çetës. Më pas ai njeri u bashkua me të tjerët dhe morën rrugën drejt staneve të Frekenit, djathtas shtëpisë. Më vonë unë mora vesh se të katër djemtë, bashkë me një tjetër, ishin vrarë në afërsi të Kalivaçit (dmth në Vig, GH). Nuk ka asnjë dyshim se ata i vranë komunistët të udhëhequr nga Bardhok Biba, të cilët hanin kokat e njeri – tjetrit”. Ne do të shohim në vazhdim se tregimi i Nënë Prendës përputhet saktësisht me një ngjarje që lidhet me vrasjen e Bardhok Bibës.
Me kalimin e qafë Kingjelit grupi zbret në Kallmet ku bashkohet me Hydajet Lezhën dhe arrestohen nga gjermanët, për shkaqe të lidhura me informacionin e dhënë nga drejtuesit e PKSh-re, duke i mbajtur në burg (dikush thotë se në burg u bashkua me ta Hydajeti). Me 20 gusht në drekë me urdhër të komandantit shqiptar të forcave të rendit në Lezhë, mik i babait të Hydajetit, lirohen dhe grupi merr rrugën e Mjedës, duke kaluar nëpër Vig (në të vërtetë ngjarja nuk ka ndodhur tamam në Vig, por afro 2000 metra në jug të fshatit dhe duhet marrë me rezervë). Pikërisht në këtë pikë qëndron sekreti zgjidhës i shkakut të vrasjes së pesë heronjve të Vigut si akt. Në atë fshat askërkush nuk e mban mënd ngjarjen, pleqtë kujtojnë vetën disa të shtime armësh në mëngjesin e 21 gushtit (dhe këtë me dyshim) dhe qetësia ka mbretëruar në ato livadhe ku ndodhi masakra, përpara se të zbresësh në fshatin Vig. Në ato livadhe kishin bërë pritë forcat e Bardhok Bibës, e sa për ato të Gjon Marka Gjonit apo Kol Bibë Mirakës është një gënjeshtër e sajuar për të mbuluar krimin. Dmth kurthi ishte ngritur nga bashkëveprimi i komunistave të zonës me komunistat e qëndrës dhe aspak veprim i Gjon Marka Gjonit, apo i një tjetri. Pikërisht kjo duhet kuptuar primarisht kur analizohet shkaku i vrasjes së pesë heronjve të Vigut. Kush është tradhëtari dhe krimineli në këtë mes? Në qoftë se gjermanët u konsideruan pushtuesa nga ana e komunistëve, sepse kaluan nëpër Shqipëri, përse nuk duhen konsideruar pushtuesa partizanët kur kaluan nëpër Mirditë? E gjithë ngjarja e 21 gushtit 1944 është trajtuar me tendencë për të fshehur të vërtetën mbi tradhëtinë e bërë ndaj pesë heronjve të Vigut nga ana e drejtuesve të PKSh-re. Prandaj edhe ngjarja imagjinare u pasurua me elementë fallsë për të krijuar një imazh sa më të besuar.
Pikërisht pse donencoi këtë akt, në formën e shkruar kështu, u vra Bardhok Biba për të cilin akt akuzohet Gjon Marka Gjoni me njerëzit e tij. Edhe pse sigurimi i shtetit me Mehmet Shehun e Kadri Hazbiun vepruan me fshehtësi të madhe nuk mundën dot ta mbulonin përfundimisht shkakun e vrasjes së Bardhok Bibës. Vrasja e tij përbën pak a shumë fundin e vargut (përveç vrasjes së Mehmet Shehut) të vrasjeve që lidhen me një fillesë. E vërteta e vrasjes së Bardhok Bibës nuk është dhe fort e vështirë të zbulohet pasi versioni i publikuar ka mjaft të meta, evidentimi i të cilave çon në shkakun real të vrasjes. Fiks para 43 vjetëve Tuk Jakova, në atë kohë sekretar i K.Q. të PPSh-së dhe zv/kryeministër i Qeverisë (dmth numuri dy pas Enver Hoxhës) thërret në raport Bardhok Bibën në lidhje me shkuarjen keq të veprimtarisë së partisë në atë krahinë kryengritëse. Në atë mbledhje ishte i pranishëm edhe M. Shehu, në atë kohë në detyrën e ministrit të punëve të brëndëshme. Biseda u krye e acaruar dhe ndërhyrja e M. Shehut e detyroi Bardhok Bibën t’i shprazej kriminelit direkt duke e akuzuar si shkaktarin e vetëm të terrorizimit të populli të Mirditës në ato vite të rënda. Nuk është e vërtetë aspak që Bardhok Biba luftoi për unitetin e popullit të Mirditës me Partinë komuniste. Përkundrazi Bardhok Biba luftoi gjithë jetën për idealin e barazisë shoqërore sipas ideve komuniste duke tentuar t’i shtrinte ato ide edhe në Mirditë jashtë tendencave kriminale të PPSh-re dhe në atë mbledhje ai donencoi poshtërsitë që kryente partia. Duke treguar me gisht M. Shehun e tha sekretarit të PPSh: “Është partia ajo që po tradhëton popullin e Mirditës, njësoj si para pesë vjetëve në Kalivaç (duhet nënkuptuar Vigu, GH)”. Aludimi ishte i qartë si drita e diellit: vrasja tradhëtisht e pesë heronjve të Vigut nga ana e komunistëve ishte një ndër format që po aplikonte në atë kohë partia rebele dhe gjakatare në Mirditë. “Por unë –vazhdoi Bardhok Biba – do t’ja them popullit tim tradhëtinë e kryer”. Kjo deklaratë e sinqertë e mori në qafë mirditorin e penduar pas të vjelave, pasi M. Shehu menjëherë ngriti grupin e punës dhe pas dy javësh e vrau Bardhok Bibën duke kryer një sërë krimesh të tjera për të krijuar imazhin e vrasjes së tij nga ana e “kriminelëve” të maleve. Me këtë akt ai futi në grindje fiset mirditore duke realizuar përçarjen e tyre. Sa qe gjallë Bardhok Biba populli i Mirditës gjithmonë e pa me dyshim PPSh-së dhe vetëm në sajë të terrorit enverist u realizua heshtja rebeluese dhe skllavërimi i krahinës më të pastër shqiptare në drejtim të autoktonisë dhe të etnicitetit.
Së fundi, populli i Mirditës nuk ka asnjë veteran që të ketë luftuar përkrah komunistëve gjatë luftës 1943 – 1944; kështu që ai artikull i botuar në “Kushtrim brezash” (Zëri i Popullit 17 korrik 1992) nuk është shkruar nga mirditorët, por nga ajo farë e keqe e cila duke mos qënë kurrë komuniste e quajti veten PKSh, duke mos qënë kurrë në krye të klasës punëtore e quajti veten PPSh, dhe duke pasur një prejardhje të tillë kriminale e duke mos ja pasur haberin socializmit klasik apo modern e quajti veten PSSh.
Asgjë nuk harrohet! “Ju qorroftë një sy atij që kujton të kaluarën, por ju qorrofshin të dy sytë atij që e harron të kaluarën!”; atëhere le të gjejnë socialistët e sotëm se ku qëndron defekti i bajraktarëve të Veriut jo vetëm në raport me krimet e përbindëshme të Enver Hoxhës, por edhe në raport me moralin njerëzor. Rihabilitimi i tyre do të thotë rihabilitim i kombit shqiptar.

Tiranë, më 20 korrik 1992

Shënim: Kam pasur fatin e mirë, apo të keq nuk e di, të bëj në këmbë të gjithë rrugën e pesë heronjve të Vigut nga Rubiku, të fle për pesë muaj në shtëpinë ku fjetën ata katër ditë para se të vriteshin, dhe deri në vëndin e masakrimit të tyre. Banorët e rrugëkalimit tim e tregojnë ngjarjen pikë për pikë sipas këtij artikulli.

24-Triumfi arbëror i Kastriotit

 

Çfarë nuk dinë nga Filozofia e historisë, Gjeneza e Shqiptarëve dhe Historia e Gjergj Gjon Kastriotit, i mbiquajtur Skendërbe, Oliver Jens Schmitt dhe Ardian Klosi.

(në funksion të kritikës racionale).

 

Kur me 17 shtator 2006 Gazeta Shqiptare botoi artikullin: “Cfarë nuk dinë shqiptarët nga filozofia e historisë dhe gjeneza milionavjeçare e popullit të tyre” (natyrisht unë nuk e kisha me masën e madhe të lexuesve, por me të ashtëquajturit historianë), pak kush e mori me seriozitet idene e hedhur mbi fillesen e races se bardhe ne trojet ballkanike. Në atë artikull ideja ishte edhe më e gjerë, pasi gjithëshka lidhej me paraardhësit e largët të shqiptarëve dhe mëvetësinë e tyre biologjike e shoqerore edhe pse kishin pasur komshinj popujt më të lavdishëm të racës njerëzore në Tokë (helenët dhe romakët). Rrjedhimet qe dilnin nga ajo lloj analize ishte pamundësia per t’ju imponuar këtyre komshinjve dhe pamundesia per tu bere si ata. Por dikush tentoi, pa domethënie shkencore, por me domethënie politike, që të merrte idenë e organizimit te prapambetur shoqëror të ilir-arbër-shqiptar (të hedhur edhe nga Noli) dhe me këtë të ndërtonte një histori të Skëndërbeut me shkaqe dhe pasoja krejt të tjera nga ato që dinin shqiptarët e sotëm nga Barleti dhe Noli edhe pse hapësira shoqërore e pretenduar ishte ligjërisht e pamundur të realizohej nga ana natyrore.

Arësyeja e publikimit të këtyre rreshtave është edhe emisioni Opinion, i dhënë në Tv Klan, e gazetarit B. Fevziu me përmbajtjen provokative: Mit apo realitet, mbi figurën karizmatike të Gjergj Kastriotit, të mbiquajtur Skendërbe, i biri i Gjon Kastriotit. Një emision me të vërtetë diskriminues për inteligjencën shqiptare të kohës së komunizmit enverist pasi pjestarët e nderuar të atij emisioni nuk qenë në gjëndje të kundërshtonin autorin-përkthyes (për mua, ne ate emision, autoret e vërtetë te librit Skëndërbeu jane Ardian Klosi dhe Fatos Lubonja) duke na dhënë argumentin se ata të gjithë i përkasin të njëjtës llogore politike pa asnjë bosht filozofik. Pozicioni real i pjestarëve të atij emisioni ishte ai i aktorëve që kërkonin të luanin një dramë pa e ditur tekstin dhe në këtë mënyrë nxorën fitimtar autorin e romanit historik me titull: Skendërbeu. Me sa duket ky ishte dhe qëllimi i emisionit. Por nuk mjaftoi kjo, Oliver Jens Schmitt ju përgjigj reaksionit të ngjallur në Shqipëri (për mua pa të drejtë dhe e fryrë nga media, pasi shumë gjëra që duken si të reja tek ky autor janë tepër të vjetra duke treguar se shqiptaret nuk e njohin historine e vërtetë të Gjergj Katriotit) me rastin e botimit të librit të tij, me një artikull duke pretenduar se shqiptarët nuk e kishin kuptuar atë pasi ai nuk kishte thënë se Skëndërbeu të kishte qënë serb, por që miku i tij “përkthyes” nguli këmbë që babai i Skëndërbeut shqiptaro-arbëreshi Gjon Kastrioti na quhej Ivan dhe emri Gjon na ishte një emër i shpikur (autori i librit nuk na nxjerr asnjë dokument ku të thuhet që emri i babait të Skëndërbeut quhet i tillë, kur ka dokumenta për të kundërtën dhe gjithëshka është e varur nga përkthimi).

Si është e vërteta dhe çfarë të rejash na jep ky libër?

Nga të tre këndvështrimet, konform nëntitullit rezulton se autorët kanë mbetur në pozicionin e Tukididit në aspektin intelektual dhe shoqëror. Që epoka e Gjergj Gjon Kastriotit fsheh një ndër ato anomali që e detyrojnë shkencën të kthejë kokën pas për të parë ndonjë gabim të mundëshëm të saj as që të mos vihet në dyshim, por a e dinë këtë autorët, për mua është pak e dyshimtë. Megjithëatë jam i bindur se ata duhet të dinë diçka, të cilin e përdorin për diçka tjetër, përderisa jo vetëm që Skëndërbeun e bëjnë sllav, por ata, mbi të gjitha, edhe vetë arbërit i nënkuptojnë të tillë (këtë gjë do ta shohim ne vazhdim). Por një gjë shqiptarët e sotëm nuk e dinë dhe ja kanë ndaluar ta dinë dhe ta mendojnë: ata janë fillesa e racës së bardhë në kontinentin europian dhe udhëheqësi i tyre karizmatik i shekullit të XV-të është udhëheqësi më i madh ushtarak i të gjitha kohërave të racës njerëzore në Tokë duke përfshirë edhe të ardhmen (të paktën kjo shpaloset tek autori ynë nga të dy këndvështrimet: duke ngritur lart kryengritjen e Skëndërbeut kundra osmanëve (kapitulli: Dy Sulltanët, f. 227) dhe figurën e Sulltan Mehmetit të II-të në historinë botërore (po aty, f. 228)). Vërtetimi i kësaj teze kërkon përmbysjen e të ashtëquajturës shkencë të historisë pasi raporti qënie-ndërgjegje (një ndër idetë udhërrëfyese të materializmit të shek. XIX-të) e nxjerr Gjergj Kastriotin në krye të listës për faktin më të thjeshtë fare: udhëhoqi një popullatë absolutisht inferiore (dhe pikërisht për këtë arësye Skëndërbeu është arbër-shqiptar), në aspektin shoqëror, kundra një shteti absolutisht shumë më superior, në aspektin politik, duke dalë fitimtar dhe duke ndikuar domosdoshmerisht në zhvillimin e racës së bardhë pa i lejuar devijimin e saj konform autoktonisë absolute, pozicion të cilin nuk e ka pasur asnjë ushtarak në botë (Aleksandri i Maqedonisë, Jul Qezari, ushtarakët e Bizantit, Sulltanët e Turqisë Osmane, Napoleon Bonoparti (Perandori ushtarak më i madh i njerëzimit nuk arriti të fitojë mbi Mbretërinë e Bashkuar Britanike, e cila ndodhej 150 vjet përpara francezëve në zhvillimin shoqëror), gjeneralët e Luftës së Parë dhe të Dytë imperialiste, gjeneralët amerikanë të fundshekullit të XX-të; -të gjithë këta janë ndeshur me popuj dhe ushtri inferiore në planin e zhvillimit shoqëror). Çfarë fsheh misteri Kastriot në historinë e Europës dhe të popullit shqiptar; përse janë kujtuar në mijëvjeçarin e ri për t’i ndryshuar thelbin duke e devijuar nga e vërteta absolute?

Unë i tregoj shqiptarëve të sotëm për ekzistencën e një plejade pseudointelektualësh jashtë vëndit të banuar nga shqiptarë të cilët me punimet, që mbajnë emrin e tyre, mundohen me të gjitha mënyrat për të “vërtetuar” drejtësinë e plehut intelektual të prodhuar përgjatë periudhës komuniste (te kesaj fushe) duke marrë prej tij ekstratet e punimeve. Mund të përmënd: Peter Bartl me librat e tij: Shqiptarët (2008) dhe Muslimanët shqiptarë në lëvizjen për pavarësi kombëtare 1878-1912 (2006), Edwin E. Jacques me librin Shqiptarët, vëll. I-rë, dalë në treg më 1997 dhe pa vit botimi, por të ribotuar i plotë më 2002 pa vit botimi, Mathieu Aref me librat Shqipëria, Odiseja e pabesueshme e një populli parahelen (2007) dhe Mikenët = Pellazgë, Greqia ose zgjidhja e një enigme (2008), Serge Metais me librin Histori e Shqiptarëve nga Ilirët deri në pavarësinë e Kosovës (2006), Charles dhe Barbara Jelavich me librin Themelimi i Shteteve Kombëtare të Ballkanit, 1804-1920 (2004), Nina Smirnova me librin Histori e Shqipërisë përgjatë shekullit të XX (2004), Bernd J. Fisher me librat: Shqiperia gjatë luftës 1939-1945 (2000), Mbreti Zog dhe përpjekja për stabilitet (1997), Diktatorët e Ballkanit (2008), Miranda Vickers me librin e saj Shqiptarët, një histori moderne (2008), James Pettifer dhe autorja e mësipërme me librin Çështja Shqiptare, Riformësimi i Ballkanit (2007); nuk mund të lë pa përmëndur edhe autorët shqiptarë prof. Dr. Valentina Duka me librin e saj Histori e Shqipërisë 1912-2000 (2007), Eva Brinja me librin Antikiteti, helenët janë ilirë të zbritur në Egje (2005), apo anëtarët e nderuar të Akademisë së Shkencave të RPSSh që kanë mbuluar sektorin e historisë, bashkësia e të cilëve ka krijuar një imazh te rreme historik për shqiptarët, krejt tjetër për tjetër nga ajo që na dhuron nëna e jonë natyrë. Në këtë grup librash pëfshihet edhe libri i Skëndërbeut me autor Oliver Jens Schmitt dhe shqipërues Ardian Klosin. Madhështia profesionale e këtij grup njerëzish është e rreme dhe antishqiptare; ata nuk i përkasin asnjë boshti shkencor, përveç mashtrimit politik. Shkence e sotme shqiptare nuk mund të futet kurrsesi në hullitë e idealizmit filozofik jo vetëm pse kjo do të shkaktonte një fund të turpshëm për shqiptarët, por do te ngatërronte politikën shqiptare në aplikimet e saja në disfavor të vet.

A- Kënd vështrimi filozofik i historisë së Gjergj Gjon Kastriotit, të mbiquajtur Skëndërbe, kërkon para së gjithash ndryshimin e metodikës kërkimore, të cilës i ka mbetur ora që në kohën e Tukididit ( 455-400 Pa. Kri.). E thënë më konkretisht shkenca e sotme e historisë nuk ka shkuar më larg se statistika tregimtare dhe të vetëquajturit historianë janë thjeshtë përrallëtarët e ngjarjeve të ndodhura, të cilat ja trasmetojnë brezave. Më i madhi filozof i racës njerëzore Fridrih Hegel (1770-1831), babai i dialektikës, konstatonte se njerëzimi nuk ka mësuar pothuajse asgjë nga historia pasi çdo epokë ndryshonte nga tjetra dhe ndikimi mbi njëri-tjetrin e të relatuarve ishte e pamundur të analizohej. Të gjitha këto të çojnë në përfundimin se analiza historike e racës njerëzore në Tokë nuk është e aftë të përgjithësojë dukuritë historike nëpër popuj të ndryshëm. Dmth shkenca e historisë është pa bosht filozofik (pra nuk është shkencë) dhe asnjeri deri më sot nuk ka qënë i aftë të shpjegojë anomalitë e zhvillimit të historisë nëpër popuj të ndryshëm duke i transformuar ato në mistere ku idealizmi filozofik ka dalë gjithmonë fitimtar. Merita e këtij të fundit tregon pozicionin e dyshimtë të materializmit filozofik dhe paaftësinë e materialistëve të shekullit të XX-të për të thënë fjalën e vet në mënyrë origjinale. Të gjitha këto kanë ndodhur për një veçori të njeriut. Në qoftë se ai si individ ka mësuar nga gabimet e tjetrit, si bashkësi njerëzore, ai akoma nuk ka mësuar nga vetëvetja dhe këtu qëndron një ndër gabimet kryesore të shkencës botërore: ajo asnjëherë nuk ka parë prapa për të ndrequr gabimet e mundëshme të mendimit filozofik helen mbi të cilin ajo mbështetet prej dy mijëvjeçarësh e gjysëm.

Duke u marrë me problemet e filozofisë shkencore, sipas këtij këndvështrimi, kostatoj:

1-Ekziston një gabim interpretimi me autor Aristotelin (384-322 Pa.Kri.) mbi fenomenin lëvizje, sipas të cilit:

 

“lëvizja është e vështirë për t’u kuptuar”….”Lëvizësi ka gjithmonë njëkohësisht një lloj qëllimi në vetvete” (një Përmbajtje), “një ky, ose një cilësi, apo një sasi dhe kjo përbën fillimin dhe shkakun e lëvizjes(nënvizimi i im, GH) kur lëvizësi shkakton lëvizjen…”(G. Hegel, Aristoteli, f. 87, 88).

 

Këto ide janë pasqyrim i luftës së mendimit filozofik helen që bëhej në brëndësi të tij dhe pikërisht midis shkollave të popullatës helene. Më konkretisht përcaktimi i shkakut të lëvizjes ka qënë një luftë midis mësuesit dhe nxënësit, midis Platonit (429-347 Pa. Kri.) dhe Aristotelit, pasi i pari e konsideronte shkakun e lëvizjes jashtë objektit që lëviz, ndërsa i dyti brënda objektit që lëviz. Me sa duket “luftën” e fitoi Aristoteli dhe fenomeni lëvizje në mendimin filozofik botëror është konsideruar gjithmonë si rezultat i zhvillimit të brëndëshëm të dukurisë. Pikërisht kjo sot duhet ndryshuar pasi ekuacionet që ndërtohen, për të shpjeguar matematikisht fenomenet natyrore, marrin për bazë shkaqet e brëndëshme duke lënë pas dore shkaqet e ambientit rrethues të ngjarjes (teoria e bing-bengut ndodhet në prag të përmbysjes pikërisht për faj të këtij interpretimi). Kjo bie në sy sidomos në botën e njeriut ku relacionet midis grup individëve, popujve, kombeve dhe racave ka çuar prej kohësh në lindjen e fenomenit paradoksal të ndryshimit të ecurisë së kohës në racën njerëzore me përfundime krejt të tjera dhe të kundërta nga ato të parashikuara nga fizikantët (Ajnshtajni). Kjo gjë e nxjerr jashtë loje idenë e unitetit të materies dhe e fut shkencën në brazdën e idealizmit filozofik ku fitimtarët e ndjejnë veten të tillë vetëm në letër. Materializmi filozofik në realitet formalisht është antipodi i idealizmit filozofik, pasi ai asnjëherë nuk e ka thënë fjalën e tij në mënyrë këmbëgulëse, ai është mbështetur gjithmonë mbi elementët e idealizmit kur duhet të ishte e kundërta. Që nga dita kur ky materializëm e konsideroi materien në unitet (gjë e pazgjidhur) dhe proçesin e njohjes të së vërtetës si relativ (Mark -Engels), ai i humbi të gjitha betejat. Pikërisht këtu fillon gabimi: njohja e së vërtetës është vetëm absolute dhe gabimi është vetëm relativ. Janë dy të kundërta që nuk mund të pajtohen, por që u pajtuan përgjatë gjithë shekullit të XX-të duke sjellë në skenën e historisë tragjeditë e racës njerëzore.

Në mënyrë të përmbledhur unë arrij në përfundimin se lëvizja ndodh gjithmonë për dy grup shkaqesh: njeri si rezultat i zhvillimit të brëndëshëm të objektit që lëviz dhe, tjetri, si rezultat i zhvillimit të ambientit rrethues të këtij objekti. Është e pamundur që lëvizja të provokohet vetëm nga njëri prej shkaqeve të mësipërme. Dualiteti i shkakut të lëvizjes është kushti i vetëm i ekzistencës së saj.

2-Ekziston, në mendimin filozofik grek, një problem i hedhur në letër, por i pa zgjidhur në asnjë qelizë dhe kjo për faktin më të thjeshtë fare: u shtrua gabim. Mendimi filozofik grek e ka filluar rrugën e vet me shkollën e Miletit (në Azinë e vogël, vëndi gjeografik i parafundit i helenëve përpara se të vendoseshin në pronat natyrore të ilirëve autoktonë) dhe pikërisht me Talesin (624-545 Pa. Kri.) duke tentuar të zgjidhin elementin absolut të zhvillimit. Vini re se çfarë ka ndodhur në atë mendim filozofik:

 

“Pyetja e parë u shtrua pak a shumë kështu: ”Çfarë mbetet e pandryshuar në të gjithë proçesin e ndryshimit?”. Përgjigjja e parë filozofike për këtë pyetje, ka qënë kjo: substanca (lënda) mbetet e pandryshuar tek ajo që ndryshon dhe që nuk pushon së ndryshuari. Patjetër që duhet të ketë diçka që mbetet e pandryshueshme tek qënia; po të mos ishte kjo, gjithëshka do të ishte zhdukur prej kohësh.

Ka pra, lëvizje, diçka që nuk rresht së ndryshuari, por ka dhe diçka tjetër që mbetet e njëjtë në tërë këto ndryshime të shpejta. Ndryshimi mbartet nga një qënie që pëson ndryshime e përsëri mbetet qënie. Pra pyetja e parë e shtruar nga shkolla e Miletit ka qënë: “Cila është lënda që mbetet e pandryshuar gjatë ndryshimit?”” (nënvizimet e autores). (Zhanë Hersh, Habia Filozofike, f.5)

 

Në mënyrë të përmbledhur unë e reduktoj këtë pyetje në formën: Çfarë mbetet pa ndryshuar gjatë ndryshimit absolut të materies dhe përse shërben ky konstatim? Studimi i mëtejshëm i fenomenit më ka çuar në një sërë përfundimesh për shkencat e natyrës, por duke dashur ta lidh vetëm me historinë e njerëzimit konkludoj: Po, ekziston diçka që nuk ndryshon në natyrë dhe ai është një raport që mbetet i pandryshuar gjatë zhvillimit të materies së pafundme dhe formave të fundme të saj, të cilin unë e kam quajtur: Raporti kohor – hapsinor ose Teoria e abolutizmit analitik i cili është i aftë t’i japë përgjigje të saktë asaj që mendimi filozofik grek nuk i dha, duke modifikuar tullën e parë të filozofisë materialiste me shpresë se vetëm tani kjo filozofi mund të futet në luftë me idealizmin filozofik. Përfundimet kryesore të kësaj teorie janë të lidhura pikërisht me lëvizjen, si parametri kryesor i ekzistencës, dhe botën e njeriut në Globin tonë dhe konkretisht:

1-Koha e lindjes së ngjarjes (dmth edhe e njeriut, fiseve, grup fiseve, popujve, kombeve, racave) me shpejtësinë e zhvillimit të saj janë në raporte të zhdrejta. Nuk është shpejtësia ajo që përcakton kohën, por është koha e lindjes ajo që përcakton shpejtësinë.

2-Dy ngjarje, në kohë paralele, pa lidhje midis tyre, por me shkak hapsinor të njëjtë (psh rendi shoqëror), japin produkte të afërta me shpejtësi zhvillimi të përafërta, në pamje të parë të njëjta.

3-Dy ngjarje, në kohë të diferencuara, qoftë dhe milionavjeçare, por me shkak të njëjtë (psh. rendi shoqëror), japin produkte të afërta me shpejtësi zhvillimi krejt të ndryshme dhe rrjedhimisht kohëekzistenca e tyre do të jetë e ndryshme (pikërisht kjo ka vlera për epokën e Gjergj Kastriotit).

4-Dy ngjarje të ndodhura në kohë të ndryshme, por me bazë hapsinore të përafërt, japin përfundime të përafërta (kjo ka vlera për botën e njeriut).

5-Dy hapësira, me ndryshueshmëri sasiore midis tyre, me kohë të tejskajshme kohore në lindjen e tyre, nuk mund të relatohen dot në mënyrë të barasvlefshme (edhe kjo ka vlera kryesore për epokën e Gjergj Kastriotit). Në këtë rast vihet re proçesi i paradoksit të kohës (paradoksi i binjakëve), por me përfundime të kundërta nga ato të relativitetit analitik, pasi në sajë të lëvizjes nuk kemi vetëm ndryshim të kohëekzistencës, por, mbi të gjitha, kemi tjetërsim të zhvillimit hapsinor dhe kjo nuk është kuptuar nga Ajnshtajni. Akoma më tej, nuk është kuptuar rezultantja kohore e ngjarjes. Është e pamundur që dikush të fitojë në kohë dhe kërkush të mos humbasë, dmth kur në një ngjarje koha përshpejtohet për njërin relator, në tjetrin koha ngadalësohet në sajë të botës së relacioneve, pasi është shpejtësia që përcakton dinamikën e ecurisë së kohës.

6-Një ngjarje e ndodhur në një kohë nuk mund të përsëritet kurrë në një kohë tjetër. Kjo ka vlera sidomos për botën e njeriut pasi atje ku pranohet ekzistenca e një revolucioni me dhunë për përmbysjen e rendit shoqëror, nuk mund të pranohet i njëjti proçes për ndërrimin e një rendi tjetër; pra një ngjarje ndodh vetëm një herë në të njëjtën hapësirë (teoria e Marksit për këtë problem ka nevojë të ndryshohet në thelbin e vet).

7-Në raportet kohore të ngjarjes kush lind i pari vdes i fundit pasi disponon shpejtësi më të vogël zhvillimi. Nga pikëpamja hapsinore ai që lind i pari merr pjesë domosdoshmërisht në të gjitha ngjarjet e mëvonshme, mjafton të jetë pjesë e hapësirës. Në funksion të botës së njeriut kjo pikë është e përkohëshme pasi relatat midis formacioneve njerëzore, duke filluar nga komunat, grupkomunat, fiset, grupfiset, popujt, kombet e deri tek racat, po çon në eleminimin e hapësirave inferiore dhe këtu duhet të kapet politikani i sotëm për të aplikuat veprime ekonomike pa dhimbje shoqërore. Enigma qëndron tek popullata iliro-arbërore-shqiptare e cila ekziston mirëfilli prej 3000 vjetesh edhe pse mbi të kanë kaluar superiorët e organizimit shoqëror. Kjo duhet zbuluar, por jo sipas metodikës që përdor autori ynë.

8-Kur relatohen dy popuj me shpejtësi të ndryshme zhvillimi në parim popullata me shpejtësi më të vogël zhvillimi nuk ndikon domosdoshmërisht në popullatën me shpejtësi më të madhe, kur e kundërta është prezent me përmasa determinuese. Kjo bie në sy dukshëm kur relatohen dy popuj me shpejtësi ekstreme, psh, popullata arbërore me atë sllave apo popullata arbërore me atë osmane në shekujt XV-XVIII.

Të gjitha këto të çojnë në një përfundim, të lidhur me temën tonë: Paraardhësit e largët të shqiptarëve janë krijuesit e Perëndisë, pastaj ZOTI …: krijoi njeriun.

Une e kuptoj shumë mirë që pas këtij leksioni filozofik qoftë Oliver Jens Schmitt, qoftë shqipëruesi Ardian Klosi dhe shokët e tij do të ngrenë supet me pretendimin se kush jam unë dhe historia e tyre e Skëndërbeut nuk i nënshtrohet këtyre ligjeve të natyrës, prandaj është kjo arësyeja që unë kërkoj t’ja nënshtroj epokën e Gjergj Kastriotit raportit kohor-hapsinor, gjë që unë e kam të lehtë ta realizoj pas përfundimit të studimit mbi gjenezën e njeriut në Tokë dhe të shqiptarëve të sotëm. Por e rëndësishme për shkencën e historisë është pranimi i parimit të lindjes së njeriut në Tokë sipas pyetjes: poligjenezë apo monogjenezë? Pasi, pas këtij momenti, nuk mund të ngatërrohet populli shqiptar, dhe paraardhësit e tij, si fillesa e racës së bardhë dhe bartësit e shpejtësisë më të vogël të zhvillimit shoqëror në racën njerëzore. Nga ana tjetër nuk mund të pranohet kurrsesi që paraardhësit e ilirëve, pellazgët, janë krijuesit e qytetërimit botëror; kjo është një lajthitje në fushën e historisë së njerëzimit. Duke ja nënshtruar këtë fakt rrjedhimeve të teorisë së absolutizmit analitik duhet të kuptohet përse banorët e Ballkanit të Vjetër kanë si vazhdues të fillesës vetëm popullin shqiptar edhe pse ai është i ndotur vënde vënde nga bota e relacioneve. Në këtë pikë nuk ka rëndësi individi, por bashkësia njerëzore që mban emrin shqiptar dhe, detyrimisht, krenaria njerëzore individuale nuk ka vënd në asnjë aspekt.

Unë i drejtohem autorëve tanë, të librit Skendërbeu, me pretendimin se këto gjëra Ju dhe Shkolla e Juaj jo vetëm që nuk i di, por ajo mbi të gjitha nuk mund t’i pranojë dot në këtë formë. Pra mbetet përsëri të debatojmë, por që nuk është punë për ne.

B-Për të kuptuar epokën e Gjergj Gjon Kastriotit, historinë e tij dhe rolin që ka luajtur ai në historinë e Europës Mesjetare është e domosdoshme më përpara të përcaktohet gjeneza e popullit të sotëm shqiptar, por jo sipas rrjedhimeve që na ka imponuar Akademia e Shkencave të RPSSh-së. Puna e lavdëruar, në shkallë sipërore, e punonjësve të sektorëve të historisë, arkeologjisë, etnografisë, etnologjisë, deri diku e gjuhësisë, na ka krijuar mundësinë të argumentojmë gjenezën e popullit shqiptar në një rrugë krejt tjetër për tjetër, por më përpara na u desh të lanim duart me parimin e lindjes së njeriut në Tokë ku puna gjysmake e Çarlz Darvinit (kritika antidarviniste është tepër larg librit të Harun Jahja-s: Disfata shkencore e Darvinizmit dhe e sfondit të tij ideologjik (2003)) na shërbeu për të ndërtuar hartën e lindjes së njeriut në Tokë ku kategoria rastësi-domosdoshmëri kishte kryer një eksperiment të çuditshëm në këtë lindje (mbijetesa e rastësisë së racës së bardhë duhet konsideruar çudia më e madhe e nënës sonë natyrë –pasi domosdoshmërisht raca e bardhë nuk ka lindur e para në historinë e njeriut). Kështu që gjeneza e shqiptarëve të sotëm mbështetet mbi parimin poligjenetik të lindjes së njeriut në Tokë ku teoritë e racistëve janë hipotetike pa asnjë bazë argumentimi (pasioni i tyre është larg praktikave reale të lindjes së njeriut në Tokë).

Baza e argumentimit të kësaj gjeneze është gjëndja shoqërore e sotme e shqiptarëve, gjëndja e djeshme e arbërve dhe gjëndja e pardjeshme e ilirëve. Ky ekuacion, me tre elementë, ka brënda një veçori që nuk i ka asnjë popull i racës së bardhë, të paktën: i ka të tre elementët të barabartë në planin hapsinor gjatë kohës 2500 vjeçare të ekzistencës, dhe çdo element përbëhet nga një seri ekuacionesh shoqërore, përsëri, të barabartë midis tyre me një emërues të barabartë: shpejtësia e zhvillimit shoqëror e të tre elementëve, pjesmarrës në ekuacionin fillestar, është e barabartë. Kjo mënyrë argumentimi i nxjerr të pafajshëm “historianët” shqiptarë, pasi kjo është gjëndja e të ashtëquajturës shkencë e historisë në nivel botëror, pa çka pse ata nuk kanë nxjerrë asnjë përfitim shkencor, përveç rrogës së tyre.

Në mënyrë të përmbledhur çdo shoqëri njerëzore i nënshtrohet ekuacionit të mëposhtëm të organizimit të vet sipas këtyre elementëve:

 

     familje + fe + pronë + luftë + juridiksioni + skllavëri + lëvizje + qytet + klasë + shtet

(renditjes në këtë rast nuk po i japim rëndësi)

 

Në bazë të shpejtësisë së zhvillimit shoqëror ky ekuacion nuk është i plotë ndër popuj të ndryshëm dhe çdo element përbërës i tij ka ekuacionet e veta të formimit dhe dinamikës përkatëse, hapësira e të cilave është e aftë të na mësojë se nga e ka gjenezën çdo popull anë e kënd botës jashtë intepretimeve politike.

Në qoftë se për bazë do të marrim familjen do të shikojmë se ekuacioni dinamik i saj i nënshtrohet këtij kompleksi formash (sipas analizes së Engelsit tek Origjina e familjes…):

1-familja e një gjaku

2-familja punaluane

3-familja me çifte

3-4——————–

4-familja monogame

Midis formës monogame dhe formës me çifte (3-4——-) gjëndet nënforma patriarkale e familjes që ndan qytetërimin nga faza fisnore e organizimit të Komunës Primitive. Kjo nënformë na intereson pasi gjëndet si tek ilirët , arbërit dhe shqiptarët. Raporti midis kësaj nënforme me formën monogame në planin sasior duhet të argumentojë dinamikën zhvilluese të popullatës pjesmarrëse dhe në këtë drejtim arrihet në përfundimin që shqiptarët e sotën rrjedhin nga arbërit, kur këta të fundit nga ilirët. Ekzistenca e familjes monogame në epokën e Gjergj Kastriotit duhet të fshehë pikërisht ndotjen që dinamika e zhvillimit të popullatës vëndase kishte pësuar në sajë të bashkëjetesës me romakët apo bizantinët (ndoshta dhe ekzistencën e mbeturinave të kryqtarëve në territorin e banuar nga arbërit nga shekulli i XI deri në të XIII-in, unë përkrah këtë tezë). Ai që goditi dhe e shkatërroi përfundimisht familjen patriarkale shqiptare, duke mos e lënë që të zhvillohej deri në fund dhe të përmbysej vetvetiu, ka qënë rendi komunist i Enver Hoxhës duke i bërë të keqen më të madhe popullit shqiptar, sepse e goditi në qelizën fillestare dhe më të rëndësishme, dhe duke argumentuar që parametri shpejtësi zhvillimi është ai që vërteton lidhjen e ilirëve me arbërit dhe shqiptarët, por që mbi këtë parametër nuk mund të ndikohet artificialisht dhe me ndërgjegje. Vetëm bota e relacioneve universale është ajo që mund të ndryshojë këtë shpejtësi konform kontinumit kohor-hapsinor të ngjarjeve dhe bashkësisë së tyre.

Ose në qoftë se do të marrim fenë do të kemi këtë kompleks formash dinamike:

1-besimet pagane, të mbështetura në objekte materiale (ekziston si tek ilirët, arbërit dhe shqiptarët.

2-besimet politeiste, të mbështetura në figura iluzore, por të lidhura me objektet e veprimtarisë së përditshme të njeriut (nuk ekziston në asnjë formë në territorin e banuar nga shqiptarët e sotëm, arbërit e djeshën apo ilirët e pardjeshëm dhe është e pamundur që ilirët t’ja kenë trasmetuar helenëve. Produkti intelektual i shkollës shqiptare (studiuesit e rinj) pretendon për të kundërtën.

3-besimet monoteiste, të mbështetur në një Zot, por që ekziston në të gjitha format europiane në territorin e banuar nga shqiptarët-arbërit-ilirët (krishterimi i hershëm, katoliçizmi, ortodoksia, islamizmi) duke bashkëjetuar krahas besimeve pagane çka duhet të vërtetoje se monoteizmi është i imponuar tek banorët vëndas nga relatorët historikë e pushtuesit dhe jo produkt i tij.

Mënyra se si ka lindur feja në territorin e banuar sot nga shqiptarët tregon se lidhja ilir-arbër-shqiptar është e vetmja lidhje që vërteton dinamikën e formave fetare në territorin e banuar sot nga shqiptarët dhe çdo tentativë për të imponuar sllavët në këtë proçes është një mashtrim në fushën e historisë.

Ose në qoftë se do të marrim pronën do të kemi këtë kompleks formash dinamike:

1-forma individuale mbi bagëtitë, në brëndësi në familjes me çifte, përpara skllavërisë (ekziston mirëfilli si tek ilirët, arbërit dhe shqiptarët)

2-forma komunare (jo fisnore) gjurmët e së cilës nuk njihen tek ilirët. Arësyeja që paragrekët e kohës së Trojës, grekët e kohës së Solonit, e më vonë, u shtrinë mbi trojet e banuara nga ilirët duke i spostuar ata në Veri dhe pastaj u tërhoqën në luftën kundra persëve duhet të argumentojë se prona komunare tek ilirët nuk duhet të ketë ekzistuar (për shkak të shkallës së zhvillimit shoqëror) dhe në sajë të bashkëjetesës me parahelenët, helenët dhe romakët u kalua në formën fisnore të pronës, të cilën e gjejmë tek arbërit dhe shqiptarët.

3- Gjatë zhvillimit të tyre arbërit-shqiptarë krijuan edhe pronën private mbi tokën, por e gjitha kjo përgjatë periudhës bizantine dhe jo pas relatave me osmanët, të cilët nuk e kanë aplikuar të drejtën e pronësisë mbi tokën. Vetëm pas 1912 shqiptarët krijuan pronën private të tyre të konsoliduar duke vërtetuar se mbartin mbi vete shpejtësinë e zhvillimit shoqëror më të avashtën e racës së bardhë, çka i lidhte ata me arbërit dhe ilirët në planin biologjik.

Por në qoftë se ne do të marrim për bazë juridiksionin do të shikojmë se metodikat e sotme që përdoren në fushën e historisë nuk janë të afta të zbërthejnë dinamikën e proçesit të ndodhur në territorin e banuar sot nga shqiptarët. Është një pikë ku autori i librit mbi Skëndërbeun ka dhënë një pasqyrë të gënjeshtërt për arësyet e tij. Edhe pse territori i banuar nga shqiptarët është rreth 70 000 km2 (dikush thotë 96 000) me një popullsi rreth 7 milion banorë, mbi të kanë lulëzuar, përgjatë 500 vjetëve 5 (pesë) të drejat zakonore të pashkruara, të quajtura ndryshe Kanune (huazuar nga turqishtja osmane) ku vetëm njëri ka vepruar në Jug (kanuni i Labërisë – tregues ky që mund të shërbejë për ardhjen veriore të lebërve), ndërsa i Lekë Dukagjinit (me disa variante, konform krahinave), i Skëndërbeut, i Maleve të Dibrës dhe i Lurës (Kararet e Dheut) në Veri të Shqipërisë. Përmbajtja e të gjithë kanuneve është e ndryshme dhe në përshtatje me kushtet dhe karakterin e banorëve. U bukura është se Kanuni i Skëndërbeut nuk zbatohet në vëndin nga duhet ta kishte prejardhjen, sipas Oliver Jens Schmitt, por banorët e Dibrës zbatuan një formë tjetër kanuni dhe ky është fakti më i saktë i mohimit të gjenezës së Gjergj Kastriotit nga krahina e Dibrës.

Analiza e përmbajtjes së Kanuneve, ai i Skëndërbeut dhe ai i Maleve të Dibrës, nxjerr në pah një problem të vogël. Në qoftë se autori i mbledhjes së Kanunit të Skëndërbeut, Dom Frano Ilia, e përcakton shtrirjen e këtij kanuni ndër krahinat e Principatës së Katriotëve e në ndikimet e tyre: Krujë, Mat, Dibër, Valm (Elbasan) prej lumenjve Mat-Fand në Veri e deri poshtë lumit Shkumbin (Librazhd) në Jug dhe prej Detit Adriatik në perëndim e deri në kufijtë ma lindorë të Dibrës e të Ohrit në Lindje, pranon se themeli i kanunit të Skëndërbeut është i përbashkët me kanunin e Maleve Shqiptare (Dom Frano Ilia, Kanuni i Skëndërbeut, f.15); kur autori i Kanunit të Maleve të Dibrës pretendon se ky i fundit ka të përbashkëta dhe dallime nga ai i Skëndërbeut dhe i Lekë Dukagjinit duke këmbëngulur se nuk është as Kanuni i Lekë Dukagjinit dhe as i Skëndërbeut (Xhafer Martini, Kanuni i Dibrës, bot. I-rë, f. 11,12). Por kryesorja nuk është kjo: Kanuni i Maleve të Dibrës nuk e përfshin institucionet religjioze duke mos privilegjuar e favorizuar në sanksionet kanunore as Klerin, veçori të cilin e ka edhe Kanuni i Lurës (Kararet e Dheut), në ndryshim nga Kanuni i Lekë Dukagjinit dhe i Skëndërbeut, ku ky i fundit kishte si parim: “Ndëshkimet e dënimet që epen simbas kanunit pshteten në drejtësi e në vullnet të popullit: Zani i popullit, zani i Zotit” (f. 17). Kjo do të thotë se mosha absolute e kanuneve ndryshon duke qënë në proporcion të zhdrejtë me përmbajtjen e tyre. Dmth Kanuni i Lek Dukagjinit dhe ai i Skëndërbeut janë formuluar përgjatë shekullit të XV, kur të tjerët e kanë përfunduar formën ekzistuese në fund të shekullit të XIX-të, por përmbajtja e dy të parëve është më e avancuar në planin juridik duke qënë më afër ligjeve të shtetit. E thënë me fjalë të tjera Kanuni i Lek Dukagjinit dhe ai i Skëndërbeut duhet të ishin, në përmbajtje, më të mëvonshëm se të tjerët, kur në planin kohor janë të paktën përpara 4 shekujsh. Misteri që paraqitet në këtë rast duhet të konkludojë vetëm në një fakt të thjeshtë: ato janë krijuar për probleme të ndryshme shoqërore për të mbrojtur popullatën ku aplikohej nga influencat e huaja, veprim i cili e ka tjetërsuar popullin shqiptar, por pa i ndryshuar thelbin natyror: shpejtësinë e zhvillimit shoqëror, që është i vetmi parametër natyror dallues i popujve dhe kombeve.

Ajo që e vulos autoktoninë absolute të arbërve-shqiptarë dhe mohimin e qënies së tyre sllavë është parametri lëvizje nëpër hapësirat gjeografike. Raporti kohor-hapsinor na mëson se popujt e lindur me herët, duke pasur shpejtësi të vogël zhvillimi, e kanë të pamundur të lëvizin, si bashkësi, në distanca të mëdha. Akoma më tej, edhe ato lëvizje të realizuara ndër mijëravjeçarë kanë pasur si promotor shkakësor faktorët e jashtëm, siç kanë qënë rastet e shtytjes së ilirëve në Veri kur parahelenët u dyndën në Ballkan, apo në Jug kur u tërhoqën helenët dhe, më vonë, kur sllavët invaduan Ballkanin.

Analiza e mëtejshme e elemenetëve të tjerë të ekuacionit vetëm sa do të rrisë numurin e argumentave në favor të tezës që arbërit nuk janë sllavë dhe udhëheqësi i tyre karizmatik i shekullit të XV nga çdo popull mund ta kishte prejardhjen, por sllav nuk mund të ishte pasi edhe vetë serbët, apo bullgarët, nuk janë sllavë të kulluar: ata janë sllavë të ilirizuar duke humbuar nga dinamika e tyre autoktone kur ndodheshin në stepat e Dnieprit me ç’rast kanë humbur goxha nga shpejtësia e zhvillimit të tyre shoqëror në raport me rusët apo ukrainasit (është kjo karakteristika kryesore e popujve të Ballkanit: të gjithë kanë në rrembat e tyre të gjakut një pjesë të gjakut ilir, në një kohë që arbërit – shqiptarë mund të kenë në gjakun e tyre ndotje nga gjaku grek, sllav apo turk).

Të gjitha këto tregojnë se arbërit-shqiptarë të sotëm janë të vetmit autoktonë absolute të Ballkanit dhe nuk ka asnjë mundësi, qoftë edhe teorike, të emërohen sllavë. Është antirealiste t’u imponosh shqiptarëve-arbër parametrat e shoqërive sllave të kohës së mesjetës. Historia shkencore duhet t’i analizojë ngjarjet siç kanë ndodhur dhe jo si na pëlqen të jenë. Përcaktimi i autoktonisë së shqiptarëve është gjëja më e lehtë për tu bërë, sepse terësia shoqërore e tyre është më e thjeshta në botë.

C-Historinë (dmth statistikën) e Skëndërbeut shqiptarët e arsimuar nga rendi komunist e njohin kryesisht nga dy burime kryesore: nga vepra e humanistit shkodran Marin Barletit (1460-1512) -Histori e jetës dhe e veprave të Skëndërbeut shkruar në Romë më 1508-1510 (përkth. S.J.Prifti, bot. i I-rë në shqip më 1964, bot. II-të 1967, bot. i III-të 1983, bot. IV-të 2005), si dhe nga veprat e F.S.Nolit (1882-1965) –Historia e Skëndërbeut (Gjerq Kastrioti, keshtu eshte e shkruar ne origjinal), Mbretit të Shqipërisë 1412-1468 (bot. I-rë, Boston 1921), por të ripunuar përfundimisht më 20 prill të 1949 me titull: Historia e Skëndërbeut, Kryezotit të Arbërisë (1405- 1468) me botim të I-rë në Shqipëri më 1962, dhe më vonë me botime të tjera, 1968, 2004, etj .

Por ekzistonin edhe disa vepra të tjera; njëra e Dhimitër Frangut me titull (historia e parë mbi Gjergj Kastriotin): Historia e Gjergj Kastriotit Skëndërbeut shkruar me dorën e tij nga Dhimitër Frangu bashkëkohës dhe bashkëpunëtor i heroit legjendar, përkthyer nga italishtja e vjetër prej Lek Pervizi (bot. shqip 2005); nje tjeter e shkruar nga Frang Bardhi (1606-1643), Episkop i Sapes dhe i Sardes (apologji) (bot. I-re 1957, bot. II-te 1967 dhe bot. III-te 1999); një tjetër prej Naim H. Frashërit: Histori e Skënder-beut, botuar për herë të parë prej shoqërisë Drita, në Bukuresht, më 1886 (botuar nga shtyp.&Librari Dhori Koti, -Korçë përpara 1944, pasi është pa vit botimi), ribotuar më 1967 me rastin e 500 vjetorit të vdekjes së Gj.K.Skëndërbeut me parathënie të Dh. Shyteriqit, botuar edhe ne Maqedoni (Shkup 2004). Në Maltë më 1929 është botuar një broshurë e vogël për Skëndërbeun me autor Papas Francesko Chetta-Schiro me titull: I Castriota Principi D’Albania (nell’ordina sovrano e militare di Malta) –origine della famiglia Castriota.

Përgjatë regjimit komunist në Shqipëri pati shumë botime mbi Skëndërbeun, të cilat argumentonin se në Arbërinë e asaj kohe kishin ekzistuar marrëdhëniet feudale të prodhim-shkëmbimit. Përmëndim me radhë, përveç librave të mësipërm:

Tregime dhe Këngë popullore për Skëndërbeun (1967) përgatitur nga Qamil Haxhihasani,

Konferenca e Dytë e Studimeve albanologjike (12-18 janar 1968) me rastin e 500-vjetorit të vdekjes së Gj. K. –Skëndërbeut (1969),

Lufta shqiptaro-turke në shek. XV –burime osmane- (bot 1968) përgatitur nga Selami Pulaha,

romani historik Skëndërbeu me autor Sabri Godo (bot. I-rë 1975, bot. i II-të 1988), tre vëllime me Studime për epokën e Skëndërbeut (bot. 1989),

artikuj studimorë të Prof. Aleks Buda në Shkrime Historike, vëll. I-rë (bot. 1986).

Pas 1992 shpërthyen një sërë botimesh për Skëndërbeun ku përmëndim:

Abas Ermenji: Vëndi që zë Skëndërbeu në historinë e Shqipërisë (bot. I-rë 1968 në mërgim dhe bot. II-të më 1996).

Akad. Prof. Kristo Frashëri Skëndërbeu, jeta dhe vepra, 1405-1468 (bot. 2002).

Prof. Kasem Biçoku, Skëndërbeu dhe Shqipëria në kohën e tij (bot. 2005).

Prof. Kasem Biçoku, përmbledhje artikujsh studimorë Për Skëndërbeun (bot 2005).

Genaro Francione, Skëndërbeu një hero modern me përkthyes Tasim Aliaj (bot. 2006).

Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Historisë, Skëndërbeu dhe Europa, (bot. 2006).

Nuk e diskutojmë që në këtë grup librash ka edhe shumë të tjerë, por këto janë të paktën ato që më kanë krijuar mundësinë e formimit të hapësirës shoqërore të epokës së Heroit Kombëtar të popullit shqiptar.

Është e kuptueshme që më të rëndësishëm, përsa i përket informacionit, ishin veprat e Marin Barletit dhe të F.S.Nolit, të cilat mbështeteshin në kujtime e bashkëkohësve, pasi i pari ishte fëmijë kur vdiq Heroi, dhe dokumenta të kohës. Midis dy autorëve kishte ndryshime të ndjeshme duke filluar nga datëlindja (1412 thotë Barleti, 1405 thotë Noli më 1949-ën), fëmijëria e Skendërbeut (sipas Barletit ai kishte shkuar 9 vjeç tek Sulltani, sipas Nolit nuk kishte shkuar fare) dhe permbajtja e veprimtarise politike me mjetet e dhunes nuk kishte ato permasa qe jepte Barleti ne raport me Nolin (sipas Barletit Skenderbeu kishte korrur fitore te shumta me pak humbje dhe me shume viktima per osmanllinjte, kur Noli pretendon per te kunderten). Por më e rëndësishmja ishin dokumentat e vitit 1426 ku Gjon Kastrioti dhe të katër bijtë e tij nënshkruajnë si bashkëpronarë një dokument me anë të cilit i dhurojnë Manastirit Sërp të Hilandarit në Mal të Shenjtë dy fshatra të quajtura Radistina dhe Trebishta; dhe blerjen e një kështjellë. Janë këto dokumenta që përcaktojnë emrin Gjon (Johan latinisht) të babait të Skëndërbeut, datëlindjen e Gjergjit 1405 dhe mungesën e tij dhe vëllezërve në oborrin e Sulltanit (F.S.Noli, Histori e Skëndërbeut, kryezotit të Arbërit, 1405-1468, f. 16). Është kjo vepër që na thotë se Gjon Kastrioti dhe fëmijët e tij e kishin ndërruar fenë më 1430-1438 në muslimanë duke u quajtur Hamza, babai; por që në një dokument të 1407 rezulton katolik në marrëdhëniet me Venedikun, ortodoks më 1419-1426, si aleat i Kral Stefan Lazareviçit, po pastaj u pendua dhe vdiq si i Krishterë, sikundër na e shiguron Papa Piu II(f. 17-18). Po nga Noli marrim vesh se nëna e Skëndërbeut ishte Voisava e bija e kryezotit të Pollogut afër Tetovës, e cila kishte për nënë të bijën e Muzhaqëve. Kjo krahinë dukej që ishte pjesë e Principatës Balshiane dhe hynte nën influencën e Kastriotëve. Banorët e saj ishin bullgarë, po kryezotët e saj a ishin shqiptarë që nga koha e Balshëve a u shqiptarizuan me anë të martesave ishte një gjë e dyshimtë (f. 14-15). Gjon Katrioti e vazhdoi luftën kundra turqve që më 1407 gjer më 1430 duke u thyer katër herë prej tyre :1410, 1416, 1428, 1430 (f. 15).

Por ka një problem, jo të vogël, në historinë e Skëndërbeut të spikatur nga Noli dhe të kundërshtuar nga historiografia komuniste. Sipas kryetarit të Akademisë së Shkencave të RPSSh analiza e shoqërisë arbërore nga ana e Nolit nuk ka qënë e saktë pasi, “Sipas Nolit, në Shqipëri (me përjashtim të qyteteve) nuk ekzistonte akoma diferencimi i shoqërisë, dhe ndarja e saj në klasa, në dy klasa themelore karakteristikë për kohën feudale: pronarë toke dhe fshatarë të varur e të shfrytëzuar. Te Noli vihet re një tendencë për të mbuluar ekzistencën e klasave, ndarjen që përshkonte mes për mes shoqërinë mesjetare shqiptare. Autori thotë se robërimi fshatarëve shqiptarë u ka ardhur nga jashtë, nga zotërinjtë feudalë të huaj (f,. 35); se armiqtë e kësaj klase kanë qënë zotërinjtë feudalë turq dhe princërit tregëtarë venedikas, që donin ta shfrytëzonin dhe robëronin (f. 153). Ky argumentim dëshmon pikëpamjet idealiste të Nolit, që mohojnë ekzistencën e klasave dhe luftën e klasave si një dukuri e ligjëshme në çdo shoqëri në këtë shkallë të zhvillimit”( A.Buda, Shkrime historike, vëll. I, f. 320-321). Për ne kjo pjesë ka rëndësi analitike pasi tregon se idetë e Nolit nuk janë pëlqyer nga shkenca komuniste dhe problemi nuk është ashtu siç pretendon autori ynë(f. 440-448,490).

Me qënë se në ato kohëra në Shqipëri kishin filluar të botoheshin masivisht veprat e Marksit dhe Engelsit, të cilët nuk pranonin revolucionin proletar në një vend pa zhvillim kapitalist, i cili nga ana e vet nuk mund te kuptohej pa nje organizim feudal, ishte e kuptueshme përse studiuesit komunistë ngulnin këmbi mbi gabimin e Nolit duke e konsideruar atë të pasaktë në këtë drejtim, por me këtë veprim ata fshehën gjënë më të rëndësishme në gjenezën e popullit shqiptar dhe pikërisht gjëndjen e prapambetur në zhvillimin shoqëror të paraardhësve të tyre për shkak të shpejtësisë së vogël të zhvillimit që rezulton të jetë e tillë për efekt të kohës së stërlashtë të formimit të paraardhësve të largët të tyre. Bashkërendimi i veprës së F.Nolit me ato të Akademisë së shkencave të RPSSh, si dhe vazhdimi i së dytës në gjurmët e të parit është një iluzion gënjeshtar, të paktën nga materiali i mësipërm. Megjithëatë ngelet për autorin tonë gjetja e dokumentit që e përcakton datëlindjen e Gjergj Kastriotit 1405, sipas Nolit, dhe mohimin e datëlindjes 1412, sipas Barletit.

Për personin tim problemi është tepër i thjeshtë: në qoftë se shkenca shqiptare kërkon të mbrojë teorinë e autoktonisë absolute të shqiptarëve duhet të pranojë idenë e Nolit dhe në qoftë se kërkon t’i bëjë arbërit sinonim të sllavëve le tu imponojë zhvillimin feudal dhe luftën e klasave; si zor të ketë rrugë të mesme; dhe t’i besojë librit të Oliver Schmitt-it. Ndoshta nga Noli duhet filtruar përcaktimi se kush ishin armiqtë e vërtetë të popullsisë arbërore dhe shfrytezuesit e vertete te tij pasi ketu fshihet thelbi i problemit, të cilin na e jep më saktë Oliver Jens Schmitt edhe pse nuk e përmënd në mënyrë të drejtëpërdrejtë.

Së fundmi vimë në analizën e veprës Skëndërbeu të autorit zviceran Oliver Jens Schmitt me përkthyes Ardian Klosin (2008), e cila nuk duhet ndare nga vepra tjeter e Schmitt-it: Arberia venedike 1392-1479 (2007) shqipëruar, përsëri, nga Ardian Klosi.

Pa dyshim që është një vepër krejt e njëjtë me atë të Barletit dhe Nolit duke ndryshuar vetëm në intepretimin e fakteve dhe nxjerrjen e konkluzioneve, të cilat për ne janë krejt arbitrare me qëllime krejt të tjera nga historia e Gjergj Katriotit, por duke na dhënë një ndihmesë të konsiderueshme në nxjerrjen e konkluzioneve të reja për atë periudhë, dmth shkaktarët e vonesës së futjes të popullsisë vëndase në integrimin europian dhe kush e shpëtoi popullsinë vëndase nga grykësia “imperialiste” sllave. Autori pretendon se Barleti është më i saktë se Noli, por ne realitet e ka paraqitur situatën hapsinore të historisë së Gjergj Kastrotit pikë për pikë sipas Nolit duke e mohuar formalisht atë. Këtu fshihet prapësia e historisë politike e cila asnjëherë nuk e ka lejuar popullin shqiptar të flasë sipas interesit të tij shoqëror, sepse , në fund të fundit, asnjëherë nuk ka dalë në pah përse sot në shekullin e XXI jemi popull më vete dhe kush ka qënë ajo forcë politike që na ka mbrojtur nga sllavizmi –armiku numër një i popullit shqiptar (të paktën tradita letraro-shkencore para 1944-ës e dinte këtë fakt mirëfilli dhe është kjo arësyeja përse ne duhet të ndjekim rrugën e tyre).

Le të kalojmë në përmbajtjen e librit duke marrë prej tij ekstratin, gjithmonë sipas meje, dhe duke ja nënshtruar raportit kohor – hapsinor konkluzionet e autorit tonë, pasi në fakt ai ka arritur në përfundimin më sinjifikativ të historisë së popullit shqiptar duke përcaktuar armikun e vetëm të popullit tonë dhe kush na ka ndihmuar në mbijetesën shekullore nga shekulli XV deri në atë të XX-tin; përse arbërit-shqiptarë luftuan kundra turqve osmanë dhe përse u bënë krahu i djathtë i tyre pas vdekjes së Gjergj Kastriotit.

Libri, sipas meje, ndahet në tre pjesë:

1-Argumentimi dokumentar që Skëndërbeu dhe babai i tij ishin sllavë ortodokse e bashkë me ta edhe një pjesë e popullsisë arbërore (faqe 17 – 110).

2-Ngritja lart e figurës së Skëndërbeut dhe e luftës së udhëhequr nga ai duke i bashkangjitur edhe faktorin e jashtëm europian si e vetmja dukuri e suksesit të tij (faqe 111 – 410).

3-Konkluzionet duke i bashkangjitur dhe kritikën kundra historiografisë shqiptare         (faqe 411 – 494).

Vini re se çfarë shkruan Oliver Jens Schmitt mbi historinë e Gjergj Kastriotit:

Faqe 63-Po atë vit (1439) në Firencë, pas bisedimesh që zgjatën më shumë se dy vjet, u shpall unioni midis kishën katolike dhe asaj ortodokse, çka do t’i jepte fund një skizme pothuajse 400 vjeçare. Si shpërblim për nënshtrimin e kishës bizantine nën Romën e parë, papa Eugjeni IV premtoi të nisë një kryqëzatë e cila do të çlironte Kostandinopojën prej rrezikut osman. Mirëpo ky bashkim ngjalli ndër të krishterët ortodoksë të Ballkanit dyshime të forta. Vetëm në bregun perëndimor të liqenit të Shkodrës, në trevën e Krajinës arriti të ngrihej një ipeshkvi unite.

+++ Eshte pak e veshtire te pranohet analiza konkluzive mbi Gjergj Kastriotin, sipas kësaj hapësire, kur nuk di aresyet perse u nda kisha e krishtere me 1054 (pranimi i skizmes thjeshte si fakt dhe nderfutja ne problemet e Kastriotit tregon cektesine me te cilin autori e ka pare historine e mesjetes shqiptare; i themi keto pasi problemi i skizmes se krishtere eshte krejt i njejte me problemin e Arberise, vetem se ne pasojen e problemeve politike ). Konfliktet ne brendesi te Selise se Shenjte, ku triumfoi krahu francez, kanë qënë shkaqet e ndarjes së Kishës së krishterë në shek. XI-të dhe jo vetëm kontradiktat midis dy krahëve të ishperandorisë romake (këto të fundit duhet ta kenë favorizuar këtë ndarje duke qënë në themel të shkakut fillestar sipas parimit ligjor të fillimit të lëvizjes). Që në momentin kur kisha e Krishterë u nda në dy pjesë, konform perandorisë romake ajo u transformua në një institucion politik duke sunduar të gjithë Europën Perëndimore çka do të thotë se Lindja nuk ka pasur gisht të drejtëpërdrejtë në ndarjen e saj. Pastaj çfarë fsheh kisha unite në territorin shqiptar në ato vite dhe a ka pasur ndonjë rol të mëtejshëm? Përse arena arbërore u bë faktori primar i lindjes së kishës unite kur dihet që popullata vëndase nuk ishte prodhuesja e krishterimit doktrinar? Por me sa kemi kuptuar, në vazhdim, ky fakt i duhej autorit për të justifikuar karakterin mbrojtës të krishterimit nga ana e Kastriotit për të argumentuar mbështetjen suksesive të kryengritjes së tij jashtë interesave arbërore. Dmth do të vijë momenti, duke filluar nga kjo pikë, që kryengritja e Kastriotit të konsiderohet e lavdishme në sajë të elementit europian dhe larg karakterit arbëror. Me sa kemi kuptuar kjo është metoda e punës së autorit dhe mënyra se si ai përgatit situatat historike duke konkluduar politikisht.

Faqe 74-Ndodhitë e katër viteve të para të kryengritjes së Skëndërbeut njihen veç në konture të vagullta e janë mbështjellë në mjegullën e legjendave, që filluan të thurreshin qysh në shekullin e 16, për tu rritur nga historianët e lëvizjes kombëtare shqiptare pas vitit 1900 në një sixhade ngjyrashumë, me një larmi verbuese, por që më shumë pasqyron dëshirat e shekullit të 20 sesa realitetin e shekullit të 15….Pas kësaj ai shkoi në Dibër të poshtme te Moisi Golemi, zoti i atyshëm.

+++Këtu ka tre probleme të rëndësishme për historinë e Kastriotit

Së pari: përse politikanët shqiptarë të fillim shekullit të XX-të muarën për bazë propagandistike Gjergj Kastriotin dhe jo Pirron e Epirit, perandorët romakë me prejardhje ilire, perandorët bizantinë me prejardhje ilire dhe arbërore, kryeministrat shqiptarë që drejtuan Turqinë Osmane, të ashtëquajturit feudalë shqiptarë si Bushatllinjtë apo Ali Pashë Tepelenën? Mos vallë dëshira e shekullit të XX-të bëhet promotor i argumentimit të prejardhjes së Kastriotëve?

Së dyti: përse dëshira e shek. të XX-të ishin të lidhura me figurën e Gjergj Kastriotit? Pyetja nuk shtrohet në planin individual, por në atë shoqëror? Çfarë kishte realizuar veprimtaria çerek shekullore e Gjergj Kastriotit në dinamikën e popullsisë arbërore dhe çfarë kishte penguar ajo? Përse me Gjergj Kastriotin nuk u bashkuan të gjithë sllavët e jugut, por vetëm pjesa e shqiptarizuar, ose pjesa arbërore e sllavizuar për të mos e kundërshtuar autorin në çdo qelizë? Këto pyetje nuk marrin përgjigje tek ky libër çka duhet të tregojë se ky nuk është thjeshtë një libër historik, por është shkruajtur për qëllime politike të caktuara. Per here te pare ne historine miliona vjecare te ketij vendi popullata vendase ndodhej jashte influences se drejteperdrejte politike te komshinjve dhe per here te pare, dhe te fundit deri ne fillim te shekullit te XX-te, vendasit ishin krejt me vete ne folene e tyre autoktone.

Së treti:Përse pranohet që Moisi Golemi ishte sundimtar i Dibrës së Poshtme dhe jo i Dy Dibrave? Vini re trukaturën e autorit: sipas Barletit “Moisiu, i cili është quajtur “i Dibrës”, për shkak se banonte në Dibërb) ku Skëndërbeu i kishte dhuruar shumë prona dhe një pjesë të madhe të vëndit” dhe shënimi b) thotë: “Në të dy rastet origjinali thotë “në Dibrat”, dmth në të dy Dibrat, të Sipërmen dhe të Poshtëmen” (bot. I-re, f. 305). Përse i është dashur autorit ndarja e dy Dibrave, gjatë analizës së tij, kur autori më i preferuar i tij mbi historinë e Skëndërbeut e quan Moisiun me prapashtesën “i Dibrës” në shumë rast (edhe f. 264) dhe jep një panoramë të plotë se si Dibra ishte futur nën zotërimin e Kastriotëve. Sipas Barletit: “Nuk shkoi shumë kohë dhe Murati i mori vesh këto ngjarje (plaçkitjet e Skëndërbeut, GH): lajmëtarë njëri pas tjetrit nga Alhria dhe nga anë të tjera të Maqedhonisë po mbushnin tanimë oborrin e tij, duke uluritur se ishte rrëmbyer e shkatërruar gjithëçka, se nuk shihej më kundi asgjë veç se vdekje e robëri, se Epiroti, i pakënaqur me rifitimin e mbretërisë atërore, po dëmtonte çdo ditë me ushtri agresore banorët e tjerë të mbretit e po ripte vëndin, se ia kishte arritur tanimë të bëhej zot i shumë gjërave dhe të mos e pushonte për asnjë çast egërsinë dhe furinë e tij të zakonshme, se kishte futur në mbretërinë e tij me dëshirën e tyre të dy Dibrat, pasi ato vranë me dorë të vet rojet turke apo ia dorëzuan të lidhura prijësit të ri. Këto vënde i ishin shtruar dikur babës Gjon (nënvizimi i imi, GH); por ky, siç e kemi thënë, u shtyp nga Murati dhe për të pasur paqen e kërkuar, i dorëzoi atij, bashkë me të bijtë peng, edhe të dy Dibrat, në bazë të kushteve të marrëveshjes (f. 89-90). Sipas këtij përshkrimi rezulton se Dy Dibrat nuk kanë qenë pronë e Gjon Kastriotit, por të pushtuara nga ai. Dhe për ta ndryshuar këtë autori ynë i ndan Dibrat në dy pjesë duke ja dhënë njërën Skëndërbeut dhe tjetrën Moisi Golemit, pas kësaj e emërton Skëndërbeun dhe babain e tij sllav. E gjitha kjo sepse Dibra e Sipërme ishte pushtuar nga sllavët dhe nuk kishte asnjë mënyrë tjetër për të bërë kalimin e Gjergj Kastriotit nga arbër në sllav. Pa dyshim që kjo pikë ka rëndësi vendimtare për autorin tonë, por ai nuk ka se si ta dijë që kjo praktikisht është e pamundur. Kujtojmë pikën 5 të raportit kohor-hapsinor ku thuhet se: dy hapësira, me ndryshueshmëri sasiore midis tyre, me kohë të tejskajshme kohore në lindjen e tyre, nuk mund të relatohen dot në mënyrë të barasvlefshme; dhe është pikërisht ky fakt që e rrëzon pretendimin e autorit tonë pasi banorët e atyre zonave në ato kohëra nuk mund të emërtohen dot thjeshtë sllavë, por ato në rastin më të keq mund të konsiderohen sllavë të ilirizuar e më vonë arbërizuar meqënëse afër Peshkopisë dikur ka qënë një “manastir”, në lindje të Bellovës në majën e kodrës prej gipsi. Kam pasur rastin ta vizitoj disa herë atë vënd, duke bërë studime gjeofizike mbi të, dhe pa frikë them se ai manastir ishte një ishull grabitqar në territorin e banuar nga arbërit ku proçeset gjeologjike gjatë 700-800 vjetëve ja kanë fshirë gjurmët e “lavdisë” të dikurshme oliveriane. Ai “manastir” vetëm në letër mund të quhet i tillë pasi në realitet rezulton të ketë qënë një bashkësi gropash me mbulesa tjegullash, të cilat dallohen akoma edhe sot dhe që propoganda sllave kërkon t’i zgjerojë në manastir. Me sa kemi kuptuar shtrirja e ortodoksisë sllave ka qënë një metodë pushtimi dhe justifikimin që kjo shtrirje presupozon autoktoninë relative (shprehje e shkollës komuniste) të tyre në planin politik.

Problemi ka lidhje edhe me te sotmen politike, pasi shtrirja e sotme e rrethit te Dibres perputhet me pershkrimin e autorit tone, por qe dje nuk ka qene keshtu duke vertetuar mashtrimin e perdorur. Ne veri rrethi i Dibres kufizohet me rrethin e Kukësit (Lumën) nga ana e lumit Veleshicë duke ja lënë Sllovën dhe Sllatinën Dibrës; marrëdhëniet e Sllovës me Kalanë e Dodës, dmth Lumën, jane kaq te ngushta sa banorët pretendojnë edhe sot që Sllova e Sllatina është e Kalasë së Dodes, pra banoret e ketyre fshatrave e quajne veten lumjane, por komunistet ja muaren dhe ja dhanë Dibrës; kështë ka ndodhur edhe me perëndimin ku fshati Çidhën ka qenë nën juridiksionin e Lurës (vete Lura ka qene nen juridiksionin e Mirdites), por që pas 1944 kaloi në rrethin e Dibrës e gjithe krahina ku fshati i sipërm nuk diferencohet dot sot; po kështu ka ndodhur edhe me fshatrat e Matit ku Sina ju kalua Dibrës (pra rrethi im sotëm i Dibrës nuk është një njësi etnografike me histori të njëjtë me pjesën tjetër të Dibrës që gjëndet jashtë kufijve shtetërorë; ai është krijuar për qëllime politike) dhe në këtë mënyrë përputhën përshkrimin e Barletit me pretendimin që Gjergj Kastrioti Skëndërbeu është dibran, por me këtë i dhanë mundësi Oliver Jens Schmitt ta emërtonte Gjergj Kastriotin sllav. Nuk është pa domethënie edhe emërtimi i Dibrës sot ku nga ndarje e Sipërme dhe e Poshtme është kaluar në emërtimin Dibra e Madhe, Dibra e Vogël ku të dyja bëjnë pjesë në Dibrën e Sipërme të kohës së Gjergj katriotit duke u ndarë dysh: ajo e perëndimit quhet e Vogël dhe ajo e lindjes Dibra e Madhe. Është e pamundur që dinamika e nënkrahinave të ndryshojë përgjate shekujve dhe në dy ekstreme kohore të marra në konsideratë të përputhet. Dmth nuk është puna vetem e autorit të mësipërm, por këtu ka gisht edhe historiografia komuniste. Për rastin konkret libri mbi Skënderbeun është shkrojtur si një bashkëpunim i autorit me produktin intelektual te komunizmit shqiptar. Kjo nuk është e vështirë të zbulohet tek ky autor.

Faqe 76-E pra thjesht arbër ky kuvend nuk ishte; shumë nga zotërinjtë kishin nën sundim krahina të përziera etnikisht, sidomos përreth liqenit të Shkodrës, pranë Drinit të Zi, por edhe në rajonet arbëre-greke-vllehe të jugut. Edhe Barleti e nënvizon këtë aspekt kur flet për “princër e mbretër të vegjël (reguli) fqinjë, me prejardhje si epirote (d.m.th.arbëre, O.S.) ashtu dhe ilire (d.m.th. sllave, O.S.)195.

+++Trajtimi ilireve si sllave mbeshtetet ne nje shenim te Barletit sipas te cilit në shek. 15 e më vonë me emërin “ilirikë” quheshin popullsitë sllave, veçanërisht te Ballkanit Perëndimor (f. 77). Te pakten Dibra nuk perfshihet ne Ballkanin Perendimor, por fjala eshte per Dalmatet te cilet edhe ne fillim te shekullit te XIX-te emertoheshin me kete emer (dokumentacionet e Bonopartit) ne menyre abuzive. Te pakten kjo duket nga zhvillimi i sotem qe ato vende kane, duke treguar se mbartin nje shpejtesi zhvillimi shume me te madhe se shqiptaret e sotem. Analiza mbi kete baze, e autorit tonë, ka karakter spekullimi politik per te justifikuar pozicionin ne raport me gjenezen. Por ne kemi një mundësi analitike per te vertetuar pamundësinë e realizimit të Lidhjes së Lezhës në këtë përmasë, dmth është e pamundur të lidheshin arbërit autoktone me sllavët, qofte edhe te ilirizuar. E verteta duhet te jete krejt ndryshe: ne ate mbledhje duhet te jene bashkuar vetem fiset dhe fisnikët, qe drejtonin keto fise, me bosht shoqeror arber ku fiset arberore te lidhur ne relata me sllavet paraqesin pamjen qe kerkon t’i jape autori yne. Historia nuk mund te gaboje ne relacionet e ekstremeve: ato ose zhdukin njeri-tjetrin duke lene ne histori supremacine hapsinore ose ate kohore; –mesatarizim dhe bashkeekzistence nuk mund te kete, shëmbëll të cilin e kanë dhene Dy Amerikat. Por kjo përmasë i duhet autorit tone per të argumentuar më vonë karakterin sllav të Skenderbeut dhe pasuesve të tij.

Faqe 81-Lidhjes së fisnikëve të Lezhës i duhej t’i bënte vend vetes në një botë politike, e cila nuk ishte vetëm ballkanike por europiane….Pak kohë më pas, d.m.th. veç pak javë mbas kuvendit të Lezhës, Stefan dhe Gojçin Crnojeviqi, dy nga zotërinjtë më të fuqishëm të aleancës hynë në bisedime me Venedikun dhe i vunë këtij kërkesa të forta, sidomos për të marrë fshatra dhe toka bujqësore anë Adriatikut dhe përreth liqenit të Shkodrës; sërish vepronte rregulli që prijësit e barinjve duhej të ushqente pasuesit e tyre. Në korrik të viti 1444 dy Crnojeviqët morën qytetarinë venedike207. Kësisoj Venediku i kundërpërgjigjej lëvizjes së Alfonsit V.

+++Autori ynë ndjek një taktikë filozofike për të ndërtuar ngjarjet e ardhëshme që lidhen me emrin e Skëndërbeut dhe konkretisht kërkon të krijojë konflikte midis principatave italiane dhe këto të fundit si shkaktare të ngjarjeve në Arbërinë e asaj kohe. Nga një anë ai ka një farë të drejte përderisa shoqëria arbërore ka qënë e prapambetur në planin feudal dhe këtë rend e ka pasur të imponuar nga ambienti rrethues, por është pak si e sforcuar që të përputhësh pikë për pikë planet e feudalëve italianë, planet e feudalëve sllavë, të atyre osmanë dhe të gjithë së bashku të përbashkohen sipas interesave të Gjergj Kastriotit. Problemi është shumë i thjeshtë dhe kot mundohet të na mbushë mëndjen me arenën europiane. Popullata vëndase, në sajë të relacioneve dhe imponimit parahelen, helen, romak dhe bizantin kishte arritur, më së fundi, në momentin e një bashkimi me emërtimin arbër dhe pikërisht kjo duhet konsideruar merita më e madhe e Skëndërbeut. Bashkimi i arbërve në Lezhë më 1443 duhet parë në funksion të asaj që ishte realizuar përgjatë 2000 vjetëve në sajë të botës së relacioneve edhe pse mund të konsiderohet si një rastësi e lidhur vetëm me emrin e Gjergj Kastriotit. Problemi mund të duket i parëndësishëm, por në këtë pikë fillon historia e vërtetë e shqiptarëve të mëvonshëm të cilët herë pas here bashkoheshin kundra një armiku të përbashkët siç ishte 1878 në Prizren, 1912 në Vlorë dhe 1942 në Pezë (por gjithmonë me anë të një katalizatori politik të jashtëm –kjo duhet zbuluar për të përcaktuar arësyet e ngjarjeve të ndodhura). Problemet arbërore dhe ato shqiptare nuk mund të kuptohen dot larg shpejtësisë së zhvillimit shoqëror dhe ndryshimit të tyre në sajë të relacioneve herë të rastësishme e herë të domosdoshme, por që në fund të fundit përgatitën popullatën arbërore për dramën e madhe të mesjetës europiane ku ato për herë të parë dhe të fundit mundën të luanin rol determinues. Këtë gjë autori i ynë mundohet ta fshehë duke ja dedikuar individit. Pa dyshim që kjo tregon një keqdashje të tij dhe të atyre që e shtynë për të marrë këtë hap. Nuk është pa domethënie heshtja e Dilemës së Arbërit përgjatë periudhës së Gjergj Kastriotit ku kalohet nga “Albania graeca”: përmasat dhe pasojat e Migrimeve shqiptare në Greqi në shek. XIV direkt tek Dionis Filozofi dhe kryengritja e Shqipërisë së Poshtme e vitit 1611. Është kjo periudhë që ka përcaktuar thelbin e dilemës së Arbërit dhe tendencën për t’u krijuar si popull (kemi parasysh veprën e Pëllumb Xhufit: Dilemat e Arbërit) për herë të parë në historinë milionavjeçare të fillesës së racës së bardhë.

Kjo do të thotë se kryengritja e Kastriotit ishte një interes mbarë arbëror ku pjesamarrësit në të shikonin tek turqit osmanllinj të vetmin armik. Bashkimi i sllavëve me të duhet parë me një sy tjetër edhe në qoftë se do t’i konsideronim të mirëfilltë të tillë. Ata e kishin bërë Arbërinë e asaj kohe qëllimin e tyre final dhe invazioni osman me sa duket ja preu hovin në mes. Janë një tërësi ngjarjesh për të cilat historiografia shqiptare e kohës së komunizmit ka heshtur me paramendim, pasi krahas rrezikut otoman mbi Arbërinë e asaj kohe kryesorja paska qënë rreziku sllav të cilin autori ynë mundohet ta paraqesë si të pajtuar me Kastriotin. Duhet të jetë kjo arësyeja përse mundohet me të gjithë mënyrat ta lidhë epokën e Gjergj Kastriotit me sllavizmin pa i përcaktuar identitetin politik.

Faqe 82-Më në jug Komino Araniti i kish drejtuar sytë nga Napoli. Gjëndja e tij nuk mund të quhej e lehtë. Sado që kish filluar kryengritjen në fundverë të viti 1443, udhëheqjen e luftës fisnikët ia kishin kaluar Skëndërbeut.

+++Kjo e dhënë e ka një farë vlere pasi argumenton domosdoshmërinë e organizimit të popullatës arbërore dhe nivelin intelektual e politik të Gjergj Kastriotit në atë kohë dhe përse e vunë rrufeshëm në krye të kryengritjes. Kjo duhet të tregojë, nga ana tjetër, dhe nivelin shoqëror e ekonomik të të ashtëquajturës fisnikëri arbërore e cila duhet të shikonte tek Kastrioti forcën e vetme udhëheqëse dhe inferioritetin e vet. Edhe këtë gjë autori ynë mundohet ta anashkalojë me marifet.

Faqe 85-Qytetthi-kështjellë i Danjës kishte vlerë të madhe: dikur kështjellë mbretërore serbe për mbikqyrje rrugësh,…

+++Kjo e dhënë ka vlera për të argumentuar rrezikun e vërtetë që paraqisnin serbët me politikat e tyre pushtuese dhe asimiluese duke aplikuar të njëjtat politika ekonomike si dhe otomanët, prandaj kot mundohet autori t’i çveshë ata nga rrezikshmëria që paraqisnin ata për arbërit, çka do të thotë se nuk ka asnjë mundësi që ata të kenë bashkëpunuar së bashku kundra otomanëve. Për mua kjo është gjëja më e rëndësishme që duhet kundërshtuar në historinë e Gjergj Kastriotit, duke lexuar këtë libër, pasi kam arritur në përfundimin se autori kërkon të pajtojë sllavët me shqiptarët sot duke u vënë një emërues të përbashkët me lavdi europiane, siç ishte Gjergj Kastrioti.

Faqe 87-Drishti nuk mund të quhej më i vogël se Shkodra; ai sundohej nga një fisnikëri krenare, e cila e njihte prejardhjen e saj nga një popullatë romake e provincës në lashtësinë e vonë dhe kishte të vetin, në kufi me botën ortodokse, një identitet katolik fort të spikatur..

+++Autori mundohet të paraqesë afinitetin tokësor të katolikëve me sllavët, por ka bërë një mashtrim të vogël, të paktën me anë të fotografisë. Mundohet ta paraqesë Drishtin sa më afër Liqenit të Shkodrës kur rrethinat e tij ishin të pushtuara nga serbët. Fotografia midis faqeve 272-273 me diçiturën: Drisht, pamje mbi Liqenin e Shkodrës, është një iluzion optik pasi Drishti është tepër larg këtij Liqeni, afro 7 kilometra në vijë të drejtë dhe ndahet nga fshati Mes me anë të lumit Kir duke pasur një sërë fshatrash midis tij dhe liqenit.

Faqe 92-Porse rëndësia e tij për Skëndërbeun nuk mund të vihej në dyshim. Sfetigradi komandohej nga Pjetër Perlati, një klerik ortodoks (Protosynkellos) nga krahina e Matit; trupa mbrojtëse përbëhej kryesisht prej të krishterësh sllavë jugorë prej Dibre, që plotësoheshin me arbër ortodoksë.

+++Autori nuk ka të qartë lidhjen e fesë me identitetin fisnor. Ai herë përdor termat fetare, herë ato të grup fiseve, herë atë të popullatës dhe herë i bashkon së bashku për të krijuar një bashkësi sipas interesit të tij analitik duke qënë tepër – tepër larg realitetit. Është e pamundur të përbashkohen në planin hapsinor, sidomos në shekullin e XV-të, tokat arbërore, kleri ortodoks, komandantët ushtarakë, Mati, Dibra, të krishterët, sllavët, arbërit dhe ortodoksët. Jo vetëm për atë kohë, identiteti fetar për arbërit shqiptarë ka qënë një llustër pa domethënie, por në dy brinjët e trekëndëshit Mat-Mirditë-Dibër qëndron sekreti dhe misteri i shqiptarëve të ardhëshëm, pasi pikërisht në këtë trekëndësh ka lindur identiteti europian i shqiptarëve të ardhëshëm dhe qeliza që lidh arbërit me shqiptarët, ose, e thënë me ndryshe, lidhjen e Gjergj Kastriotit me Shqiptarët: Në këtë trekëndësh ka lindur kultura europiane e shqiptarëve me promotor Klerin Katolik Shqiptar dhe pikërisht këtë trekëndësh godet autori duke treguar se libri i tij nuk është një libër historik, por kryesisht një libër politik me domethënie krejt tjetër për tjetër.

Faqe 111-Qysh në të gjallë të vet, Skëndërbeu mori lavdi të madhe në Ballkan dhe në Perëndim. Ai kishte sfiduar me sukses sulltanin si i vetmi fisnik ortodoks i Gadishullit.

+++Të 110 faqet e deritanishme të librit pikërisht në këtë pikë kanë tentuar të grumbullohen: për të vërtetuar identitetin ortodoks të Skëndërbeut me prapavijë politike. Gjergj Kastrioti ka qënë i vetmi katolik suksesiv i gadishullit ballkanik dhe qënia e tij ortodokse është një iluzion i autorit. Për të vërtetuar këtë ka shumë-shumë mënyra, të paktën duke u mbështetur edhe në ato që thotë autori ynë: kthimi disa herë i fesë katolik-ortodoks-musliman dhe prap katolik, karakteristikë të cilën e kanë pasur si ilirët, arbërit dhe shqiptarët. Po të kishte qënë ortodoks Gjergj Kastrioti do të ishte lidhur me bashkëfetarët e Ballkanit dhe jo me Papët e Romës. Diplomacia e individit i nënshtrohet instinktit biologjik dhe në këtë pikë truku që kërkon të bëjë autori tregon se ky libër nuk është vepër vetëm e tij

Faqe 122-Në trevën e sundimin të Skëndërbeut, prej Dibre, në Mat dhe malet prapa Krujës banorët deri në kohët më të reja kanë ndjekur të ashtëquajturin kanun të Skëndërbeut, një e drejtë gojore zakonore, e cila ka arritur të rregjistrohet me shkrim vetëm në shekullin 20 dhe e sjell traditën gojore të popullit në lidhje me emrin e Kastriotit të madh53.

+++Pa dyshim që këtu është pika që i përmbys të gjitha përfundimet e autorit. Ai mundohet të na imponohet me Kanunin e Skëndërbeut, por e djallos kur nuk përmënd Kanunin e Maleve të Dibrës dhe diferencat që ato kanë midis tyre. Eshte problemi me i rendesishem i historise se trojeve te banuara nga shqiptaret dhe ai qe diferencon arberit nga sllavet, katoliket nga ortodokset, arberit e sllavizuar nga sllavët e arbërizuar për efekt të botës së relacioneve. Këtë problem e prekëm në fillim, por dua të theksoj një fakt interesant: për autorin e Kanunit të Maleve të Dibrës (Xhafer Martini-n) kanuni i Lek Dukagjinit dhe ai i Skëndërbeut janë inekzistent jo vetëm në Dibër, por në tërësi, pasi ato janë shumë afër juridiksionit shtetëror. Është kjo arësyeja përse banorët e Dibrës themeluan të drejtën zakonore të 9 maleve sipas interesave të tyre dhe jo sipas Kanunit të Skëndërbeut. Problemi i të drejtës kanunore në krahinën e Dibrës është i aftë ta zhveshë historinë e Gjergj Kastriotit nga sllavizmi dhe ortodoksia që i imponon autori ynë. Unë mendoj se kjo është pika më e rëndësishme në historinë e pas Kastriotit që lidh fundin me fillimin të asaj historia çerek shekullore dhe arësyeja përse ne sot quhemi shqiptarë dhe jemi një popullsi krejt më vete në raport me popujt e tjerë ballkanikë. Gjëndja e sotme politike e Ballkanit është një problem kontradiktash e këtyre popujve dhe jo e shqiptarëve me ta apo me të tjerët. Politikanët e sotëm shqiptare akoma nuk e kanë kuptuar këtë pozicion komod të popullit tonë.

Faqe 125-Mbi natyrën e sundimit të Skëndërbeut mbretëron në historiografi mospërputhje e madhe. Shpesh flitet për shtet, me përfytyrimin e një sistemi të centralizuar pushteti e me territor të kufizuar qartë, me banorë të përcaktuar e me ngrehinë të qëndrueshme administrative58…..ai (Skëndërbeu, GH) nuk kishte ardhur për të krijuar diçka të re, por për të rimëkëmbur të vjetrën.

Shënimi 58 ka këtë përmbajtje:Shih biografitë e Biçokut dhe të K.Frashërit e sidomos punimet mbi historinë e pushtetit të K.Krisafi-Z.Ballanca-A.Luarasi-G.Gjika, Historia e shtetit dhe e së drejtës në Shqipëri. Vëll. 1. Tiranë 1997, si dhe A.Luarasi, Shteti dhe e drejta shqiptare në epokën e Skëndërbeut, Tiranë 1998.

+++Është e vetmja pikë që ne i kemi dhënë të drejtë autorit tonë pa asnjë rezervë, por që historiografia e re shqiptare duhet të reflektojë. Thelbi i problemit është i thjeshtë sipas pyetjes: ka pasur shtet në kohën e Gjergj Kastriotit apo ka mbizotëruar organizimi fisnor? Në këtë pikë janë përplasur idetë e autorit tonë me ato të historiografisë shqiptare të sotme, por duhet thënë edhe të kohës së komunizmit. Barazia e këtyre refleksioneve antinoliste është rezultat i shkollës shqiptare dhe pika ku ajo ka mëkatet më të mëdha në përcaktimin e gjenezës së shqiptarëve të sotëm.

Analiza, sipas raportit kohor-hapsinor, e ideve të historiografisë shqiptare të këtyre 65 viteve tregon se shqiptarët e sotëm nuk janë vazhduesit e drejtëpërdrejtë të arbëreshëve (këtë ide e ka pasur edhe Kordiniano në vitet 1939-1940 me artikullin: “L’Albania nella Storia e nella Vita ossia Visione panoramica di un piccolo mondo primitivo” (Shqipëria në histori e në jetë ose shikim panoramik i një bote të vogël primitive) mbi të cilin shpërtheu një lëvizje antiitaliane; kujtojmë artikullin e Nikë Bërxollas, prapa këtij pseudonimi fshihet kleriku Nikollë Mazreku, artikullin e 20 profesorëve të gjimnazit të Shkodrës nën titullin “Cordiniano në gjyq përpara botës”) për faktin më të thjeshtë fare: në Shqipëri në shekullin e XX-të ekzistojnë elementët e shoqërisë fisnore si: familja patriarkale, e drejta zakonore e pashkruar, prona fisnore (karakteristikë edhe e bregdetarëve të Jonit çka tregon se ata janë shqiptarë të mirëfilltë), besimet pagane krahas monoteizmit të imponuar. Pra kemi të bëjmë me dy aplikime organizimesh shoqërore në një vënd të vetëm me dy popullata brënda 500 vjetëve e cila nuk ka asnjë mundësi praktike të realizohet historikisht. Kjo është arësyeja që në epokën e Gjergj Kastriotit popullata vëndase nuk ka qënë e organizuar në shtet, ose në të kundërtën Gjergj Kastrioti në gjenezën 200-300 vjeçare nuk është arbëresh dhe me të marrë në dorë frenat e shoqërisë arbëreshe realizoi organizimin e të parëve të tij, që mund të konsiderohet një shtet kalimtar kohor pa domethënie në zhvillimin e shoqërisë së mëvonshme shqiptare. Vetëm se këtë pikë ka shfrytëzuar autori ynë për ta kaluar Gjergj Kastriotin nga arbëresh në sllav (kam frikë se këtu duhet të ketë diçka të përafërt, vetëm se gjeneza e largët e Kastriotëve duhet të jetë nga Spanja dhe jo sllav; -kjo është një hipotezë që mund të vërtetohet me lehtësi, nëqoftë se në territorin spanjoll ekziston ndonjë kështjellë e Kastriotit e ndërtuar përpara kohës së kryqëzatave).

Gjithsesi të jetë puna, pranimi i shtetit të konsoliduar të Gjergj Kastiotit sjell në skenën e historiografisë shqiptare botën sllave, gjë që nuk duhet të jetë e vërtetë, dhe ndarjen e shqiptarëve nga arbërit në planin gjenetik.

Faqe128-Ai pruri si emblemë shqiponjën dykrenore në një sfond të kuq. Shqiponja dykrenore ishte simbol i Perandorisë bizantine dhe i kishës ortodokse, një shënjë të cilën mund ta lexonte dhe ta kuptonte çdo ortodoks në Ballkan…..Në pjesën më të madhe të jetës së tij Skëndërbeu ka shfaqur shprehitë e një zotërie rajonal ballkano-ortodoks, siç ishte mësuar prej kohësh në mjedisin e t’et.

+++Së pari shqiponja dy krenore nuk është simbol bizantin, por romak. Fakti që sllavët nuk u bashkuan masivisht me Gjergj Kastriotin tregon se këtë simbol nuk e kanë kuptuar ortodoksët, por autori ynë e sajon këtë për të argumentuar qënien ortodoks të Gjergj Kastriotit, gjë e cila për ne është absolutisht pa domethënie pikërisht pse ai ka qënë arbëresh të cilët e kanë parë fenë si gjë të dorës së fundit dhe e ndërronin sipas nevojës (këtë karakteristikë ortodoksët nuk e kanë pasur asnjëherë). E sa për shprehitë e një zotërie ballkano-ortodoks është pak e vështirë të kuptohet në shekullin e XX-të me metodat ekzistuese të analizës historike, pasi ballkanasit duhet të mallkojnë veten që erdhën në trojet e ilirëve dhe u mpleksën me ta. Kjo është tragjedia reale e tyre dhe jo turqit osmanllinj (mos të kujtojë lexuesi se dua t’i dal në krah invazionit historik osman); relacionet universale që ata popuj kanë pasur me ilirët i ka ndryshuar shpejtësinë e zhvillimit shoqëror në atë masë sa ato diferencohen nga gjeneza e tyre populiste.

Faqe 129-Njerëzit që pasonin Skëndërbeun ishin në të vërtetë barinj e fshatarë arbër, sllavë të jugut (maqedono-bullgarë e serbë) si dhe vllehë, djelmosha të rinj fisnikë, klerikë katolikë dhe një grup i vogël i përbërë shpesh prej shekullarësh sllavë të jugut. Ata bënin pjesë në shumicën dërmuese në besimin ortodoks; vetëm në skajin perëndimor, në Mat e anë të Adriatikut, luftëtarët duhet të kenë qënë në një shumicë të besimit katolik…. Skëndërbeu sundonte mbi një trevë të vogël që shtrihej kryesisht prej Adriatikut deri në Drinin e Zi e që përbëhej sidomos nga zona kodrinore e malore.

+++Nuk e di a i ka menduar mirë këto rreshta autori ynë kur është ulur dhe i ka shkruar. Është e pamundur të realizohet një shoqëri njerëzore me këto parametra pjesmarësish për rreth 25 vjet. Po të pranonim këtë përfshirje fisesh me prejardhje të ndryshme, sipas hapësirës që jep autori ynë, të jeni të sigurtë që nuk do të kishim luftë midis tyre dhe osmanëve, por vetëm midis tyre pasi nuk mund të pajtohen dot arbërit, maqedonasit, bullgarët, serbët dhe vllehët në një organizim të vetëm. Historia na jep shumë shembuj të tillë duke argumentuar zhdukje të popujve të tërë për efekt të këtyre akrobacirave relacionesh. Është tjetër punë që sllavët mund të bashkoheshin midis tyre, por është e pamundur që në këtë bashkësi të përfshish edhe shqiptarët arbereshë. Ideja e autorit tonë në këtë drejtim është thjeshtë një arbitraritet historik pa asnjë bazë realiteti.

Faqe 132-Kleri ortodoks nuk ka patur këtu një rol që mund të pritej. Kjo kishte një sërë arësyesh: një numër i madh peshkopatash ortodokse, qysh para se të fillonte kryengritja, ishin të ndërthurura fort në sistemin e pushtetit osman, kështu psh në Korçë, Berat, Kaninë, Çartalloz e edhe në Krujë86. Klerikët e lartë të këtyre krahinave nuk morën pjesë në kryengritje.

+++Autori ynë kërkon të bëjë realitet atë që nuk mund të realizohet dot duke përdorur metodën e pajtimit të dy të kundërtave. Fakti që krerët e ortodoksisë nuk u bashkuan me kryengritjen e Gjergj Kastriotit nuk duhet të tregojë lidhjen e tyre me otomanët (kjo po të jetë e vërtetë është pasojë), por planet e tyre për të pushtuar Arbërinë dhe ardhja e otomanëve e ka ndryshuar rrjedhën e historisë. Ngjarjet e ndodhura në territorin arbëror pas vdekjes së Heroit tonë kombëtar justifikojnë pikërisht këtë dhe jo atë që thotë autori ynë. Pra shkaku i bashkimit të klerit ortodoks me otomanët duhet kërkuar në botën fetare sllave dhe planet e fshehta të tyre. Mospajtimi i tyre me planet e Gjergj Kastriotit tregon për prishje planesh të tjera të cilat autori ynë nuk i merr parasysh dhe nuk mundohet t’i zbulojë. Ngjarjet e ardhëshme mbi territoret shqiptare tregon se këto plane kanë ekzistuar mirëfilli.

Faqe 142-Në shkurt 1455 u përpoq (Skëndërbeu,GH) më kot t’i bindte zotërinjtë e Këshillit për ndërtimin e një kështjelle në Kep të Rodonit, ku tregëtarët raguzianë kishin bërë tregti qysh në kohë të Ivan Kastriotit128 (shënimi 128 nuk na jep emrin e Ivanit, por kohën e funksionimit të kësaj tregëtie, që fillonte nga fundi i shek. XIV deri në vdekjen e Skëndërbeut,GH).

+++Kemi ardhur në pikën e dytë kritike të librit që lidhet me emrin e babait të Gjergj Kastriotit. Sipas autorit ky emër është Ivan dhe është e kuptueshme pse ai e quan me këtë emër: i duhej për të argumentuar qënien ortodokse të tij. Por si duhet ta kuptojë lexuesi këtë emër kur para shtatë viteve po ky autor shkruante: Gjergj Kastrioti e kishte kaluar rininë e vet si rob e njëkohësisht si shatër (içoglan) në oborrin osman. Aso kohe ka kaluar në fenë muslimane. Pas nënshtrimit përfundimtar të t’et, Joanit (nënvizimi i imi, GH), në luftën e vitit 1430….(Arbëria Venedike 1392-1479, f. 295, bot. shqip 2007, përkthyer nga bot. i vitit 2001). E bukura është se përkthyesi i veprës nguli këmbë në emisionin “Opinion” se ky emër (Gjon) ishte një shpikje, por pa na thënë se kush e kishte bërë këtë. Ne jemi të detyruar ta sqarojmë lexuesin sipas këtij materiali.

I pari që na ka shkruar për të jatin e Gjergj Kastriotit ka qënë Dhimitër Frangu, dhe përkthimi i bërë nga Lek Pervizi, prill 2005, e emërton Gjon të jatin e Skëndërbeut: Është po ky përkthyes që në po këtë libër jep një tekst origjinal italisht sipas autorit Paolo Giovio, botim i vitit 1531: “Scanderbeg Prencipe di Epiro fu figliuolo del S.Ivan Castrioth, che signoreggiava quellq parte di Albania..(Dhimitër Frangu, Veprat e lavdishme të Skëndërbeut, f. 26). Dmth përkthyesi e ka ditur që ekziston një variant italisht me emrin Ivan të babait të Gjergj Kastriotit, por në libër e ka vënë Gjon dhe këtë e di ai.

Edhe në veprën e Marin Barletit emri i babait është Gjon dhe unë nuk e besoj që humanistët dhe priftërinjtë arbëreshë të kenë shkruar me paramendim një shtrëmbërim kaq të rëndësishëm, sepse nuk kishin se çfarë të fitonin apo të humbisnin.

Me 16 shtator 1929 Papas Francesko Chetta-Schiro vë firmën mbi parathënien e broshurës : I Castriota Principi D’Albania (nell’ordina sovrano e militare di Malta) –origine della famiglia Castriota. Në këtë broshurë (f. 16) shkruhet: Nel 1442, morto il Principe Giovanni, l’Albania veniva incorporata ed annessa all’Impero Musulmano…. duke na treguar se varianti Johan italisht shkruhet Giovani siç e ka quajtur autori ynë në librin mbi Arbërinë Venedike. Atëhere përse në librin “Skëndërbeu” e quan Ivan? Çfarë paramendimi ka pasur autori kur i ka ndryshuar emrin babait të Gjergj Kastriotit nga Johan në Ivan?

Në vitin 1949 Fan Stilian Noli rishkruan të gjithë historinë e Skëndërbeut ku vë në dukje dhe konkluzionet e disa historianëve gjermanë, të cilët nga nënshkrimi i Branillo Kastriotit, Kapidan i Kaninës, më 1368 (të konsideruar si stërgjysh i Skëndërbeut) dhe nga një frazë e Spandugino Kantakuzenit, një shkrimtari të shekullit të gjashtëmbëdhjetë, arrijnë në përfundimin që Kastrioti ishte me origjinë sllave. Ky mejtim, sipas Nolit, quhet i lajthitur nga dijetarë dhe historianë, si Fallmerayer, Pisani, Sufflay, Thalloczy, dhe Jireçek. Por më e rëndësishmja tek Noli është publikimi i dy dokumentave, për ne për herë të parë, sipas njërit prej të cilëve: “Më 1426 Gjon Kastrioti dhe të katër të bijtë, Stanishi, Reposhi, Kostandini, dhe Gjergji, ndodhen që të gjithë në Shqipëri, se këtë mot nënshkruajnë si bashkëpronarë një dokument me anën e të cilit i dhurojnë Manastirit Sërp të Hilandarit në Mal të Shenjtë dy fshatra të quajtura Radistina dhe Trebishta..(f. 16). Pra Noli e ka ditur emrin e vërtetë në babait të Gjergj Kastriotit dhe në libër e ka vënë Gjon, atëhere ku qëndron shpikja sipas përkthyesit Ardian Klosi: tek Noli që e ka ditur emrin sipas variantit serb, latinisht, italisht dhe arbëresh apo tek Oliver Jens Schmitt kur e quan me tendencë sipas variantit serb Ivan? Në qoftë se nuk do të marrim për bazë variantet e përkthimit, atëhere këtu dikush gënjen dhe me dashje. Nuk ka rëndësi në janë një dyshe apo një tek.

Faqe 146-Luftën e bënin fshatarët dhe barinjtë nga Dibra dhe Mati…..Veçse kryengritja nuk do të kishte zgjatur kurrë një çerek shekulli, po të mos ishte ndihmuar me të holla dhe armatime nga jashtë –kjo përbënte edhe dallimin kryesor nga kryengritja e Komino Aranitit në vitet 1430…..Kisha katolike ishte në Arbëri i vetmi institucion që e ndihmonte Skëndërbeun pa rezerva; nga radhët e tyre nuk doli asnjë tradhëtar, ndërkohë që pjestarët nga fisnikëria e madhe dhe e vogël, nga klerikët ortodoksë, fshatarët dhe barinjtë në mënyrë të përsëritur e braktisnin Gjergj Kastriotin.

+++Këto rreshta janë shkruar me një djallëzi shkencore, pasi sipas autorit tonë rezulton se barinjtë dhe fshatarët e Matit e të Dibrës na paskën qënë mercenarë të mirëfilltë gjë që nuk përkon me shkallën e zhvillimit të popullatës arbëreshe. E sa për të holla dhe armatime me jashtë, ato janë të pavlefshme pa karakterin e arbëreshëve. Të gjitha këto nuk kuptohet dot nëqoftëse nuk zbulon më përpara arësyet përse popullata arbëreshe e përkrahu Gjergj Kastriotin apo Gjergj Kastrioti shfrytëzoi ndërgjegjen e tjetërsuar të arbëreshëve nga bota 2000 vjeçare e relacioneve universale. Është pak e vështirë të pranohet ideja e autorit tonë sikur Gjergj Kastrioti ka qënë inisiatori i të gjithë kryengritjes 25 vjeçare dhe ndihma nga jashtë si vendimtare absolute e suksesit të saj. E sa për ndihmën qe Kleri Katolik arbëresh i ka dhënë kryengritjes së Gjergj Kastriotit nuk është thënë ndonjë gjë e re, pasi sot unë e di mirëfilli që Kleri Katolik Shqiptar është krijuesi i popullit shqiptar me sfond europian (Kleri Katolik Shqiptar është krijuesi i kulturës dhe politikës europiane shqiptare pikërisht në gjurmët e Gjergj Kastriotit –kjo është ajo që nuk di autori ynë dhe përkthyesi i tij dhe pikërisht këtë duhet të mësonte ai përpara se të ulej dhe të studionte historinë e Gjergj Kastriotit). E po të kishte qënë siç thotë autori ynë, ky sfond do të kishte qënë sllav dhe nuk dihet a do të ekzistonte ky popull në vazhdimësinë e kohës.

Faqe 147-Në vështrim politik, por edhe kulturor klerikët katolikë morën përsipër strategjinë e luftës së Skëndërbeut kundra turqve. Ndërsa barrën e luftës e mbajtën njerëzit midis bregdetit Adriatik dhe Dibrës

+++Të gjitha këto, po të merren të vërteta, e hedhin poshtë idenë e autorit tonë mbi karakterin sllav të popullatës bashkëluftëtare të Gjergj Kastriotit. Pastaj nuk e di a e ka me seriozitet superrelativen për Klerin Katolik arbëresh pasi nuk jep asnjë lidhje të mëvonshme me veprimtarinë e Klerit katolik në trojet shqiptare. Psh është Kleri Katolik, me anë të Shtjefën Gjeçovit, që mori përsipër strategjinë e luftës së Vlorës më 1920 duke përsëritur historinë e kaluar. Kjo tregon që veprimtaria çerek shekullore e Gjergj Kastriotit është e lidhur vetëm me arbëreshët dhe shqiptarët dhe aspak me sllavët. Në këtë pikë autori ynë gënjen me paramendim.

Faqe 153-Në botën e maleve paraja kishte një vlerë të veçantë. Kjo pasi në ndryshim nga qytetet bregdetare, deri në kohët e reja paraja ishte diçka e rallë, aty mbizotëronte ekonomija natyrore. “Aty nuk kishte monedha”, shkruante historiani oborrtar osman Kritobulos dhe vazhdonte se arbërit kishin paguar si haraç “djem të rinj e kope bagëtish”169.

+++E gjitha kjo tregon se shkalla e zhvillimit të arbëreshëve nuk kishte ndryshuar në male ku jetonte një popullatë autoktone e pa tjetërsuar në zhvillimin e vet, kur, poshtë në fushë dhe qytete, popullata vëndase kishte pësuar një tjetërsim serioz dhe që nuk duhet marrë për bazë kur flasim për arbërit – shqiptarë autoktonë. Këtu problemi është shumë serioz dhe kërkon një filtrim në zhvillimin e vëndasve përpara se të ulemi dhe të shkruajmë historinë e tyre. Këtë gjë autori ynë nuk ka pasur guximin ta bëjë çka na ka çuar në përfundimin se qëllimi i tij nuk ka realizuar atë që kishin parashikuar bashkëpunëtorët e tij shqiptarë.

Faqe 172-Kufijtë veriorë dhe jugorë të Skëndërbeut në viset bregdetare njihen me hollësi falë një dokumenti venedik. Drejt veriut ultësira bregdetare vjen e ngushtohet pranë Lezhës, mali konik i kështjellës mund të shihet prej së largu. Këtu kalonte edhe kufiri i përcaktuar i shtetit të Skëndërbeut në ultësirë.

+++Autori është shumë konfuz në këtë problem. Herë thotë se në kohën e Skëndërbeut popullata ndodhej në një fazë të prapambetur shoqërore (gjë që është e vërtetë), herë thotë se krahina e Skëndërbeut ishte si sfungjer duke u zmadhuar në dimër dhe duke e zvogëluar në verë, kur vinin otomanët, herë thotë se shteti i Skëndërbeut kishte kufij në ultësirë. Kjo tregon se autori ynë nuk e ka pasur të qartë këtë problem, por e zgjidh sipas interesit të tij për të ndërtuar një histori të Skëndërbeut sipas oreksit të tij.

Faqe 173-“ilirët (arbërit, O.S.) mbanin lartësitë, por nuk guxonin të zbrisnin poshtë në ultësira”, shkruante Kristobulosi i Imbrosit257.

+++Autori nuk ka të qartë dhe nuk di ta shpjegojë përse banorët e Dalmacisë quhen ilirë-sllavë dhe përse banorët e Arbërisë quhen ilirë-arbër. Vënd ndodhja nuk ka asnjë rëndësi përpara shkallës së zhvillimit shoqëror dhe këtu qëndron abuzimi me emërtimin e banorëve të Dalmacisë si ilir-sllav. Sllavët, edhe pse janë tjetërsuar në zhvillimin e tyre shoqëror në sajë të marrëdhënieve me ilirët (shek. VI-VIII) duke ndryshuar nga sllavët autoktonë, nuk e kanë arritur atë shkallë ndryshimi që të anojnë nga ilirët. Në këtë rast ka fituar supremaci hapësira duke e lënë kohëzhvillimin përkohësisht në avantazh. Me t’i shkëputur lidhjet me vendasit (pasi ilirët u çvendosën në jug), sllavët e jugut (kroatët dhe sllovenët) vazhduan rrugën e tyre të zhvillimit duke humbur nga koha e tyre fillestare, proçes i cili kuptohet vetëm po të krahasohen me sllavët e veriut, nga e kanë gjenezën (nuk përjashtohet mundësia e relacioneve me fiset dhe popujt gjermanë të atyre anëve në ato shekuj dhe më vonë –thelbi është që bota e relacioneve ka qënë ajo që i ka ndryshuar ato popuj në raport me paraardhësit dhe për këtë arësye nuk mund të konsiderohen ilirë). Është tjetër punë që ai vënd mund të quhet Iliri, sepse ajo tokë dikur ka qënë e tyre.

Faqe 175-Veçse deri më 1466 osmanëve u duhej t’ua linin këtë rrugë në vjeshtë dhe në dimër kryengritësve, që ishin fortifikuar në malësinë e Çermenikës, këtë qëndër të vllehëve në hapësirën arbëre.

+++Problemi ka tjeter nuance historike: ne ate kohe sllavet na paskan shkelur pothuajse ne te gjithe territorin lindor te Arberise dhe qenkan ngulur duke spostuar vendasit. Permendja e here pas hereshme e ketyre fakteve, ne qofte se jane te verteta, tregon ate qe autori nuk e thote hapur, por qe duhet nenkuptuar. Ne qofte se Lindja e Arberise na paska qene banuar nga sllavet, pas vdekjes se Heroit banoret e Perendimit te Arberise u larguan jashte kufijve (mendohet rreth 300 000) duke e lene vendin e tyre bosh, pa vendas. Atehere ne, shqiptaret e sotem, qenkemi sllave. Kjo nuk ka asgje te keqe, po pse jemi ndryshe nga ata dhe nuk behemi dot si ata eshte nje gje qe duhet shpjeguar perpara se te ulemi dhe te shpjegojme historine e Gjergj Kastriotit. Këtë gjë autori dhe përkthyesi i tij nuk dinë ta shpjegojnë dhe nuk kanë asnjë mundësi për të bërë këtë pa hedhur tej metodikën që përdorin ata për të sajuar një histori pa histori.

Faqe 183-Në këtë kep (bëhet fjalë për kepin e Rodonit, GH) u vendos pas kësaj një nga nipërit dezertorë të Skëndërbeut me 1300 ushtarë. Në korrik 1467, gjysmë viti para se të vdiste, Kastrioti e sulmoi atë, e mposhti dhe ia preu kokën të nipit me dorën e vet.

+++Kjo e dhënë nuk gjëndet as tek Barleti dhe as tek Noli, por tek Barleti gjejmë faktin se Gjergj Stresi ishte dënuar nga Kastrioti dhe kur Hamzai tradhëtoi xhaxhanë e tij e përmënd në fjalën përpara sulltan Mehmetit (f. 357). Në të vërtetë i gjithë libri, pas faqes 111 përshkruhet nga dezertorët dhe tradhëtarët e Gjergj Kastriotit, çka na duket pak dhe me qëllim. Pikërisht këtu duket keqdashja e autorit karshi Heroit.

Faqe 184- Kështu Rodoni u bë arena e fitores së fundit të Skëndërbeut301.

+++Nuk e di se sa e sakte eshte kjo, por sipas Barletit dhe Nolit beteja e fundit e fituar nga ushtria e Gjergj Kastriotit ka ndodhur kur Heroi ishte i semure dhe Ai nuk pati marre pjesë ne krye te saj. Sipas Barletit fjala bëhet për betejën në afërsi të Shkodrës, buzë Kirit ku u ndesh ushtria e Gjergj Kastriotit pa Heroin me 15 mijë ushtarët e kapedan Ahmetit (f. 489); të njëjtën gjë thotë edhe Noli me të njëjtat parametra, f. 114-115.

Faqe 189-Pushteti i Skëndërbeut nuk mbështetej mbi një sundim të ngulët, me kufij të përcaktuar qartë në ultësirë ose mbi kështjella që mbaheshin për një kohë të gjatë, porse mbi njerëzit që lëviznin në malësitë pa qytete, në territore që shtriheshin ose tkurreshin sipas stinës së vitit. Ky pushtet i përshtatej ritmit jetësor të ekonomisë së kullotave që dallonte barinjtë e malësive. Vetëm kur e kuptuan këtë gjë osmanët dhe qëndruan në vënd edhe në dimër, ata u vërsulën mbi malet, duke i shuar aty pasuesit e Skëndërbeut e duke e shpërbërë kryengritjen.

+++Qe kjo eshte nje fantazi e autorit as mos e vini ne dyshim, por qe tentosh te manipulosh lexuesin me tezen e zbulimit te sekretit te kryengritjes se Gjergj Kastriotit nga ana e otomaneve pas 23 vjeteve dhe si shkaktaren e asgjesimit te saj, e cila perkon me vdekjen e Heroit, do te thote te mos jesh vetem joserioz, por dhe manipulator e historise. Nuk e di se ne cfare shkolle e ka mesuar ai kete, por te perplasesh dy struktura shoqerore, diametralisht te kunderta ne shkallen e zhvillimit, dhe t’ja lesh inisiativen intelektuale inferioreve kur fundi, sipas autorit tone, na paska qene nje zbulim i vogel do te thote ta besh historine sipas oreksit tend dhe ngjarjet t’i marresh ashtu sic ke qejf ti dhe jo si kane ndodhur me te vertete. A e kupton lexuesi qe ky lloj “pushteti” nuk mund te pajtohet dot me kete shkalle zhvillimi pasi jane jo vetem te kunderta ne permbajtjen e tyre, por mbi te gjitha jane te sfazuara ne kohe aplikim. Eshte pikerisht ky ligj i natyres njerezore qe e rrezon pretendimin e autorit tone, historian vetem ne leter.

Faqe 191-Ndaj edhe ishte përpjekur në pranverë të vitit 1444 t’i mblidhte zotërinjtë pas vetes në stilin tradicional të një kuvendi. Kësaj edhe ia arriti e zgjedhja e tij si kryekomandant do të thoshte një hap i parë drejt përbashkimit të pasuesve.

+++Ky është një veprim të cilin autori nuk e ka marrë në konsideratë me seriozitet. Por unë pretendoj se këtu gjëndet pikërisht pika që ka bashkuar Gjergj Kastriotin me popullatën arbëreshe: kjo popullatë për herë të parë dhe të fundit u gjënd e vetme në detin e pafund të zhvillimit të vet autokton dhe në sajë të Heroit të vet ekzistoi lavdishëm për 25 vjet, plus dhe 10 vjet inerci të tjera (1478 ra edhe Shkodra së fundmi). A nuk përbën kjo një rast pa preçedent në historinë e këtyre trojeve historikisht me bashkëekzistencë politike jashtëarbërore? Këtë pikë autori ynë e ka anashkaluar pa i dhënë asnjë rëndësi, por me sa duket kjo nuk i shërbeu për të kuptuar përse Gjergj Kastrioti –Skëndërbe u bë e vetmja legjendë udhëheqëse e popullit të mëvonshëm shqiptar.

Faqe 201-As te biografët Barleti dhe Franku as në kujtimet e Joan Muzakit nuk bëhet e qartë se krahas luftës kundër sulltanit, në malësitë e Arbërisë së Mesme zhvillohej edhe një konflikt midis Skëndërbeut dhe fisit të madh të Dukagjinëve. Për një kohë të gjatë ishte e paqartë urrejtja e thellë që ndante Skëndërbeun me këtë familje të madhe të Veriut…..Sipas kronistit Musachi këta zotërinj (Dukagjinasit, GH) mbanin me krenari në kujtesë këtë histori familjare: ata e nxirrnin prejardhjen e vet nga trojanët, rrëfenin se një nga të parët e tyre kishte shoqëruar mbretin frëng gjatë kryqëzatës në Jeruzalem.

+++Këtu ka dy probleme, për mua shumë të rëndësishme, njëra prej të cilave hedh poshtë idenë sllave të Kastriotëve. Konflikti midis Dukagjinasve dhe Kastriotëve ishte një konflikt midis dy të barabartëve në planin shoqëror (vetëm në qoftë se edhe Dukagjinasit do t’i konsiderojmë sllavë, si dhe Kastriotët), në të kundërtën ato do të kishin eleminuar njëri-tjetrin, por me sa duket konflikti nuk ka pasur ato përmasa, pasi interesat, nga njëri krah, na paskan qënë të lidhur me otomanët dhe rrjedhimisht armiqësia duhet konsideruar e imponuar ku roli i Venedikut nuk duhet lënë në harresë. Fakti që banorët e Dukagjinit janë katolikë sot nuk duhet anashkaluar në lidhje me këtë problem.

Por problemi i Dukagjinasve duhet të lidhet edhe me pretendimet e gjenezës së tyre, pasi pretendimi i Musachi-t mbi lidhjen e tyre me mbretin frëng gjatë kryqëzatës në Jeruzalem të çon në përfundimin se të parët e Dukagjinit (para 200-250 viteve) nuk duhet t’i përkasin trungur arbëresh. Kjo përforcohet edhe nga përmbajtja e kanunit, që mban emrin e tij, i cili është tepër afër të drejtës zakonore shtetërore dhe tepër larg të drejtës zakonore të Maleve të aplikuara në Dibër e Lurë. Kjo eshte nje pike qe ka shume rendesi per historiografine e sotme shqiptare pasi ketu u mbeshteten historianet komuniste kur konluduan mbi karakterin feudal te shoqerise arberore. Ata nuk e pranojne, por e verteta eshte krejt ndryshe dhe e lidhur me boten otomane. Eshte kjo e fundit qe ka krijuar pamjen feudale te shoqerise arbereshe, kur ne realitet marredheniet autoktone te tyre nuk e kane kaluar fazen fisnore te organizimit shoqeror; pranimi i kundert te con ne pretendimet e autorit tone dhe lidhjen e botes arbereshe me boten sllave, gje qe jo vetem nuk eshte e vertete ne asnje permase, por si zor te pranohet nga mendimi shkencor sllav, i kujtdo krahu qofte.

Faqe 202-Pali (Dukagjini, GH) nga linja më e re thuhej se ishte rritur së bashku me të anë e Skëndërbeut Ivanin359 (Musachi 300)

+++Përse nuk e citon artikullin dhe të përmëndet emri Ivan? A nuk do të ishte ky vërtetimi më i mirë i pretendimit të tij? Pikërisht këtu fjalën e thotë përkthyesi dhe varianti Ivan është i njëjtë me Johan, Giovan dhe Gjon.

Faqe 203-Më 1459 një Dukagjin u shërbente sulltanëve si zot timari në Polog362, veçse do të zgjaste ende edhe disa kohë deri sa Dukagjin-zadetë të bëheshin një nga familjet më të famshme osmane.

+++Kjo duhet lidhur me pretendimet në faqe 201, por mbetet pa shpjegim përse dukagjinasit e kohës shqiptare mbetën katolik të rrethuar nga muslimanët dhe ortodoksët.

Faqe 212-As Venediku e as Skëndërbeu nuk kishin arritur ta gjunjëzonin zotin brutal të maleve. Leka gëzonte lavdi dhe respekt ndër pasuesit e tij. Përmbledhja më e rëndësishme e së drejtës zakonore gojore, “Kanuni i lekë Dukagjinit”, në traditën popullore lidhet me emrin e tij400

Shënimi 400: Por është tepër interesant kundërshtimi i K.Biçokut, se “Kanuni i Lekës” duhet vënë në lidhje me kujtesën për Aleksandrin e Madh, tepër e gjallë kjo në hapësirën shqiptare, për çka Biçoku sjell një numër të madh dëshmishë….

+++Menyra se si eshte ndertuar kjo fraze eshte me te vertete skandaloze dhe nuk ma merr mendja qe eshte nje defekt perkthimi. Te permbledhesh ne nje fraze kontradiktat midis tre paleve, lidhjen e nje pale me boshtin e vet shoqeror dhe te gjitha keto me produktin juridik te drejtuesit te kesaj pale kur nuk di menyren se si eshte formuar e drejta zakonore tek arberit dhe perse ajo paraqet kontradiksione midis brendesise se vet ne funksion te shtrirjes gjeografike do te thote te shpikesh nje situate te paqene per qellime te paqena me konkluzione po te tilla dhe t’i imponosh lexuesit nje hapesire shoqerore artificiale. Pastaj, perse autori pranon nje mendim te paperputhshem hapsinor te nje studiuesi tjeter? Mos angazhimi kritik ne drejtim te studiuesve te tjere, paralele me temen e tij, perben defektin kryesor te metodikes qe ka ndertuar vepren e tij.

Thelbi i papajtueshmerise se vepres se L.Dukagjinit me shkallen e zhvillimit shoqeror te banoreve vendas dallohet ne tendencen lindese te formave kanunore me te prapambetura se permbajtja juridike e kanunit te Dukagjinit. Pastaj lidhja e saj me kujtesen e Aleksandrit te Madh eshte nje ilizion shkencor qe fsheh nje dukuri pa domethenie per maqedonasit e atehershem (ata vetem sa jane frenuar ne zhvillimin e tyre shoqeror dhe kjo perkohesisht). Gjendja shoqerore e tyre te con ne idene se ata fillimisht kane qene parahelene te ilirizuar, duke prodhuar produkte te peraferta shoqerore, por me tu nderprere lidhjet midis tyre parahelenet e ilirizuar u paraqiten perpara historise si maqedonas. Eshte antihistorike pranimi i tezes se te qenit ilire te maqedonasve te kohes se Aleksandrit te Madh dhe vazhdimin e vepres juridike te tij nga ana e Lek Dukagjinit. Kujtesa popullore duhet te kete pare endra me sy hapur kur ka formuar traditen e vet historike. Ligjet e natyres jane me kokeforta se fantazite e studiuesve te ndryshem, sado madheshtor te jene ata.

Faqe 220- Vetëm nga radhët e klerikëve katolikë nuk njihet ndonjë rast tradhëtie

+++Sepse Kleri Katolik arberesh dhe Gjergj Kastrioti jane sinonim i njeri-tjetrit dhe kane plotesuar mangesite e seiciles pale, por kjo gje ka prapa nje domethenie tjeter, te cilin autori yne e ka ndryshuar per qellimet e veta. Ky fakt do te ishte i mjaftueshem per te konkluduar mbi mungesen e karakterit sllav te Gjergj Kastriotit.

Faqe 224-225-megjithëatë pikërisht fakti që në luginë të Drinit midis Modriçit dhe Peshkopisë është dashur të vendoseshin një numër i madh timariotësh, në një pjesë të mirë aziatike prej Anadolli, të lejon ta përcaktosh këtë rajon, edhe më shumë se Dibrën e sipërme ose Matin, si zemrën e territoreve të Skëndërbeut462.

Shënimi 462: Këtë e konfirmon edhe pohimi i Barletit, që thotë se Skëndërbeu shumë herë qëndroi në Dibër; pa dyshim që biografi ka parasysh këtu pjesën e epërme (Barleti 204).

+++Vendosja e popullatave aziatike ne territorin e siperm te Dibres nuk ka asnje domethenie per gjenezen e Kastrioteve, por qe i ka sherbyer autorit tone per te ngritur hipotezen se Mati ose Dibra kane qene zemra e territoreve te Skenderbeut. Eshte tjeter pune pse keto territore kane qene mbeshtetja ushtarake e Kastriotit dhe perse i goditi otomani.   Problemi perse e perdor autori kete argument eshte i lidhur me dy pikat e dyshimta dhe te pa vertetuara nga ana e tij dhe pikerisht me qenien sllave te Gjergj Kastriotit dhe te nje pjese te popullates arberore. Ose e thene me shkoqur ai e perdor kete argument per te shveshur popullin shqiptar nga i vetmi hero kombetar i tij dhe per t’i hapur rruge vendosjes se nje “heroi” te ri, i cili pa dyshim ka qene krimineli me i madh i ketij kombi. Lexuesi duhet te kuptoje lojen qe luhet me keto argumenta dhe cili eshte qellimi i botimit te ketij libri.

Faqe 228-229-Pushtuesi i Kostandinopojës për vite të tëra kishte ndjekur objektiva më të rëndësishme se sa shtypja e një kryengritjeje, e cila pas disfatës së Huniadit në Kosovë (1448) ishte vërtetë e bezdisur për osmanët, por asnjëherë një kërcënim serioz. Pushtimet e tij në Europën Juglindore dalëngadalë po e mbyllnin gjithmonë e më shumë lakun rreth territorit të rebelit: kur sulltani më në fund e sulmoi Skëndërbeun personalisht më 1466, krejt bota e shteteve ortodokse, me të cilën Gjergj Kastrioti ishte rritur, qe bërë copë e çikë: nga Moreja (1458-60), Serbia (1455-59), pjesa lindore e Maleve të Zeza (1460) e deri në Bosnjë (1463) viset osmane e kishin futur në kllapë sundimin e Kastriotit.

Kjo nuk do të thotë që në ndërkohë në kufijtë arbër sundonte paqja. Përkundrazi, tanimë të mëdhenjtë osmanë të Ballkanit po kryenin luftën kundër kryengritësve të krishterë nën Skëndërbeun. E bënë këtë me fuqi të mëdha, me trupa nga provincat e shumta osmane, por jo duke përdorur gjithë aparatin ushtarak të sulltanit. Konjukturat e fushatave të sulltanëve pasqyrojnë rrezikshmërinë përkatëse të Skëndërbeut. Një herë ai gati kërcënoi vetë ekzistencën e perandorisë (1444), dy herë e sfidoi seriozisht (14448, 1464). Midis viteve 1444 dhe 1448 Ballkani krejt ziente: Joan Huniadi po kryente ofensivën e tij më të fuqishme, në goditjen e tij merrte pjesë dhe Skëndërbeu. Murati II arriti ta përballë sulmin vetëm duke tendosur të gjithë forcat: në këtë mjedis duhen kuptuar sulmet ndaj Sfetigradit (1448) dhe Krujës (1450). I vetëm Skëndërbeu kurrë nuk do të kishte përbërë një rrezik të tillë; vetëm së bashku me zotërit e krishterë të Ballkanit ia arriti t’i godasë rëndë osmanët.

+++Ketu ka tre probleme per te interpretuar: E para eshte absurde te mendohet qe Gjergj Kastrioti perbente nje kercenim serioz per otomanet; realisht ai ka qene nje pengese per pushtimet e metejshme te tyre dhe konkretisht pengesa kryesore e shtrirjes se otomaneve drejt Apenineve. Perputhja kohore e ekzistences se Gjergj Kastriotit dhe e sulltanit me te madh otoman Mehmetit te II-te e perligj kete perfundim. Aq me teper pranohet kjo kur perputhet, nga ana kohore, vdekja e Heroit dhe shkaterrimi i Arberise. Kjo do te thote qe shkaterrimi i Morese, Serbise, pjesa lindore e Maleve te Zeza e deri i Bosnjes nuk kane lidhje te drejteperdrejte me perfundimin e epokes se Kastriotit. Kjo e fundit eshte e lidhur ne menyre te drejteperdrejte me vdekjen e Heroit dhe asnjeri nuk mund te percaktoje se cfare do te ndodhte po te kishte qene Heroi 45 vjec rreth viteve 1470. Nuk ndertohet historia me fantazira dhe aq me teper e trinomit ilir-arber-shqiptar. Se dyti te harrohet qe Gjergj Kastrioti ka qene nje kercenim serioz per perandorine otomane; ai u be i tille vetem ne territoret e banuara nga arberit kur otomanet kerkonin te kalonin mbi ta. Autori nuk ka qene i afte te parashikoje qellimin e otomaneve kur ata sulmonin Arberine dhe detyra e historianit, mbi bazen e ngjarjeve te ndodhura, duhet te percaktoje pasojen e vete ngjarjes. Kjo tregon se ky liber perpara se te jete liber historie, sic pretendon, eshte shkrojtur per qellime politike ne interes te te treteve. Se treti, Gjergj Kastrioti asnjehere nuk i ka goditur otomanet jashte territoreve arberore dhe sa per i vetem apo me shoke, ky eshte nje problem i diskutueshem; gjenialiteti ushtarak i Tij eshte nje problem krejt i vecente, por per kombin shqiptar sot ai perben lavdine e tij dhe pikerisht kete ka goditur ky autor me librin e tij

Faqe 234-Orvatja e Mehmetit II për të komprometuar në tratativa Skëndërbeun, asokohe kryekomandant i kryqëzatës, e për ta shkëputur atë, kundërshtarin më të rrezikshëm në Ballkan, nga kjo aleancë, dështuan para parimësisë së Kastriotit; edhe tre vjet më vonë, në dimër 1465/66 një tjetër manovër e ngjashme e sulltanit dështoi….Nga të gjitha këto hollësi krijohet një tabllo, e cila në të vërtetë nuk befason shumë: osmanët në mënyrë të përsëritur i kanë afruar Skëndërbeut të bëhet kreu i një principate vasale, një model që e kishte përdorur edhe tjetërkund, përderisa pushtimi i shpejtë e i plotë dukej i pamundur. Porse, ndërkohë që fqinji i Skëndërbeut Gjergj Brankoviqi e pat pranuar një propozim të tillë, Kastrioti refuzoi, edhe pse herë pas here ka paguar haraç……Në kulmin e pushtetit të tij –rreth vitit 1460- Mehmeti II e trajtoi Skëndërbeun me respekt: sulltanit pushtues i duhej ta pranonte atë si të vetmin të barabartë në Ballkan, së paku si strateg ushtarak dhe figurë princi;…

+++Autori, pa dashur, pranon nje qellim te fshehte te sulltanit otoman, perderisa paska kerkuar te anashkaloje pozicionin e Gjergj Kastriotit ne ato troje dhe kalimin mbi te. Kuptohet qe ai ndjek nje qellim inekzistent per te arrire ne finishin qe kerkon duke mos nxjerre ne pah qellimin e sulltanit me te fuqishem otoman. Pikerisht kjo e fshehta perben ndikimin e Gjergj Kastriotit mbi politken europiane te asaj kohe dhe pjesen jashteshqiptare te lavdise se Tij. Autori yne kete nuk e pranon me sa duket, por e tjerr problemin pa domethenie duke mos nxjerre ne pah shkakun Kastriot dhe pasojen otomane.

Faqe 252-Luftë Skëndërbeu bënte në fronte të ndryshme, kundër armiqsh të ndryshëm: kundër fisnikësh arbër si dukagjinët, kundër Venedikut, por sidomos kundra osmanëve. Nëse me dy kundërshtarët e parë forcat ishin pak a shumë aty-aty, luftën kundra sulltanit e dallonte një asimetri e madhe e mjeteve të forcës. Kaq i madh ishte disniveli midis burimeve të Skëndërbeut dhe atyre të kundërshtarit të tij osman, saqë bashkëkohësve mbijetesa e kryengritësve u dukej pothuajse si një mrekulli.

+++Nuk e di perse autori yne nuk nxjerr perfundime prej ketyre fakteve. Vetem raporti i forcave njerezore dhe i mjeteve te luftimit perballe shkalles se zhvillimit shoqeror te arberve dhe otomaneve eshte i afti per t’i dhene Gjergj Kastriotit nje vend te posacem ne dinamiken e races se bardhe, gje te cilen autori e pranon me gjysem zeri dhe si nje mrekulli. Harron se ketu rol te barabarte me Te ka luajtur popullata arberore, dinamiken e se ciles autori yne nuk e ka marre parasysh ne asnje aspekt duke mos nxjerre ne dukje thelbin e suksesit Kastriot dhe rolin qe ai ka luajtur ne historine mesjetare europiane. Eshte nje kerkese e shkences se historise, por qe autori yne terhiqet perpara te panjohures per efekt te edukacionit te tij shkollor (une nuk e di se cili eshte boshti filozofik i tij).

Faqe 276-277–Ashtu si dhe fshatarët ortodoksë të Vllahisë dhe Moldavisë, edhe luftëtarët e shpejtë fshatarë e barinj të Skëndërbeut arritën në rrethana të ngjashme fitoret e tyre më të mëdha. Nuk ishin ushtritë e mercenarëve, po të përjashtojmë këtu kryqtarët nga Perëndimi e mercenarë të veçantë, por fshtatarët e lirë677 që kishin interesin më të fortë vetjak për të mbrojtur besimin, lirinë, pronën e tyre e që luftonin nën urdhërat e prijësva karizmatikë, të cilët i respektonin dhe i adhuronin, duke e penguar kështu të paktën për një kohë të caktuar përparimin osman.

+++Ky perfundim eshte nje permbysje e boshtit historik te ndjekur deri me tani dhe eshte nje perfundim qe nuk perputhet me analizen e 110 faqeve te para. Por une kam frike se arberit nuk duhet ta kishin arritur kete shkalle zhvillimi dhe kjo ne saje te relacioneve. Une pretendoj se rruga historike e deriatehershme i ka cuar arberit ne perfundimin se duhet te bashkoheshin dhe kete rol mori persiper Kastrioti. Shkeputja nga otomanet me 1443 dhe kerkesa ne Lezhe per tu bashkuar duhet te coje ne perfundimin se per here te pare vendasve i jepej mundesia per te realizuar ate qe nuk ja lejonte shpejtesia e zhvillimit shoqeror neqofte se do te kishin jetuar te vecuar nga bota. Pikerisht ky ka qene roli i Gjergj Kastriotit dhe pikerisht per kete ai eshte Heroi Kombetar i popullit shqiptar. Tek libri i autorit tone kjo nuk shpaloset dhe kjo duhet te jete bere me paramendim. Perfundimi arrihet duke krahasuar shqiptaret e sotem me arberit e djeshem dhe do te shikohet se kane pika takimi qe na cojne ne kete perfundim.

Faqe 280-I vetmi sukses konkret që shënoi Skëndërbeu ishte ndërtimi i shpejtë i një kështjelle kufitare në zonën kodrinore në perëndim të Pologut, në hapësirën gjuhësore sllave, ku trajtat e emrave të njerëzve ishin serbë4; kalaja e Modriçit u ndërtua në pak muaj brënda stinës së ngrohtë dhe u përdor menjëherë si pikënisje për një inkursion grabitës; siç tregon Barleti, meqë mbrojtësit osmanë nuk ndodheshin në vënd, kjo goditje ia arriti suskesit pa mundim6.

+++Po ta shikojme me hollesi problemin do te shikojme ekzistencen e konfliktit midis otomaneve dhe serbeve, gjithashtu do te shikojme se cfare pune u prishi Gjergj Kastrioti otomaneve dhe cfare pune i rregulloi serbeve me metoden e tij te luftimit. Problemet rastesisht takohen per efekt te afersise gjeografike dhe eshte pa domethenie per boten e arberit dhe Heroin e tyre. Nga lidhja hipotetike e Gjergj Kastriotit me ngjarjet sllave nuk mund te nxirret perfundimi se Heroi na paska qene me origjine sllave; ndoshta ata qe ja percuan kete ide autorit tone mund ta kene kete fat.

Faqe 281-Marrëveshja e Lezhës nuk kishte më vlefshmëri. Stefan Crnojeviçi u ishte mirënjohës venedikasve, pasi ata kishin çliruar me të holla djalin e tij nga robëria e Stefan Vukçiç të Hercegovinës. Kur i mposhti pastaj serbët më 1452, fitoi dhe një respekt të madh si zoti më i fuqishëm i Kotorrit dhe Shkodrës11.

+++Te gjitha keto tregojne rrezikun qe i kanosej arberve nga pushtimi sllav dhe sherri qe politika otomane i ka shkaktuar pushtimeve sllave ne territorin arberesh. Por ato tregojne edhe nje dicka te fshehte, ne adrese te botes serbe. Relacionet qe ata kishin pasur fillimisht me iliret vendas kur pushtuan per here te pare vendin e tyre ka cuar ne nje tjetersim te karakterit sllav me permasa te tilla sa ata qe ne ate kohe perbenin rrezikun e pakuptimte per arbereshet. Pikerisht kete kerkon te fshehe autori yne , prandaj dhe analizon shoqerine sllave te tokave ilire-arbereshe dhe mundohet te anashkaloje konfliktet brenda per brenda botes se tyre duke ja adresuar botes arbereshe; dmth analiza e tij eshte e qellimshme dhe jo e plote (sepse e ka konsideruar Gjergj Kastriotin sllav).

Faqe 285-Është e paqartë se çfarë plani ndiqnin aragonasit dhe fisnikët kryengritës. Sido të ishte nuk qenë në gjëndje të bënin për vete popullsinë ortodokse të qytetit, që ishte më e shumta e gjuhës arbërishte, këta nuk donin kurrsesi ta pranonin Skëndërbeun brënda mureve të tyre, besnikërinë e tyre ua kishin falur osmanëve37.

+++Fjala eshte per Beratin dhe ai nuk mund te kete ditur se si do te transformohej popullata vendase pas largimit te voskopojareve dhe kalimin e tyre drejt Beratit. Besnikeria qe ata ja kishin falur otomanit eshte iluzore dhe pranimi i Gjergj Kastriotit apo jo perseri eshte nje iluzion i autorit tone. Deshtimi i Kastriotit ne ate beteje ishte larg karakterit te banoreve dhe ajo ka qene nje pune midis Heroit dhe otomaneve. Por autori, duke futur nocionin ortodoks, kerkon te nenkuptoje nje bote tjeter dhe ta paraqese heroin te papajtueshem me boten arberore. Pra kerkon te mohoje arritjen historike te vendasve dhe kjo perben antihistorizem real.

Faqe 289-Moisiu, zoti i Dibrës së poshtme u arratis nëpër Svetigrad te Mehmeti II51. Osmanët ngadhënjimtarë menjëherë pas betejës i çuan robërit e tyre në vargonj mespërmes Kostandinopojës52.

+++Kembengulja per ta paraqitur Moisi Golemin gjithmone si zotin e Dibres se Poshtme dhe jo te dy Dibrave tregon se ai kerkon ta lidhe Gjergj Kastriotin me Dibren dhe kjo eshte nje detyre qe ai e ka realizuar jo mire pasi me perpara duhet te hidhte poshte faktet dokumentare te Marin Barletit mbi lidhjen e Moisi Golemit me Dy Dibrat dhe pastaj te lidhte Heroin tone me Dibren. Ai me kete ka dashur te vriste shume zogj me nje te shtene, por ka harruar se plumbat ishin fallso (falsiteti i analizes duket te mos atakimi i Barletit).

Faqe 299-300-Por këtu ktheu fati; u mobilizuan ndihma të mëdha papnore në të holla e flotë, e sidomos Skëndërbeu arriti ndërkaq të mblidhte pasuesit e tij. Pranë “Ujërave të Bardha” (Albulenë) në malin Tushemisht pranë Krujës107, në zemër të territoreve të Kastriotit ndërroi shorti: Skëndërbeu, që pak më parë ishte vënë përpara nga tradhëtari – “ishte rrethuar e futur në darë nga ushtria e turqve”108, arriti ta mposhtë këtë mes një vape përvëluese dhe të korrë njërën prej fitoreve të veta më të rëndësishme (shtator 1457)109.

+++Në qoftë se zemra e territoreve të Kastriotit na paska qënë Kruja, atëhere si ka mundesi qe ai qënka prej Dibre? Pastaj a e dine autoret si Dibra e sotme nuk perputhet me Dibren e siperme te kohes se Kastriotit?

Pastaj eshte absurde te pranosh rolin vendimtar te bujqve dhe barinjve te lire ne kete kryengritje duke u imponuat atyre parate dhe floten e me te gjitha keto te arrish nje nder fitoret me te rendesishme te politikes me mjetet e dhunes. Nuk ka rendesi se si eshte e verteta, por ndertimi i analizes ne kete menyre tregon artificialitetin e konkluzioneve pasi mbi kete baze analitike autori yne arrin ne perfundime ekstreme.

Faqe 306-Udhëtimi nëpër Adriatik e bëri prijësin e maleve të Arbërisë një figurë të Italisë së Rilindjes. Shumë nga lavdia që mori më pas erdhi prej këtij udhëtimi, pasi veç ai i dha mundësinë elitës politike e shpirtërore të gadishullit Apenin të krijonte imazhin e vet për këtë burrë. Atë e vëzhguan me imtësi sidomos diplomatët milanezë në oborrin e Ferrantes. Kështu hapen dritare për kah karakteri i Skëndërbeut, por dalin në pah edhe ndryshimet në mendësi midis prijësit arbër dhe princave të Renaissance-s italiane.

+++E gjitha kjo do te kishte vlera ne qofte se lavdia e Kastriotit do te vinte nga gadishulli dhe nga autoret e Rilindjes Italiane. Por pse ajo i erdhi nga bashkekombasit e vet dhe nga vepra qe ai kreu, se bashku me ta, tregon qe lavdia e Kastriotit te Madh ka qene nje nder gjerat me te jashtezakonshme te races se bardhe dhe lavdia ekstreme e popullates arbereshe me nje organizim te vecante ne raport me bashkekontinentalet e vet. Te nderuar Histroriane, shkenca e historise prek ngjarjen objektivisht dhe jo anen subjektive, pasojen shpirterore te saj. Kjo e fundit i sherben politikes dhe nuk duhet marre per baze sa here qe shkollat shteterore prodhojne intelektuale ne fushen e studimit.

Faqe 309-Dhe kjo (veprimet e shpejta me kalorësi, GH) i shqetësonte së tepërmi Anzhutë. Ata u përpoqën ta ndalonin Skëndërbeun që të bënte veprime të tjera. Për këtë, me synime propogandistike, përdorën një letër të princit të Tarantos drejtuar prijësit arbër. Filloi një letërkëmbim që e vuri krejt Italinë në pritje e që dëshmoi se Skëndërbeu dinte të matej fort mirë me mjeshtërinë diplomatike të aristoktacisë së lartë italiane, në një mënyrë të veten origjinale.

+++Ky eshte thjeshte nje tregues i karakterit dhe pergatitjes intelektuale te Heroit arberesh, qe ka percaktuar, ne fund te fundit, suksesin e deshiruar, por pa zbuluar ate qe realizoi ai me vepren e vet ne favor te popujve te Europes Perendimore. Autori mundohet, sipas menyres se vet, te tregoje rrugen se nga i erdhi lavdia Gjergj Kastriotit duke e larguar sa me shume nga baza e vet populiste dhe duke tentuar ta lidhe perjetesisht me politikat jashte arberore. Ndoshta nuk eshte vendi, por Europa i ka bere vetem keq kesaj popullate, kur popullata arbereshe sakrifikoi dinjitetin e vet biologjik e shoqeror per kete Europe dhe popujt e saje; shkenca e sotme e historise nuk eshte e afte te tregoje dhe argumentoje rolin qe kane luajtur arbereshet, nen udheheqjen e Gjergj Kastriotit, per te shpetuat racen e bardhe nga tjetersimi i saje ne saje te relatave qe mund te realizoheshin me otomanet. E sotmja europiane eshte ngritur mbi te kaluaren historike te popujve te mesjetes ku roli i Gjergj Kastriotit ka qene goxha me peshe, per te mos thene vendimtar (mjafton te shikoni tjetersimin e popujve te Ballkanit).

Faqe 311-312-“E meqë thoni se nuk po e ndihmohkam sa ç’duhet atë (Ferranten) me arbërit e mi, se nuk po e mbrokam dhe nuk do t’i dëmtoj armiqtë e tij të fuqishëm, po ju përgjigjem se….nëse nuk gënjejnë kronikat tona, ne veten e quajmë epirotë. Dhe duhet ta mësoni këtu, se në kohë të ndryshme paraardhësit tanë kanë mbërritur në vëndin tuaj (Italinë e jugut), që tani e kanë nën sundim dhe kanë luftuar me romakët beteja të mëdha e ne mendojmë se aty kanë mbledhur shumë më tepër lavdi sesa turp”

+++ A nuk është kjo letër vërtetuesja më e mirë që Gjergj Kastrioti nuk është ortodoks sllav, por arbër katolik? Përse e ka përdorur këtë letër në qoftë se nuk është e saktë? Përse pranon emërtimin epirot për arbërit kur ky emërtim është i lidhur me relacionet me grekët përmbi 1000 vjet e tutje? Po të kishte qënë sllav nuk do ta përdorte këtë retorikë dhe nuk do ta quante veten epirot? Autori me këtë material del kundër vetvetes, duke permbysur te gjithe materialin dokumentar te perdorur ne te 110 faqet e para.

Faqe 314-Njerëzit habiteshin që prijësi arbër, me sa duket pa interes vetjak e pa qënë në nevojë të ngutshme, pa kërkuar ndonjë shpërblim të drejtëpërdrejtë e pa qënë lidhur me ndonjë betim pas Ferrantes, hynte në këtë luftë me shpenzimet e veta.

+++Ky eshte nje veprim qe mund ta bejne vetem shqiptaret e fillim shekullit të XX-të duke vertetuar lidhjen e tyre me arberit mbi baza subjektive. Karakteri i Kastriotit dhe i bashkeshokeve te tij eshte nje dukuri e pakuptimte per italianet mesjetare dhe kjo eshte e kuptueshme pas atij pozicioni te dyshimte ku ndodhej Italia Mesjetare e kohes se Kryqezatave dhe shperberjen sociale e ndërkrahinore ku jetonte populli me i lavdishem i epokes perandorake te Jul Qezarit.

Faqe 326-Kryengritja e Skëndërbeut filloi dhe mbaroi me një kryqëzatë. Ishte marshimi nganjëdhimtar i Johan Huniadit, që i kishte dhënë shkas për rebelim(1443). Sak 20 vjet më vonë, në vjeshtë 1463, Skëndërbeu u emërua kapiten i përgjithshëm i një kryqëzate tjetër, të fundmes në truallin ballkanik. Jeta dhe lufta e Skëndërbeut duhet kuptuar mbi sfondin e matjes shekullore të forcave midis botës së shteteve të krishtera në Europën jugore dhe juglindore dhe Perandorisë islamike të osmanëve. Kryengritja e tij nuk ka karakter etnik, pasi në radhët e tij luftonin njëherë të krishterë ballkanikë të gjuhëve të ndryshme – arbër, serbë, bullgarë, vllehë – pastaj europianë katolikë të Jugut dhe Perëndimit, me anë tjetër ishin arbër etnikë, qoftë muslimanë qoftë të krishterë,që bënin pjesë në armiqtë e të tij më të betuar.

Besimi dhe feja kanë përcaktuar deri në kohët e reja vendin e njerëzve në gadishullin Ballkanik, e për mesjetën kjo vlente në mënyrë të veçantë.

+++Ne keto pika, autori idete ne leter i konsideron fakte. Skenderbeu asnjehere nuk ka qene kapiten i ndonje kryqezate dhe pervec atyre kryqezatave qe njohim kundra Lindjes se Aferme (9) nuk ka gjasa te kemi pasur te tjera kundra atij vëndi. Nenkuptimi, ne kete rast, nuk eshte ne krahun e tij. Ta nenkuptosh historine e Kastriotit mbi bazen e shekullit te XV dhe kete te lidhur me Europen do te thote te marresh thelbin e shkences se historise dhe ta ballafaqosh me mashtrimin politik te perdorur nga historianet. Ketu fshihet ajo qe nuk di autori yne dhe shkenca e tij, qe ne kete rast eshte politika. Jeta dhe lufta e Gjergj Kastriotit duhet nenkuptuar me shkallen e zhvillimit social te vendesve arber dhe me rastesine e figures se tij karizmatike. Eshte pikerisht kjo rastesi qe shtrohet sot per diskutim per te percaktuar permasen e saj, gje te cilen autori yne nuk di ta beje, le ta zbertheje. Por me sa kemi kuptuar, nga leximi i librit, ai eshte viktime e nje mashtrimi alla komuniste ku gisht kane miqte e tij. C’lidhje ka karakteri etnik me ngjarjet e shekullit te XV ne trojet arberore dhe perse duhet vene ne dujkje? Artificializmi duket sheshit dhe kjo eshte bere vetem per nje qellim te thjeshte, per t’i hequr Gjergj Kastriotit qenien arberore te tij. Artificializmi shtohet edhe me shume kur i emerton arberit ortodokse, ose katolike, te kthyer ne muslimane, kurse Gjergj Kastriotin te kthyer ne katolik e emerton ortodoks, edhe ne qofte se do te pranojme qe te paret e tij na paskan qene te tille. Per autorin ka qene e pamundur argumentimi i qenies ortodoks sllav te Gjergj Kastriotit, prandaj ka tjerrur nje teresi ngjarjesh, pa domethenie, per te arrire ne finishin e deshiruar. Por duhet ditur se kjo teze ka qene teper e vjeter dhe ka qene Noli ai qe ka argumentuar te kunderten, prandaj dhe autori eshte kunder tij.

Faqe 327-Në treditën pasbizantine – meqë u krijua mbas vitit 1453 – të historiografëve Halkokondiles dhe Kritobulos, feja nuk përmëndet si motiv i kryengritjes; nuk janë vënë përballë njëri – tjetrit të krishterë ndaj muslimanëve, por malsorë liridashës kundër perandorit të ri osman të Kostandinopojës…….

Ndërsa nga Ballkani sllav prej asaj kohe nuk ka pothuajse fare dëshmi me vlerë; kronikat e shkurtra serbe, shënime anësore nëpër dorëshkrime, janë tepër fjalëpaka, ashtu si korresponduese e tyre bizantine, dhe nuk bëjnë kurrfarë vlerësimi. Prej tyre mund të kuptohet e shumta që lajmet depërtonin edhe në hapësirën kulturore serbe215

Krejt e ndryshme ishte gjëndja në botën katolike216. Sidomos Dubrovniku dhe Napoli, së bashku me papatin, ndihmuan qysh pak vjet pas fillimit të kryengritjes në himnizimin e Skëndërbeut si hero i krishterë.

+++Pa bere asnje vertetim te tezave te tij, autori krasit argumentat e studiuesve te tjere dhe vendos ne peidestal pikerisht ate qe realisht nuk mund te luaje asnje rol ne politiken arbereshe te asaj kohe, qofte dhe mesjetare. Per Arberine kjo eshte e padiskutueshme jo vetem pse instuticionet fetare nuk kane qene vendase, por dhe per natyre te popullates arbereshe. Eshte kjo e fundit qe mohon fene, si force levizese te ngjarjeve ne Arberine e asaj kohe, ku autori kerkon ta fuse artificialisht, si dhe shkakun perse filloi lufta e arberesheve kundra otomaneve nen drejtimin e Gjergj Kastriotit.

Venia ne dukje e ekzistences se Ballkanit sllav, mos pasjen e dokumentave nga ana e tyre, dhe ekzistencen e botes katolike, se bashku me nje larmi te pafund dokumentash dhe kronikash, i ka sherbyer autorit per te argumentuar, sipas menyres se tij, kalimin e Kastriotit nga sllav ne katolik edhe pse kjo teorikisht eshte e pamundur per tu realizuar ne thelbin e vet politik –ku autori kerkon me cdo kusht te filtrohet.

Pastaj lufta e Gjergj Kastriotit kundra otomaneve nuk eshte lufte e te krishtereve, nuk ka rendesi katolik apo ortodoks, kundra otomaneve; as malsoret liridashes kunder perandorit te ri osman te Kostandinopojes –ky eshte nje iluzion i autorit tone. Fakti qe ushtria e arberoreve e udhehequr nga Gjergj kastrioti nuk u hodh kundra otomaneve jashte kufijve te vet, por vetem atehere kur sulmohej nga sulltani duhet te tregoje dicka tjeter per tjeter te cilin autori yne dhe bashkepunetoret e vet nuk kane ditur ta zbulojne. Ketu fshihet misteri arberor kundra otomaneve dhe pse rastesisht ky mister lidhet me emrin e Gjergj Gjon Kastriotit.

Faqe 329-Kur u paraqit para Nikollës V në janar 1454 një i dërguar i prijësit arbër, përfaqësuesi milaneze përcaktoi atë si një “të pafe” (infidele), e pra musliman – e jo si të krishterë ortodoks, të cilin në rastin më të mirë do ta kishte quajtur “skizmatik”221. Kaluan disa javë para se të sqarohej keqkuptimi. Përfaqësuesi milanez pranë Kurisë i shpjegonte zotit të tij në shkurt 1454: “Ky Skëndërbeu, për të cilin i shkrova Zotërisë suaj pak më parë, nuk është turk, por arbër i krishterë. Ai quhet zoti Georgio Sanderbch”222.

+++ I pafe dhe musliman jane dy gjera krejt te ndryshme dhe kalimi analitik nga i pari tek i dyti eshte nje manover per te mohuar dicka dhe per te pohuar dicka krejt tjeter per tjeter. Problemi i paraqitjes se nje arbereshi ne portat e Selise se Shenjte nuk eshte vetem sipas pershtypjeve te deshmitareve, por edhe sipas menyres se te kuptuarit te situatave historike larg vendit te tyre. Kjo eshte nje panorame sociale qe ne sot nuk mund ta marrim me mend, por qe autori yne e sajon per te justifikuar idete e tij manipulatore, pasi dhe vete instrumenti qe perdor ai per te realizuar vepren e tij, jo vetem qe eshte i njohur ne Shqiperi, nuk i kalon caqet e imponimit duke treguar se ketu fjala nuk eshte per nje studiues, por per nje grup ku gisht kane bashkepunetoret shqiptare te tij. Nuk e di permasen e perputhjes se ideve reale te autorit me ato qe pershkruhen ne liber, por deri ketu kam krijuar bindjen se ato nuk duhet te barazohen. Eshte kjo aresyeja qe imponimi kulturor ne kete veper mungon, kur kerkohet te realizohet nje imponim me permasa krejt te tjera.

Faqe 334-Nuk kanë qënë shkruesit sllavë të dokumentave të tij në serbisht, por klerikët katolikë nga Drishti dhe Durrësi ata që ia kanë drejtuar penën. Rol kyç ka luajtur këtu arqipeshkvi i qytetit të mash port të Durrësit, Pal Ëngjëlli. Ai do menduar të ketë qënë autori i letrës drejtuar dukës së Tarantos, por edhe i udhëzimit për Martin Muzakin, përfaqësuesin pranë papës Piu II (1463).

+++Kjo e gjitha tregon se vepra dhe idete e Gjergj Kastriotit i perkasin kesaj kishe dhe jo sllavizmit, te cilin autori kerkon ta vendose ne krye te problemit Skenderbe. E verteta eshte krejt ndryshe: Arberia ilire dhe Gjergj Kastrioti –Skenderbe perbejne nje unitet historik dhe vendimtar per historine e ardheshme te popullit shqiptar. Elementi Kastriot perben qelizen me te pare te popullit tone dhe ketu duhet te mbeshtetemi per te zbuluar misterin dhe te panjohuren e kohes.

Faqe 336-Kthimi në besimin e krishterë dhe zgjedhja e shqiponjës dykrenore bizantine nuk ishin bartur nga jashtë në trevën kryengritëse. Kryengritësit e dallonin veten qartë nga kundërshtari i tyre, i cili nuk refuzohej vetëm se një perandori e re, por edhe në përmasën e vet fetare. Përqafimi i krishterimit përbënte lidhjen e vetme bashkuese të kryengritësve.

+++Elementet qe perdor autori, per te krijuar situaten e favorshme te idese se tij, jane teper fallso dhe te pa verteta. Ne menyre absolute kthimi ne besimin e krishtere atehere, para 1500 vjeteve per arbereshet, ka qene nje imponim dhe asnjehere arbereshet nuk e kane ezauruar problemin me permasa te brendeshme. E kunderta nuk eshte e vertete jo vetem ne Arberine e asaj kohe, por ne te gjithe globin, pasi qe te invertohet besimi fetar kerkon kushte shoqerore te cilat autori yne dhe bashkepunetoret e tij nuk i dine. Ky eshte nje problem filozofik i pazgjidhur dhe kerkush nuk ka te drejte te spekulloje. Aq me teper ta konsideroje si lidhjen e vetme bashkuese te ngjarjeve te atyre koherave. Problemi merr vertetesi kur te kesh zbuluar perse linde feja dhe format e saja evolutive ne lidhje me rendin shoqeror, hap te cilin nuk e ka marre kerkush deri me sot, te pakten te pa publikuara akoma. Fakti qe shume arbereshe braktisen krishterimin ortodoks dhe u hodhen ne krahet e Islamit duhet te argumentoje dhe kontradikten thelbesore qe ekzistonte midis invadoreve sllave dhe vendasve arbereshe. Pikerisht ketu qendron e fshehta e invertimit te fese tek arbereshet e kohes se Gjergj Kastriotit dhe jo tek fantazite e projektuesve te luftes nderfetare (nuk e kam direkt me Oliver Schmitt, ai ka rene ne kurthin e bijve te komunizmit).

Faqe 423-Vetëm katolikët e vendit, numuri i të cilëve në kohët e reja u rrudh së tepërmi, nuk u shkëputën nga heroi i tyre…..Vetëm vonë, në fund të shekullit 19 Skëndërbeu u kthye në atdheun e vet, që ndërkaq ishte bërë me një shumicë muslimane, ku në një shekull e gjysmë vijues e deri në ditët tona do të bëhej simboli kombëtar i padiskutueshëm i shqiptarëve.

+++Atehere kur qenka keshtu, perse kerkon dhe e ben sllav? Perse katoliket nuk u ndane asnjehere prej Tij, neqofte se Ai do te ishte me te vertete i tille? Duhet te kete ketu nje dualitet konceptimi nga ana e arberesheve, te cilin autori yne e anashkalon, por qe mund te behet promotor per te zbuluar perse u lidhen pazgjidhmerisht me Heroin e tyre arbereshet e shekullit te XV-te.

Faqe 434-Bie në sy që në mjedisin e tyre musliman bektashinjtë jo vetëm që bën një riinterpretim entonacional, por e ndërkallën Skëndërbeun edhe në konteksin e tyre fetar: Kruja, përpara Skëndërbeut një kështjellë muslimane e lidhur ngushtë me kultin e Sari Saltikut89, dhe njëkohësisht me simbolin e luftës së Skëndërbeut, ishte në thelb të këtij interpretimi bektashi: në teqe ruheshin kujtime për Skëndërbeun, edhe në shekullin 20 bektashinjtë theksonin se Skëndërbeu përpara se të kalonte në besimin katolik, nuk kishte qënë sunit por bektashi.

+++Ne qofte se bektashinjte kerkuan dhe e bene te tyre, autori yne perse kerkon dhe e ben sllav, edhe ne qofte se femije Kastrioti mund te kishte qene ortodoks? Te mirin e kerkojne te gjithe, por ketu nuk behet fjale per te pervetesuar nje Hero; ketu behet fjale per te zbuluar perse ne shekullin e XXI-te jemi keta qe jemi dhe kujt duhet t’ja dime per nder. Per historianin shqiptar eshte krejt e paqarte perse pozicioni i shqiptareve te sotem eshte ky dhe cila eshte lidhja midis ketij pozicioni dhe Gjergj Kastriotit. Misteri ka lindur nga padija dhe jo nga zhvillimi dhe me sa duket shkenca e sotme shqiptare ndodhet ne kete pozicion per faj te politikes.

Faqe 440-441-Impuls të ri do të merrte imazhi i Skëndërbeut nëpërmjet biografisë së parë me pretendim shkencor, e cila u paraqit prej një shqiptari: autori i saj, Stilian Fan Noli, bën pjesë në figurat më të spikatura të historisë së re shqiptare; si bashkëthemelues i kishës autoqefale ortodokse të Shqipërisë, socialist (për këtë i njohur edhe si “peshkopi i kuq”), kryetar i qeverisë në vitin 1924, viktimë e një puçi të Ahmet Zogut të kryer me ndihmë të shtetit të jugosllavëve…..Noli e glorifikon Skëndërbeun si një figurë që është “i shenjtë si Ludwigu i shenjtë, diplomat si Talleyrandi, hero si Aleksandri i madh”110

Shënimi110: Historia e Skëndërbeut (Gjerq Kastriotit) Mbretit të Shqipërisë 1412-1468 prej Peshkopit Theofan (Fan S. Noli). Boston 1921, 286

+++Nuk dua ta ofendoj autorin, por ne keto pika ate e kane detyruar te genjeje, ose nuk e ka shkruar vete kete kapitull. Eshte e palejueshme per te te marre per baze botimin e Nolit te vitit 1921, kur botimi i vitit 1949 e thote hapur se historia e re e Gjergj Kastriotit eshte e revizionuar. Atehere duhet pare se ku qendrojne ndryshimet dhe pastaj te ndertosh kritiken kundra tij, gje e cila mungon tek autori yne duke treguar per ekzistencen e nje tendence dhe nje plan te fshehte te qellimit te botimit te ketij libri.

Së pari vepra e Nolit është e para vepër shkencore mbi historinë e Gjergj Kastriotit, pamvarësisht pse autori flet me ironi. Është e para veper shkencore që argumenton se shoqëria e kohes se Gjergj Kastriotit nuk ka qënë e organizuar në shtet dhe pikërisht në këtë pikë u përplasën idetë e Nolit me poshtërsinë komuniste, të cilën autori ynë jo rrallë herë e merr si fakt për të interpretuar idetë e tij antihistorike.

Së dyti ai nuk ka qënë socialist, sepse në këtë fushë ka qënë i paditur.

Së treti Ahmet Zogu nuk ka kryer asnjë puç dhe aq më tepër me ndihmën e jugosllavëve. Këto të gjitha janë idetë e shkollës komuniste shqiptare të cilat ja kanë dhuruar autorit tonë mbi çbazë është krijuar kapitulli: Kujtimi, harresa, rikujtimi.

Të gjitha këto pika janë të mjaftueshme për të argumentuar se vepra e autorit tonë është pikësëpari një vepër politike me qëllime të caktuara, ku ai mund të jetë edhe viktimë pasi jo pak gjëra në librin e tij janë me vlera dhe që ndryshojnë nga pjesa në pjesë.

Faqe 452-Kjo retorikë nacionaliste (mohimi maqedonas e Skëndërbeut, GH) e gjakut duhet vështruar mbi sfondin e konflikteve në Maqedoni, të ngjashme me ato të luftës civile, por në thelb përfaqëson një produkt mendimi të interpretimit shqiptar të Skëndërbeut të nisur nga Fan Noli e të vazhduar më tej nga historiografia shqiptare e epokës së Hoxhës.

+++Në qoftë se Noli nuk bën, sepse ai ka qënë i pari që ka argumentuar karakterin arbëror të Gjergj Kastriotit, atëhere autori ynë nuk bën dy herë, sepse ai duke qënë i dyti në tërësinë e autorëve që pretendojnë se Gjergj Kastrioti është sllav nuk ka qënë i aftë të argumentojë fazën e zhvillimit të këtyre sllavëve dhe në çfarë raportet kanë qënë me arberit; dmth kanë qënë arbër të sllavizuar, apo sllavë të arbërizuar në sajë të botës së relacioneve meqënëase jetesa e tyre na paska qënë ngjitur. Kjo është detyra e historianit: të përcaktojë pasojën e botës së relacioneve mbi baza shkencore dhe jo të mohojë gjenitë e popujve. Këtë detyrë autori ynë nuk e ka kryer as me përafërsi, prandaj dhe është bërë i pabesueshëm për lexuesin shqiptar.

Faqe 453-Fjala është për dy teza: në njërën anë që shqiptarët përpara pushtimit osman ishin një popull europian si gjithë të tjerët, i cili nëpërmjet pushtimit osman u shkëput nga një zhvillim organik dhe nga një kontekst kristian-europian. Këtu Skëndërbeu interpetohet përkitazi perspektivës, si një luftëtar pararendës i Europës së bashkuar të krishterë – është vajtur madje aq larg, sa kryekryqtari i Piut II të shihet si pararendës i NATO-s146. Teza e përkundërt shikon në pranimin e Islamit një hap pozitiv, i cili i ka shpëtuar shqiptarët prej serbizmit, përkatësisht greqizimit të bartur prej kishës ortodokse147.

+++Këto dy teza nuk janë të kërkujt tjetër, por të autorit tonë. Edhe në qoftë se ndokush ka pasur të tilla pretendime, ato nuk mund të përfshihen në teza. Ne shqiptarët kemi një fjalë të urtë: në qoftë se një i çmendur hedh një gur në lumë, duhet shtatë të mënçur për ta nxjerrë. Kështu që teza që thotë se shqiptarët përpara pushtimit osman ishin një popull europian si gjithë të tjerët, i cili nëpërmjet pushtimit osman u shkëput nga një zhvillim organik dhe nga një kontekst kristian-europian ja fut kot nga fillimi në fund. Kjo tezë, po të quhet e tillë, bëhet gati të hidhet në sulm dhe të “vërtetojë” qe shqiptarët nuk janë vazhduesit e arbërve. Kam parasysh zhvillimin universal të popullatës së sotme shqiptare që ngjan si dy pika uji me atë të arbereshëve, por tepër-tepër larg rrugëzhvillimit të popujve të tjerë ballkanike e europianë. Këtu qëndron misteri, por që autori ynë nuk ka ditur ta zbërthejë dhe kjo jo për faj të tij. Është gjëja më negative të kesh shokë të këqij dhe me sa kemi kuptuar autori unë është viktimë e këtyre shokëve. Ndërsa teza që thotë se shikon në pranimin e Islamit një hap pozitiv, i cili i ka shpëtuar shqiptarët prej serbizmit, përkatësisht greqizimit të bartur prej kishës ortodokse147 nuk është tamam kështu. As që duhet shtruar problemi i pranimit të islamit, por duhet zbuluar qëllimi e politikave skllave në atë kohë dhe çfarë i shkaktoi dyndja otomane ne Ballkan në fillim të shekullit të XV-të. Pozicioni i sotëm i shqiptarëve, nuk ka rëndësi i mirë apo i keq, i dedikohet pikërisht pengimit të këtyre planeve sllave nga ana e politikave otomane dhe këtu nuk ka as teza dhe as kundrateza. Politika otomane, nga shekulli XVI deri në fillim të XIX-tit, është baza shoqërore e krijimit të popullit të sotëm shqiptar dhe ne nuk duhet të diskutojmë kush e bëri këtë dhe pse e bëri, por rëndësi ka të kuptohet se çfarë bëri mbi popullin arbëresho-shqiptar bota e relacioneve me otomanët dhe si duhet të veprojmë për të hecur përpara në zhvillimin tonë. Historiografia shqiptare nuk e ka kuptuar kurrë se relacionet me boton otomane e kane çuar përpara popullin shqiptar në një masë të tilla sa kanë eleminuar një prapambetje disa mijëravjeçare për vetëm katër shekuj. Ky është paradoksi i kohës, i cili ekziston në racën njerëzore të paktën prej 2500 vjetësh dhe që mund të zbulohet vetëm në dinamikën e popullit shqiptar në relacione me turqit otomanë. Ngjarjet e ndodhura në ato katër shekuj kanë qënë një eksperiment natyror që është zhvilluar jashtë dëshirës së individit, por që nuk i ma shërbyer as shkencës dhe as politikës.

Faqe 457-Nga ana tjetër figura e vetë Skëndërbeut, pasi kujtimi i tij mbijetoi shekujt, personi i tij njohu nderim në Ballkan e në Perëndim, edhe shumë kohë pas vdekjes. Kryengritja nuk mund të ndahet nga prijësi i saj.

+++Autori duhet të na shpjegojë se çfarë kupton ai me mos ndarje të prijësit nga kryengritja dhe çfarë përfitimi do të kishim prej kësaj kur dihet që kryengritja u krye në toka arbërore, nga një popull arbëror dhe një udhëheqësi po të tillë. Atëhere kush përfiton prej kësaj? Është një kostatim pa domethënie për autorin tonë, por që na shërben për të arrirë në përfundimin që ajo ka qënë një kompleks arberor me tre përmasa: vëndi – popullata – udhëheqësi; dhe të vetmit që mund të përfitojnë nga kjo janë shqiptarët e sotëm, si vazhdues të arbërshëve të djeshëm.

Faqe 458-Del në pah këtu ligji i malit dhe i fushës, kundërshtia shoqërore ekonomike dhe kulturore midis qytetit dhe provincës, një model që megjithëatë ka nevojë për shkoqitje të mëtejshme, ngaqë siç u tha, Skëndërbeu nuk i kishte lidhur pas vetes as krejt botën e malësisë e as krejt shoqërinë fshatare.

+++Problemi nuk është kështu për shqiptarët dhe rrjedhimisht as për arbereshët. E gjitha kjo sepse qytetet në trojet e banuara nga ilirët dhe arbereshët nuk kanë qënë rezultat i zhvillimit autokton të banorëve, por ato kanë qënë rrjedhojë e imponimit politik që relatorët e fuqishëm (parahelenët, helenët, romakët, bizantinët, sllavët dhe otomanët) kanë realizuar në trojet e tyre dhe detyrimisht kontradiktat e çfaqura midis qyteteve dhe provincave kanë qënë artificiale. Është ky artificialitet detyra kryesore e shkencës së historisë për të zgjidhur në mënyrë që të zbulohet se në ç’pikë është realizuar përshpejtimi apo ngadalësimi i shpejtësisë së zhvillimit shoqëror të vëndasve. Në këtë pikë bota qytetare vendase, dmth ilire dhe arbërore, është totalisht e nënshtruar këtij imponimi. Për këtë mjafton të shikohet qyteti iliro-grek-romak Bylis për të kuptuar se si ka ndryshuar kjo shpejtësi zhvillimi dhe se si kanë mundur të jetojnë bashkarisht përkohësisht tre kultura të ndryshme duke mohuar njëra-tjetrën në planin kohor. Në realitet është pothuajse e pamundur të filtrosh nga bota arbëreshe këto ndikime pasi politika bizantine duke sikur e ka përmbylluar proçesin drejt domosdoshmërisë së bashkimit të tyre nën udhëheqjen e Gjergj Kastriotit, për herë të parë. Unë mendoj se kjo përbën meritën kryesore të Kastriotit dhe jo lufta e drejtëpërdrejtë kundra otomanëve. Kjo e fundit i ka shërbyer për të realizuar bashkimin të cilin autori ynë e mohon në mënyrë të tërthortë. Është punë tjetër që politikat otomane e devijuan këtë proçes duke e thelluar edhe më tepër ndasinë midis krahinave në në masë të tillë sa vetëm mbretëria zogiste realizoi bashkimin e tyre nën një politikë të vetme ku Jugu, më në fund, e njohu Veriun dhe anasjelltas. Politika otomane ka vepruar në të kundërt të këtij proçesi dhe kjo përbën anën negative të asaj periudhe.

Faqe 468-Ndaj kthimi i Skëndërbeut për kah Perëndimi ka qënë zhvillim i një rëndësie të madhe. Ai e shkëputi atë prej ndërvarësisë në Ballkanin ortodoks dhe e bëri të aftë për aleanca në oborret europiane: kjo pasi me ndryshimin politik lidhej dhe një ndryshim fetar. Prej të krishterit ortodoks u bë një i krishterë katolik, edhe ky një hap tepër i veçantë.

+++Po të ishte kështu atëhere kisha katolike nuk do të ndodhej në territoret e banuara nga arbëreshët, ku kleri katolik shumë shpejt, brënda një shekulli, do të shtrihej në të gjithë veriun e Arbërisë së asaj kohe duke formuar kulturën europiane të shqiptarëve të mëvonshëm. Gjëndja kulturore e shqiptarëve, të paktën deri në mesin e shekullit të XX-të, është rezultat i punës titanike të këtij kleri duke filluar nga shekulli i XVI-të deri në të XX-tin. Është pika ku dallohet progresi i shoqërisë shqiptare nga ana e relacioneve me otomanët, dhe fillesa e relacioneve të reja me një politikë tipikisht europiane dhe largimin nga politika otomane deri në atë pike sa në fund të shekullit të XIX-të u kërkua largimi prej saj. Janë momente historike të para me tendencë antirealiste duke i fshehur popullit shqiptar bamirësin e vet. Edhe marrëdhëniet me Turqinë Otomane nuk i kanë shpëtuar kësaj tendence në një masë të tillë sa thuhet që pushtimi otoman e ka lënë popullin shqiptar prapa zhvillimit të vet natyror, gjë që nuk përkon me të vërtetën. Otomanët e çuan popullin shqiptar të paktën 2 milion vjet përpara duke e lënë të gjallë dhe duke bërë një kapërcim në kohë më të madhe se mosha absolute e vetë otomanëve. Ajo që ka ndodhur me sllavët, kur pushtuan Ballkanin në shekullin e VI, kur u lidhën me ilirët duke humbur nga shpejtësia e zhvillimit të vet shoqëror, dhe e rimorën veten kur u shkëputën prej tyre, do të ndodhte edhe me arbërit-shqiptarë vetëm se në kah të kundërt. Dmth shkëputja nga politika bizantine do ta çonte popullin arbëresh në fillesën e vet të trashëguar nga ilirët duke qënë një kafshatë tepër e lehtë për sllavët dhe në këtë mënyrë do të ishin zhdukur nga historia. Ka qënë bota e relacioneve me otomanët atë që e shpëtuan popullin arbëresho-shqiptar nga katastrofa historike. Pikërisht kjo nuk kuptohet dot për efekt të metodikës së kuptimit të historisë reale të njerëzimit.

Faqe 471-I rritur si i krishterë ortodoks, i kthyer në fe nga dervishët, së jashtmi ai duhet të jetë paraqitur si musliman sunit. Ndërsa më 1443 u rikthye botërisht në krishterim. Vetëm se mbetet e paqartë nëse përqafoi krishterimin e drejtimit ortodoks, çka është më afër mëndsh, apo nëse kishte filluar t’i afrohej besimit katolik.

+++I rritur si i krishterë katolik, i kthyer disa herë nga njëra fe në tjetrën, sipas interesave politike të të jatit, Gjergj Kastrioti më 1443 vendosi ta braktisë taktikën e të jatit dhe të vazhdojë rrugën e Krishtit katolik mbret përfundimisht deri në vdekje. Kjo është përmbledhja konkluzive e idesë së autorit dhe jo mashtrimi politik që kërkon të na imponojë

Faqe 478-Kështu jeta dhe kryengritja e Skëndërbeut u bë dhe tragjedia e trevës së tij të prejardhjes, e cila si asnjë rajon tjetër i Ballkanit u shkretua e u shpopullua nga osmanët. Është gati emblematike vetmia e Skëndërbeut në ditët e tij të fundit: hakmarrësi i t’et, kundërshtari i dy sulltanëve, atleti i Krishtit, Aleksandri i Ri u ndodh i vetëm mbi rrënojat e veprës së tij. Përreth tij ishte ulur në varr një botë e tërë, papët dhe sundimtarët, të cilët i kishin premtuar dhe dërguar ndihmë, fqinjët e tij të krishterë në Ballkanin sllav dhe grek, fisnikët e tjerë të Arbërisë, por sidomos shpura e tij e vogël e besnike e pasuesve. Vetëm se bota pas tij nuk deshi të dinta për këtë fat tragjik, ajo dëshiroi një hero ngadhënjimtar në luftën për mbijetesë kundër Perandorisë osmane. Kështu vazhdoi të jetojë Kastrioti i madh vezullues në kujtesën e të krishterëve në Ballkan dhe në Perëndim, ndërkohë që u harrua se ai në të vërtetë ishte figura tragjike e një periudhe kur po ndryshoheshin kohët.

+++Të gjitha këto janë fantazira të autorit tonë. Tragjedia e ndodhur në trojet e arbereshëve pas vdekjes së Kastriotit mund të ishin eleminuar në qoftë se do të ishte bërë një lidhje me sllavët, gjë e pamundur dhe tregues përse Kastrioti dhe popullata që ai udhëhoqi ishin vetëm arbër – shqiptarë dhe jo ndryshe. Pastaj këtu ka një problem që metodika e sotme e historisë nuk di ta shpjegojë. Dhuna e aplikuar mbi banorët vëndas duhet parë në kompleks, pasi sot ne jemi gjallë dhe të vetmit trashëgimntarë biologjikë e shoqërore të arbereshëve të kohës së Heroit dhe kundërshtarët tanë politikë nuk janë pasardhësit e otomanëve të djeshëm, por stërnipërit e sllavëve të pardjeshëm e të djeshëm. Rotacioni politik nuk mund të merret në konsideratë mbi bazën e mohimit absolut; kjo duhet të merret parasysh kur flasim për Gjergj Kastriotin dhe botën otomane, kundra të cilit ai luftoi. Formula magjike që çdo e keqe e ka edhe një të mirë, dhe anasjelltas, ka vlera për botën tonë shqiptare dhe relacionet me botën otomane. Duhet pare rezultati dhe jo fantazite e njerezve pa fantazi. Pikerisht mbi kete baze filozofie nuk studiohet.

E sa për kohët që po ndryshonin ajo ka qënë me vlera për botën sllave, por jo për botën arbëreshe sipas këtij konteksi, ku ata ishin thjeshtë vetëm spektatorë pa asnjë ndikim konkret jo vetëm mbi ambientin rrethues, por as mbi veten e tyre. Është e vështirë për shkencën e sotme të historisë të konkludojë mbi këtë proçes me metodikën ekzistuese; duhet ndryshuar ajo në thelbin e vet për të kuptuar epokën e Kastriotit dhe çfarë realizoi ajo në realitet. Por e gjitha kjo jashtë kohës së autorit tonë, sepse kohët nuk mund të përputhen dot pa u përputhur hapësira domosdoshmërisht. Kjo është deviza e raportit kohor – hapsinor.

Faqe 485-Megjithëatë pyetjet kryesore rreth jetës së Skëndërbeut mund të qartësohen vetëm në bazë të materialit dokumentar, e cila është mjaft e pasur dhe e njëanshme. Me përjashtim të disa pak dokumentave që ndodhen në Dubrovnik, nuk ka mbetur gjë tjetër nga kancelaria e Skëndërbeut166. Kjo të shtrëngon ta vështrosh Kastriotin së jashtmi, pasi një vështrim së brëndëshme është thuajse i pamundur.

+++Për të po, por për trashëgimtarët e tij jo dhe kjo është e vetmja mënyrë për të analizuar atë epokë me shkaqet dhe pasojat e veta duke qënë tepër larg pretendimit të autorit tonë. Ne, shqiptarëve të sotëm, nuk na intereson bota e jashtme, që rrethonte Heroi, por bota e brëndëshme e Tij, qëllimi dhe realizimi i veprës së Tij, ndikimi që Ai ka realizuar mbi popullin tonë përgjatë shekujve të mëpastajmë.

                                                                      .

.                       .

Mbasi mbaron së lexuari këtë libër ndjehesh i befasuar jo vetëm me konkluzionet e tij, por edhe me menyrën se si autori arrin tek këto konkluzione. Mjafton vetëm pyetje:përse shërben kjo lloj historie?, për të kuptuar se sa larg psikologjisë reale të shqiptarëve është autori ynë. Përpara se të lexojnë këtë libër, shqiptarët kanë lexuar Marin Barletin, Fan S.Nolin, Dhimitër Frangun, Frang Bardhin, studiuesit shqiptarë të komunizmit dhe është afër mëndsh që duhej një përkujdesje me materialin përpara se të publikohej libri, gjë të cilën autori nuk e ka realizuar në asnjë përmasë. Mohimi i Nolit dhe paraqitja e situatës pikë për pikë sipas ideve të tij përbën lojën e autorit tonë dhe shokëve të tij.

Shumë pika të reja (gjithmonë sipas meje) na ka sjellë autori ynë me këtë libër, ku veçoj:

1-Një pjesë e arbërve, dhe Heroi i tyre, janë sllavë.

2-I ati e Gjergj Kastriotit quhej Ivan

3-E gjithe lufta e arbëreshëve përgjatë shekullit të XV-të nën udhëheqjen e Kastriotit do të kishte qënë një hiç pa mbështetjen shumë përmasore të komshinjve sllavë, hungarezë, italianë etj.

4-Ajo luftë ka qënë një luftë ndërballkanike dhe paralele me luftën në brëndësi të shoqërisë arbërore.

Duke bashkuar permbajtjen kritike mbi kete liber me zberthimin filozofiko-historik qe i beme gjenezes se trinomit ilir-arber-shqiptar arrijme ne perfundimet e meposhtme:

  • Marredheniet e vendasve me te ardhurit pergjate 2500 vjeteve kane qene te percaktuara gjithmone nga te ardhurit. Rezultantja ne kete rast ka qene e perkoheshme, pasi me nderprerjen e marredhenieve, per shkak te zhvillimit me te shpejte, gjerat kane shkuar ne vendin e vet dhe te ardhurit trashegimine e imprenjuar te vendasve e kane thjeshte si nje kujtim te larget duke lene gjurme vetem ne parametrin: shpejtesi zhvillimi. Eshte kjo e fundit qe na tregon se parahelenet, helenet, romaket, sllavet, otomanet, etj nuk kane marre asgje nga ky vend pervec ndryshimit ne zhvillimin e tyre shoqeror. Emertimet e mevonshme me emrin e ilireve dhe arberve jane spekullime propagandistike me qellime politike.

Problemi i perbashkimit te komunave, grupkomunave, fiseve, popujve, kombeve dhe racave nuk eshte thjeshte politik, ne e kemi konsideruar problemin me te rendesishmin dhe te veshtirin shkencor ne te gjithe hapesiren materiale te gjithesise, dhe kur shohim sot interpretimet mbi pasojen e relacioneve midis te permendurve me lart na vjen per te qeshur me bllofin qe studiuesit realizojne me punimet e tyre. Kjo duket kaq qarte sa duhet te jesh qorr per te mos kuptuar faktin qe sllavet dhe arberit-shqiptare nuk mund te jetojne dot ne nje cati, le pastaj te kene luftuar sebashku dhe aq me teper arberit te jene udhehequr nga nje sllav. Eshte njesoj sikur te pranosh nje kope dhensh te udhehequr nga nje ujk. Menyra se si perplasen dy shpejtesi zhvillimi pergjate botes se relacioneve nuk eshte nje mesatarizim i thjeshte, por eshte nje ndikim i drejteperdrejte mbi kohezhvillimin dhe hapesirat perkatese; eshte nje kapercim hapsinor ne kohe qe mendja nuk ta merr dot dhe shkenca hesht per paaftesi. Asnjeri nuk eshte i afte te shpjegoje perse mesjeta europiane eshte krejt e ndryshme nga mesjeta e Azise Lindore duke pasur pamjen e nje kopshti zoologjik (mos harroni popujt europiane, perveç helenëve dhe romakëve, nuk e kanë njohur botën e organizimin skllavopronar). Cfare ndikimi kane pasur mbi popullaten arberore otomanet dhe perse Kastrioti u doli kunder? Perse Europa Katolike e perkrahu dhe pastaj heshti? Perse perandoria Austro-Hungareze i zuri vendin otomaneve ne mprojtjen e popullit shqiptar? Si u be ky zevendesim dhe ne cfare pikash mbizoteroi? Per te gjitha keto historiografia shqiptare komuniste heshti duke sulmuar Nolin per idete e tij edhe pse ato perfaqesonin realitetin shoqeror te arberesheve te kohes se Kastriotit. Faji nuk eshte i kerkujt tjeter vecse i joni, i shkences socialiste shqiptare e cila i ka krijuar terrenin e deshiruar antishqiptarizmes. Janë gjera te thena e sterthena, por qe asnjeri nuk i ka marre parasysh duke vazhduar rrugen e mashtrimit politik. Masmedia te mos sulmoje Oliver Jens Schmitt, por historiografine shqiptare te kohes se komunizmit e cila sajoi nje histori te genjeshtert per popullit tone ku edhe periudha e Gjergj Kastriotit nuk i shpetoi mashtrimit filozofik duke i hapur rruge konkluzioneve mashtruese.

  • Emertimi i babait te Skenderbeut me emrin Ivan nuk ka qellim tjeter vecse te argumentoje qenien sllave te Kastrioteve dhe perkrahesve te tyre. Fakti qe ata qe i dinin emrin e emertuan me emrin Gjon shqip, Giovani italisht, Johan latinisht dhe Ivan serbisht nuk duhet te tregoje thjeshte emrin e drejteperdrejte te babait te Skenderbeut, por qenien arber te tij dhe bashkepunetoreve te Kastriotit. Eshte pikerisht ky autor qe ne librin mbi Arberine e Venedikut te jatin e Gjergj Kastriotit e quan Johan dhe jo Ivan. Perse? Apo ne ate liber e zbuloi Ardian Klosi piken e dobet me ane te cilit do te sulmonte shkencen historike shqiptare? Ne materialin shqip, i pari qe e ka ditur kete ka qene Noli me zbulimin e dy dokumentave mbi veprimtarine e Gjon Kastriotit me 1426 ne lidhje me manastirin serb te Hilanderit. Atehere perse autori yne nuk e ka sulmuar Nolin ne kete pike por ka sajuar nje kritike fallse? Ku e ka gjetur datelindjes e Gjergj Kastrioti me 1405, sepse i pari, me sa dime ne, ka qene Noli kur revizionoi historine e Gjergj Kastriotit? Perse nuk mori per baze datelindjen e Gjergjit 1412, sipa Barletit? Pse mos te ngreme ne hipotezen qe autori yne me qellim e sulmon Nolin duke marre prej tij ekstratin mbi Kastriotin dhe nga ana tjeter e akuzon per mbeshtetje tek Biemmi. Menyra se si e sulmon Nolin, duke i permendur emrin e plote si me ironi, tregon karakterit shqiptar te formes se sulmit. Noli ka qene ai qe ka vene ne dukje idete e studiuesve te tjere mbi karakterin sllav te Kastrioteve dhe po Noli i ka sulmuar pretenduesit. Atehere cfare ka me Nolin autori yne? Edhe bufi e kupton lojen ne kete rast dhe kush eshte ngaterruar me kete autor nga ana e pales shqiptare dhe perse keta te fundit kane perdorur te huajt per te sulmuar historine e popullit shqiptar. Mos valle me kete sulm duan te mbulojne mashtrimin historik qe ka realizuar Akademia e Shkencave te RPSSh pergjate 20 viteve te para te jetes se saj?
  • Permasa e luftes se Kastriotit nuk mund te kuptohet pa forcat pjesmarrese ne te dhe ne kete drejtim autori mund te kete bere nje zbulim konkret, por kjo nuk te con kurrsesi ne perfundimin se lufta e Kastriotit do te ishte asfiksuar pa kete ndihme. Ne kete drejtim imponimi dallohet me lehtesi, pasi cdo gje mori fund me vdekjen e Heroit dhe largimin e arberesheve. Por kjo e fundit tregon se ngjarjet nuk kane qene tamam sipas kohes dhe hapesires qe jep autori yne, sepse te larguarit tipikisht kane qene nga bregdeti i Jonit ku analiza e autorit tone nuk arrin asnjehere. Dmth veprimtaria e Kastriotit e ka permbledhur edhe ate zone qe nuk ishte sllave mirefilli, ose ishte teper larg saj. Perse autori nuk e permend kete zone ne librin e tij? Ku qendron tendenca? Ne qofte se forcat njerezore na paskan qene nga Ballkani dhe Europa duke perbere thelbin njerezor te luftes se Kastriotit, por forcat arbereshe ne c’raport kane qene me forcat jashte shqiptare ne gjatesine 25 vjecare te kohes? Perse autori merr vetem shembujt pikante te luftimit (ne kete rast nuk kemi pse te mos e pranojme idene e autorit tone) dhe anashkalon te gjithe koheekzistencen? Perse nuk mori per baze te dhenat e Barletit te cilat Noli i ndryshoi kryekeput?

4-Ekzistenca e njekoheshme e luftes kundra otomaneve dhe midis arberve jo vetem qe duhet konsideruar nje rastesi pa asnje domethenie (domethenia e vetme duhet te jete peraferia e zhvillimit shoqeror te pjesmarresve ne te), por dhe pershpejtimin qe shoqeria arbereshe kishte marre ne saje te relacioneve pergjate periudhes bizantine duke krijuar konflikte ne brendesi te saj), por ato ne rastin me te mire e kane dobesuar forcen goditese te Gjergj Kastriotit kundra otomaneve ku bie ne sy loja me shume fytyra e Republikes Venedikase. Kjo gje tek Noli duket bindshem, por qe autori yne e shumezon me zero.

E sa per luften nderballkanike, kjo duhet konsideruar nje rastesi ekstreme dhe pamundesine per rakordimin e forcave ne nje pike te vetme. Bashkepunimi i Gjergj Kastriotit me Janosh Huniadin asnjehere nuk mund te konsiderohet eficent ne menyre te drejteperdrejte dhe me pasoja per lavdine e Kastriotit. Merita e asaj kryengritje eshte vetem e Gjergj Kastriotit, te mbiquajtur Skenderbe, dhe e popullit arberesh, paraardhesi i drejteperdrejte i popullit te sotshem shqiptar.

Nga te gjitha keto qe thame deri me tani shtrojme pyetjen:

Pse shkruhet dhe botohet ky liber pikerisht sot (per here te pare botohet nje liber nga nje joshqiptar ne gjuhen shqipe pa u botuar ne gjuhen e autorit)? Kush jane fajtoret intelektuale qe e shtyne Oliver Jens Schmitt te shkruante kete liber sipas kesaj forme dhe permbajtje? Cfare mendoi Juda kur tradhetoi Krishtin? A e kupton lexuesi shqiptar se ne cfare pozicioni ndodhet produkti intelektual i komunizmit shqiptar dhe cfare duhet te presim prej tyre?

Duke e parë me këtë sy librin “Skëndërbeu” dhe duke e krahasuar me prodhimtarinë postkomuniste konkludoj:

1- Në fushën e shkencave historike:

-Kërkohet të rikrijohet një histori e Shqipërisë me personazhe një-dy shekullore të cilët janë me prejardhje nga vendet e autorëve duke mohuar rolin themelor të aktorëve realë të historisë së popullit shqiptar. E thënë me fjalë të tjera kërkohet t’i krijohet histori krahinave dhe vëndeve pa histori, ose vëndeve që rastësisht, për arësye gjeografike, janë përfshirë në ngjarjet madhore të historisë së popullit shqiptar.

-Kërkohet të zbritet nga podiumi personazhet historike që i dhanë emër popullit shqiptar ndër shekuj dhe të ngrihen figura të dyshimta të përfshira në veprimtaritë atdhetare për efekt kompesimi për të mos e lënë historinë e Shqipërisë sakate. Rastësia e përfshirjes së shumë personazheve në historinë e popullit shqiptar nuk është bërë për efekt të domosdoshmerisë së zhvillimit, por për efekt të zbatimit të politikave. Ka shumë emra përgjatë shekullit të XX-te që nderohen si heroj të kombit për vrasje e krime duke marrë emra rrugësh, shkollash, sheshesh, stadiumesh, fabrikash, uzinash, kooperativash, etj.

-Kërkohet të anashkalohet tërësia e aktorëve që luftuan për pavarësinë e Popullit Shqiptar duke fshehur ngjarje të tëra që përcaktuan 28 nëndorin 1912. Ajo pavarësi ka qënë një halë në syte e disa superfuqive europiane pikërisht pse atë akt e kryen superfuqi të tjera me të cilat ato ishin në antagonizëm. Historiografia shqiptare duhet ta thotë fjalën e saj siç kanë ndodhur ngjarjet dhe jo siç thotë produkti intelektual i komunizmit.

-Kërkohet të mohohet roli absolut e një grushti shqiptarësh që formuan kulturën europiane të popullit shqiptar, të cilët duke jetuar me zhgunin e françeskanit i dhuruan gjakun njerëzor popullit shqiptar duke e vënë atë në të njëjtin rrafsh me popujt e tjerë europiane. Mohimi i tyre, nga ana e diktaturës komuniste, ka qënë në të njëjtën kohë mohim i karakterit europian të popullit shqiptar kur në të njëjtën kohë ka qënë pohim i shtresës intelektuale komuniste që kërkon të bëjë shkencën historike të popullit shqiptar. Ulja e historicizmit shqiptar ka qënë në të njëjtën kohë ngritja e antihistoricizmit dhe shkatërrim i dinjitetit njerëzor të shqiptarëve të sotëm. Shkenca e sotme shqiptare ecën midis kësaj ulje dhe ngritje. I takon popullit shqiptar të bëjë zgjedhjen me moton: Populli e meriton qeverinë!

2-Në fushën politike:

-Kërkohet të aplikohet një luftë civile me pamje fetare, gjë e pandodhur ndonjëherë në Shqipëri, duke vënë në dukje supremacira sllave apo islamike edhe pse të gjitha fetë monoteiste janë të imponuara në Shqipëri dhe populli shqiptar nuk ka prodhuar asnjërën prej tyre. Komunizmi shqiptar e ka pasur në plan këtë veprim kur mohoi instirucionet fetare më 1967 dhe idete provokuese që hidhen sot kanë për qëllim të vënë në jetë atë plan makaber. Është tentuar disa herë për ta realizuar këtë formulë pas 1992-shit, por me sa duket largëpamësia e popullit shqiptar ka qënë në lartësinë e duhur.

-Në Shqipëri ka filluar prej gati 20 vjetësh një luftë intelektuale midis Veriut dhe Jugut ku studiuesit e vëndeve përkatese mundohen të vënë në pah meritat e herojve të tyre pamvarësisht nga përmasa reale. Është një formulë komuniste që u zbatua për 45 vjet dhe dha si rezultante keqarsimimin e popullit shqiptar në një masë të tillë sa ne, shqiptarët e sotëm, nuk dimë kë kemi miq e kë kemi armiq realë. Por në këtë kontekst ka një të vërtetë reale të cilën njëra palë mundohet ta mbulojë, ndërsa pala tjetër nuk di ta zbuloje dhe e ndjen instiktivisht që ajo ekziston.

3-Në fushën ekonomike:

-Kërkohet të mbulohet vjedhja shumë përmasore që komunizmi i bëri popullit shqiptar në favor të palëve të treta dhe diferencimin ekonomik të krahinave të Shqipërisë duke favolizuar një palë dhe duke shfrytëzuar palën tjetër në mënyrë ekstreme mbi çbazë është krijuar klasa e intelektualëve të sotëm politik e shkencor.

-Është krijuar bindja mashtruese që partia fituese në zgjedhjet parlamentare favorizon polin përkatës gjeografik duke e thelluar ndarjen midis krahinave të vëndit tonë, pasi dhe partitë fillimisht u krijuan mbi këtë ndarje. Propaganda politike e fshehtë dhe masmedia nxorën teorinë se partitë favorizojnë herë veriun dhe herë jugun sipas maxhorancës fituese. Kjo tregon se e keqja vjen nga brënda dhe bota e shfrytëzon për hesapet e saj.

 

17.01.2009

 

23- Populli shqiptar dhe pushtuesi antikombëtar


              (pak filozofi politike, historike dhe gjuhësore)

 

Kur flasim per rishikim të historisë pikësëpari duhet folur per rishikim te nocioneve që kanë shoqëruar propagandën 45 vjecare të një rendi të konsideruar si më i përparuari në historinë e njerëzimit, pa çka se rezultoi më i prapambetur se rendi fillimskllavopronar i kohës së Solonit, apo i ligjeve të dymbëdhjetë tabelave. Fjalën e kemi për nocionet pushtues dhe pushtet, sepse pikërisht me këto nocione lidhen “heroizmat” e parë të komunizmit enverist.

Është nje problem historik, juridik, social dhe politik jo vetëm i pazgjidhur në Shqipëri, por ashtu sic shpaloset është nje mashtrim i përdorur rëndom nga propoganda komuniste per te justifikuar krimin dhe veprimtarine e vet politike. Ne te vertete menyra se si shpjegohet në fjalorin gjuhësor shqiptar është mënyra se si është ndërtuar një ndër mashtrimet më të mëdha të historiografisë shqiptare te gjysmës së dytë të shekullit të XX-të me preteksin e lindjes së komunizmit në luftën kundra pushtuesit. Po të kujt pushtuesi realisht kane luftuar komunistët e Enver Hoxhes, kundra pushtuesve te Shqiperise apo kundra pushtuesve te popullit shqiptar? Perse une e shoh te nevojshme ndarjen e objektit nga subjekti ne kete rast? Vini re se si zbërthehen këto fjale sipas ketij fjalori dhe çfarë përfundimesh arrihen kur ballafaqohen me ngjarjet reale te ndodhura në territorin e banuar sot nga shqiptarët:

 

PUSHTET, ~ I m. sh. ~E, ~ET. 1. Sundim politik i një klase, i një grupi shoqëror etj., që shprehet në të drejtën dhe mundësinë për të qeverisur shtetin, një krahinë, një rreth etj. nëpërmjet organeve të zgjedhura a të emëruara, kolegjiale a të përbëra nga një njeri i vetëm. Pushteti politik. Pushtet popullor. Pushtet i pakufizuar. Pushtet ekzekutiv (legjislativ). Pushteti shtetëror, Pushteti i klasës punëtore. Pushteti i borgjezisë. Pushteti i Këshillave Nacionalçlirimtare. Pushteti i mbretit. Çështja e pushtetit. Marrja e pushtetit. Vendosja e pushtetit popullor. Përqëndrimi i pushtetit. Ndarja e pushtetit. Organet e pushtetit. Lufta për pushtet. Rrëmbeu pushtetin. Pushteti i përket popullit. Kalimi i pushtetit në duart e klasës punëtore. Ndodhet (është) në pushtet. Është i veshur me pushtet….

 

PUSHTUES, ~ I m. sh. ~, ~ IT. Ai që pushton tokat e një vëndi tjetër, ai që shkel e shtyp një vënd tjetër, agresor. Pushtues i huaj. Në kohën e pushtuesve osmanë.

 

PUSHTUES, ~ E mb. Që pushton tokat e një vëndi tjetër; që mban me dhunë në gjëndje pushtimi një vënd tjetër. Shtet pushtues. Fuqitë (forcat) pushtuese.

 

A janë të sakta këto nocione, të përcaktuar ne këtë mënyrë, dhe në të dy rastet, po apo jo, përse janë përdorur? Problemi ka nevojë të analizohet filozofikisht, historikisht dhe pastaj nga ana gjuhësore pasi vetëm sipas këtij trinomi ne do të jemi në gjëndje të zbulojmë atë që fshihet pas krimit politik.

Krahasojini keto zberthime me ngjarjet mbi 3000 vjecare te ndodhura ne territorin e banuar nga iliro-shqiptarët dhe nxirrni perfundimet se kush jane pushtuesit reale antikombetar per shqiptaret. Fjalën e kemi për :

1 – Invazionin paragrek, permasat e te cilit nuk njihen nga historia; por duke pare ndertimet arkitektonike ne territorin e banuar dikur nga iliret, aftesia shoqerore e te cileve nuk perputhet me cilesine e atyre ndertimeve, rezulton se ky invazion pjeserisht i perkoheshem ka ekzistuar mirëfilli. Koha e fillimit te këtij invazioni duhet të rezultoje perpara shekullit te XIII para Kr., dmth perpara Luftes se Trojes, perderisa ne ate lufte mori pjese edhe popullata e Itakës e udhehequr nga Odisea territori ishullor i te cileve ndodhet teper larg vendit te banuar nga paragreket dhe ngjitur me territorin e Ilireve. Gjurmet e ketij invazioni shkojne deri ne Vau i Dejes duke kaluar neper Butrint, Orikum, Apolloni, Bylis, Klos, Epidamnus (Durresi), Skampa, Lisus (keshtjellen e te cilit e ndertoi sundimtari i Kerkyres), etj. Eshte tjeter pune qe te gjitha ato ndertime ju bashkangjiten vendbanimeve ilire duke krijuar imazhin e rreme sikur ato jane krijime te ilireve. Cfare ka ndodhur ne ato kohera te lashta dhe a mund te quhen greket e koherave heroike dhe greket e koherave klasike pushtuese? Cila ka qene gjendja shoqerore e ilireve dhe cila e grekeve ne kohen e atij invazioni? Pa dyshim qe problemi per popullaten europiane pikerisht ne kete pike fillon dhe pikerisht me keto personazhe historike: iliret banoret e pare te races se bardhe dhe greket invadoret e pare te kontinentit europian. Por a mund te quhen pushtuese greket e epokave heroike ne kohen e invazionit te tyre? Percaktimi nuk mund te behet mbi baza politike jo vetem pse ajo ne ate kohe nuk ka ekzistuar, por per baze duhet marre perfitimi reciprok dhe ne kete drejtim shkenca e historise asnjehere nuk e ka thene fjalen e saj per efekt te metodikes se perdorur. E thene me fjale te tjera zberthimi i nocionit nga ana e fjalorit gjuhesor shqiptar nuk perputhet kerkund me realitetin pasi nuk mbeshtetet mbi faktoret ekonomike qe cojne ne domosdoshmerine e zhvillimit shoqeror. Per rastin konkret domosdoshmeria e invazionit paragrek ne tokat ilire ka cuar ne zhvillimin e popullates qe realizoi invazionin, por edhe te ilireve te prapambetur nga ana hapsinore per efekt te kohelindjes se tyre te hershme. Ne kete pike historiografia shqiptare nuk e ka thene akoma fjalen e saj dhe afermendsh asgje nuk ka dale ne drite. Gjithsesi te jete problemi popullata vendase duhet t’ja dije per nder invadoreve paragreke pasi mori prej tyre gjënë me kryesore: ndarjen e punes, akt i cili, qe nga ato kohera te sterlashta, nuk ka perfunduar akoma ne thelbin e vet. Me terheqjen e invadoreve popullata vendase zbriti me ne jug mbi çbaze u formuan fiset epirote te ndryshme empirisht nga fiset veriore ilire. Domethene epirotet duhen konsideruar ilire pjesërisht te greqizuar ne kohe, pasi lidhjet midis tyre kane qene te perkoheshme. Me shkeputjen e atyre lidhjeve popullata epirote kthehet ne pozicionin fillestar pa cka se greket trumbetojne mbi karakterin grek te tyre. E njejta gje nuk mund te thuhet per maqedonasit pozicioni i te cileve eshte krejt i kundert, dmth. maqedonasit jane paragreke te ilirizuar perkohesisht. Arësyeja qe e verteton kete eshte vashdimesia e politikes me mjete e dhunes ne kohen e Aleksandrit te Madh, hapesire te cilen iliret nuk mund ta realizonin asnjehere. Atehere si duhet intepretuar invazioni paragrek dhe grek mbi tokat ilire dhe mbi vete iliret?

2 – Romaket e mbajten kete territor gjate gjithe kohes se ekzistences se tyre konsullore dhe perandorake, nga shekulli III para Kr. deri ne shekullin e V pas Kr. A mund te quhen pushtues romaket ne kete rast dhe iliret a mund te konsiderohen te pushtuar nga romaket gjate kesaj periudhe? Sipas perkufizimit te Fjalorit te gjuhes shqipe rezulton se romaket kane qene pushtues mirefilli, por pasojat e mevonshme ne gjirin e shoqerise ilire dhe romake (kemi parasysh perandoret ilire qe sunduan Romen perandorake) tregojne se perkufizimi i dhene ne ate fjalor nuk perputhet me realitetin, pasi empirikisht mund te pretendohet qe iliret kane pushtuar Romen duke u kthyer nga te pushtuar ne pushtues. Cfare bene romaket pergjate kohes se invazionit te tyre ne Iliri dhe cfare ndodhi me iliret? Kjo nuk eshte marre parasysh asnjehere nga filozofia politike kur aresyeton mbi keto nocione, te pakten ketu ne Shqiperi. Përvec ndërtimeve arketektonike, sidomos në Durrahum dhe Apolloni, romaket ndërtuan rruge duke e bashkuar Ilirine me Lindjen dhe Perendimin (rruga Egnatia); ne kete menyre e bene Ilirine pjese te perandorise se tyre gjigande. Gjithashtu romaket imprenjuan ne gjuhen ilire shume fjale te tyre te cilat i trasheguan me vone arberit dhe shqiptaret. Iliret mesuan nga romaket politiken dhe vazhdimesine e saj me mjetet e dhunes mbi çbaze kane ndodhur nje sere luftrash brenda per brenda Ilirise, por qe nuk kane dhene ndonje ndikim predominues ne zhvillimin e popullates vendase. Iliret duhet te kene mesuar nga romaket edhe ekzistencen e prones private, parane, familjen monogame, fene monoteiste dhe shume elemente te tjere qe imponon rendi skllavopronar. Ne kete pike kemi influencen e popujve mbi popujt, por per iliro-shqiptaret kjo influence nuk bie ne sy, pervec se tek gjuha. Atehere si duhet interpretuar invazioni romak mbi tokat ilire dhe mbi vete iliret?

3 – Bizantinet nuk krijojne shkeputje te kohes se sundimit politik nga romaket mbi iliret dhe tokat e tyre. Fare mire ai sundim duhet konsideruar si vazhdim i te parit me te vetmin ndryshim te indiferences se tij mbi iliret. E themi kete pasi shteti bizantin nuk mori asnje mase kundra invadoreve saracene ne shekujt IX-X ne bregdetin perendimor te Ilirise se Jugut. Fare pak gjera dihen mbi kohen e sundimit bizantin ne trojet ilire. Konfliktet midis dy perandorive romake, dhe ne brëndësi të Selisë së Shenjtë (papët francezë me papët romanë) çoi vetem ne ndarjen fetare te ilireve brenda doktrines se krishtere (katolike dhe ortodokse) duke mos e lene ne harrese besimin fetar autokon te tyre. Jane gjurmat e paganizmit qe mbijetojne tek iliret edhe per qindra vjet te tjera duke na vertetuar se feja e re jo vetem qe nuk ishte veper e tyre, por perfshirja e individeve ilire në instancat me të larta te kupolës së Selisë së Shenjtë ( Papa Shën Eleuteri nga Epiri (175-189), Papa Caius nga Dalmacia (283-296), Xhovani IV nga Dalmacia (640-642) (të dhënat janë marrë nga Petit Robert 2, 1984), Shën Eusebio ose Emërshenjti nga Iliria (343? – 420?) “i njohur me apelativin venerues Sanct Hieronymus; i cili pat qënë sekretar i papës Damasi I (366 – 384) dhe një nga dijetarët më të mëdhenj të kohës së vet: filolog, teolog e historian i shquar, themeluesi i shkencave letrare mesjetare dhe asaj biblike, fillues i teorisë moderne të përkthimit, i përfillur prej historianëve të mëpastajmë si udhëheqës i Rilindjes europiane, madje si humanist ante litteram” (Aurel Plasari, Jeronim Euzebi ose Emërshenjti i Ilirisë, Nëndori 5/1990, faqe 106).) duhet të tregoje rastesine e zhvillimit te shoqerise ilire nen sundimin e romakeve-bizantine dhe ndikimin qe pushteti i mesiperm ka bere mbi kete shoqeri. Natyrisht ky problem eshte i paezauruar as ne aparence dhe gjerat vetem mund te merren me mend. Problemi kerkon nje metodike te re shpjegimi pasi statistika historike mungon. E vetmja gje qe ne mund te kostatojme eshte çvendosja e shoqerise ilire nga boshti autokton i zhvillimit te vet historik duke mos realizuar unitetin e fiseve ilire ne popull. Aresyeja suplementare duhet kerkuar tek karakteristika specifike qe kane pasur iliret ne raport me fiset-popuj qe i rrethonin, plus dhe dyndjeve sllave nga veriu ne shekujt V-VIII.

Transformimi i ilireve ne arber eshte bere nen juridiksionin bizantin dhe, sidomos, percaktimin e shoqerise arberore e kane bere dyndjet e kryqtareve ne nje mase te tille sa duket sikur kjo shoqeri eshte ndodhur ne nje faze feudale. Kjo pamje e genjeshtert e historise se banoreve te Ilirise se Vone dhe Arberise fsheh karakteristiken dalluese te banoreve vendas nga pjesa tjeter e races se bardhe dhe pikerisht shpejtesine e vogel te zhvillimit shoqeror si rezultat i kohelindjes te stërvjetër të tyre (dinamika e zhvillimit shoqeror eshte ne raport te zhdrejte me kohen e lindjes – ketu mbeshtete metodika e re e shkences se historise). Me kete kostatim ne futemi ne brendesi te problemit duke kerkuar thelbin e tij: cfare ka ndodhur me shoqerine iliro-arbereshe gjate sundimit romako-bizantin te saj? Pa pasur per qellim te fyejme njeri, shkenca e historiografise shqiptare eshte pasoje e padijes se shkences boterore ne kete fushe dhe problemi eshte pare gjithmone si rrjedhim i kesaj shkence. Ka ardhur kohe te flitet ndryshe duke e pare problemin jo ashtu sic na pelqen ne te ndodhe, por duke e pare pasojen ne funksion te shkakut lindes; dhe kete gje historiografia shqiptare nuk mund ta beje dot pa hedhur tej metodiken e perdorur deri me tani dhe njerezit qe e kane perfaqesuar kete shkence pergjate 45 viteve te diktatures. Metodika e re eshte ne kundershtim jo vetem me botekuptimin e tyre, por ajo mbi te gjitha eshte ne kundershtim me karakterin e tyre intelektual.

Nen sundimin bizantin iliret u shkeputen perfundimisht, me se fundi, nga organizimi i stërlashte komunar, të barabartë me atë të kafshëve, duke u futur ne fazen fisnore te komunes primitive qe fillon me ndarjen e punes dhe pranine e besimit fetar pagan. Jane procese shoqerore te cilat asnjere nuk jane pare me sy realist nga historiografia shqiptare duke kapercyer faza te tera te zhvillimit te ilireve dhe rrjedhimisht cdo deduksion mbi ta duhet konsideruar i gabuar.

A mund te quhen pushtues bizantinet te Ilirise dhe te ilireve? Po te mos ishin bizantinet ku do te ndodheshin fiset ilire diku te zhvilluara ne saje te relacioneve me paragreket dhe greket, diku te tjetersuara nga romaket e diku te pershpejtuara ne zhvillim nga ata? A e kupton lexuesi se relacionet, pamvaresisht nga raportet, me te ashtequajturit pushtues, i kane çuar iliret dhe arberit domosdoshmerisht buze shtetit te gatshem, por te tjetersuar ne thelbin e tyre shoqeror? Se cfare pasoje ka pasur ky veprim paradoks per iliret-arber eshte tjeter pune dhe ketu duhet ndalur per te kuptuar thelbin e proçesit te ashtuquajtur pushtim politik. Vetem nen sundimin bizantin iliret – arber duhet te kene realizuar nje perbashkim te tyre, afer atij politik. Nuk mund te kuptohet ndikimi i pushtetit bizantin mbi popullaten iliro – arberore pa veprimtarine e kryqtareve (shek. XI-XIII) dhe Perandorise Latine te Lindjes (1204-1261). Ështe ky ndikim qe ka percaktuar historine e popullates vendase pas shekullit te XI deri, te pakten, ne shekullin e XIX. E themi kete pasi i ashtequajturi “pushtim” bizantin ka krijuar imazhin feudal te organizimit shoqeror te arberve dhe kalimin e tyre ne shqiptare. Eshte nje problem teper i gjate, por qe ne funksion te temes sone ka nje domethenie teper sinjifikative pasi i rrëzon të gjitha pretendimet historike te historianeve te kohes se Enverit, pasi duke pranuar karakterin pushtues te bizantineve nuk mund te pranohet karakteri feudal autokton i banoreve te trojeve, ku me vone do te jetonin shqiptaret si pasardhes te tyre. Eshte pikerisht ai “pushtim” qe ka krijuar imazhin feudal ne trojet e banuar nga arberit dhe përgatitjen e popullates shqiptare te mevonshme per te krijuar shtetin e tyre. Ështe pika kulminante historike e popullates vendase dhe pika me ane te se ciles mund te kundershtohen te gjitha pretendimet antishqiptareve te shkencetareve serb, malazes, maqedonas, bullgar dhe grek per problemin e historise se trojeve ku ata jetojne sot.

Per te zgjidhur kete problem eshte e domosdoshme te zgjidhet problemi i trinomit Bizant – Turqi Osmane – shoqeri arberore nen drejtimin e Skenderbeut pasi cfare thuhet nga te gjithe krahet, duke perfshire edhe spekullimet historike, jane pa vlera konkrete ne drejtim te perfitimit shoqeror. Dmth eshte anashkaluar thelbi shkencor i problemit ne funksion te shqiptareve.

4 – Me ardhjen e Turqve Osmanllinj (unë e konsideroj të pandërprerë pushtetin osman nga ai bizantin, pamvarësisht ekzistencës së epokës skënderbejane si ndarës të tyre) kemi pjeserisht perputhjen e zberthimit te nocioneve pushtet, pushtues me ngjarjet historike dhe formimin perfundimtar te shoqerise shqiptare sipas konfigurimit qe ata kane sot. Fillimisht ngjarjet e ndodhura duhen konsideruar te njehsuara me nenshtrim ndaj nocioneve sipas zberthimit te bere nga fjalori i gjuhes shqipe, por ne vazhdimesine e kohes pozicioni i arberve – shqiptare ndryshoi ne raport me pushtuesit osmane dhe ishin shqiptaret ata qe u bene pjese e perandorise osmane duke kaluar ne instancat me te larta te pushtetit osman (njesoj si ne kohen e ilireve ne raport me romaket). Atehere si duhet konsideruar invazioni otoman ne trojet arberore ne shekulli XV deri ne te XX-tin? Mos valle gjerat duhen pare ne funksion te perfitimit shoqeror dhe çfare kane përfituar arbërit – shqiptarë nga turqit osmanllinj dhe anasjelltas (une pretendoj qe humbjet jane formale, pasi ato jane te dyanshme. Ne marredheniet shoqerore, pamvaresisht nga lloji dhe forma fitimi dhe humbja jane prezent per te gjithe te relatuarit; – kjo nuk eshte kuptuar nga politika)? Ky problem mund te zgjidhet vetem duke e pare problemin ne funksion te kontinumit kohor – hapsinor ku analiza e veçuar të çon ne përfundime krejt te tjera dhe te reja. Analiza hapsinore përmban, përveç te tjerave, keto elemente te rendesishem:

– E drejta zakonore e pashkruar (e drejta kanunore)

– Feja

– Prona private

Renditja hapsinore, sipas kesaj rradhe, e ketyre elementeve ka rendesi per shkencen e historise pasi tregon qe gjate zhvillimit shoqeror te popujve renditja kohore e lindjes se ketyre qelizave shoqerore nuk perputhet me renditjen kohore te ndryshim – zhvillimit dhe kjo per aresyen e interesit shoqeror te te relatuarve. Por ajo tregon edhe gjenezen autoktone te gjithsecilit ne raport me perdoruesit. Kjo perben te renë për popullin shqiptar dhe shkencën e tij, pasi shume qeliza shoqërore të adresuara në funksion të tij rezultojnë te mos jenë tamam të popullit tone.

Me e rëndësishmja per mua ështe konsideruar e drejta zakonore e pashkruar, ose e thënë ndryshe, e drejta kanunore shqiptare; e cila ka lindur se rezultat e reaksionit shoqeror kundra invazionit osman, i cili vinte ne Shqiperi me nje sistem ligjor shteteror duke gjetur nje shoqeri pa ligje te ketij karakteri, pra e drejta zakonore e pashktuar nuk lindi si domosdoshmeri e zhvillimit te popullates vendase. Problemi i te drejtes kanunore shqiptare, qysh nga koha e Skenderbeut, fsheh jo vetem gjenezen e shqiptareve, por dhe “ndotjen” qe invadoret i kane bere dinamikes se popullit shqiptar. Kjo te çon ne zbulimin e menyres se si ndikojne popujt mbi popujt dhe ne kundershtimin e menyres se zbërthimit te termit pushtues nga ana e fjalorit te gjuhes shqipe. Cila është situata hapsinore e te drejtes zakonore te pashkruar ne territorin e shqiptareve?

Ajo ekziston mirefilli pothuajse ne te gjithe territorin shqiptar duke perfshire edhe Kosoven (Rrafshin e Dukagjinit), por ka nje problem te “vogel” te pa konstatuar nga shkenca shqiptare. E Drejta Zakonore Shqiptare eshte e diferencuar ne moshen e saje ne menyre te zhdrejte ne mbare krahinat shqiptare. Atje ku eshte me e vjetra eshte edhe me e avancuara, dmth me afer juridiksionit shteteror. Po te krahasojme kanunin e Lek Dukagjinit me ate te Skenderbeut do te shikojme se ato jane shume afer njeri-tjetrit, por po te krahasojme keto kanune me ato te Laberise, apo te Lures (Kararet e Dheut), do te shohim se keto te fundit jane formuar plotesisht ne fundin e shekullit te XIX-te, por jane ne permbajtje paraardhëset e Kanunit te Skenderbeut dhe Lek Dukagjinit, qe jane te shek. XV-te. E thene me fjale te tjera permbajtja e Kanunit te Laberise dhe ai Lurës janë prindi i Kanunit te Skënderbeut, por me moshë tre shekullore më të re. Si shpjegohet kjo? Ja qe shkenca e historisë ka mbi 2300 vjet që avancon me instinkt, brenda statistikes dhe jashte zbulimit te ligjesise natyrore të unitetit te materies. Në qoftë se ne do të niseshim nga përmbajtja e kanuneve që veprojnë në brëndësi të popullatës shqiptare, dhe të pranonim autoktoninë e tyre, atëhere bartësit e këtyre kanuneve nuk janë e njëjta popullatë dhe nuk kanë lidhje birërie me fillesën. Por në qoftë se ne do të niseshim nga e kundërta, dmth të pranonim që bartësit e kanuneve janë e njëjta popullatë (popullata e Lures eshte e njejte me popullaten tjeter te Mirdites), atëhere përmbajtja e tyre të çon në përfundimin se krijuesit e tyre nuk janë që të gjithë bij të shqipes; ato diku janë huazuar për të mbrojtur popullatën arbërore nga invazioni i afërt osman dhe diku janë formuar për të mbrojtur popullatën shqiptare nga tjetërsimi i zhvillimit të shoqërisë vëndase nga politika osmane. Veprimet lindëse nuk janë të barabarta per të dy rastet dhe kjo të çon në përfundimin se të ashtuquajturit “feudalë arbërore” nuk kanë qënë me prejardhje të tillë, por ata janë mbeturinat e kryqtarëve mesjetarë të mbetur në trojet arbërore nga shekulli XI deri në të XIII (Perandoria Latine e Lindjes). Fakti që kanunet arbërore kanë mbijetuar krahas legjislacionit osman, por në brendësi të popullatave të pa ndryshuara në besimin fetar, duhet të shërbejë si argument se këto lloj kanunesh u krijuan për të mos lejuar ndryshimin e organizimit shoqëror nën trysninë e invadimin osman. Kanunet shqiptare janë të afta të vërtetojnë autoktoninë absolute të popullit shqiptar larg metodikave ekzistuese duke përmbysur konkluzionet e një akademie shkencore të republikes socialiste.

Më e jashtëzakonshmja, për shkencën botërore të historisë së njerëzimit, është ekzistenca e besimeve pagane (para politeiste) në brëndësi të shoqërisë shqiptare të shekullit të XX-të kur dihet fare mirë që mbi popullatën vëndase kanë kaluar dy stuhitë më të mëdha politike të shoqërisë njerëzore të Globit Tokësor (Roma Perandorake dhe Turqia Osmane) kur njëra ka imprenjuar Krishterimin institucional dhe tjetra Islamizmin doktrinar (ndryshimi i prapashtesave të tyre, institucional dhe doktrinar, nuk është pa domethënie për historinë e popullatës iliro-arbërore-shqiptare – dhe këtu qëndron thembra e Akilit për shpjegimin e karakterit të shqiptarit të djeshën e të sotëm) me ndikim të drejtëpërdrejtë në formimin e identitetit specifik shqiptar me fund ne shekullin e XX-të.

Ështe thene në shumë vënde se osmanllinjtë kur erdhën në Arbëri gjeten besimin fetar të krishterë sipas dy versioneve: katolikë dhe ortodoks, por ne gjejmë dhe shpjegime të kronistëve osmanë mbi paganizmin fetar që bartnin vëndasit. Të paktën besimi i krishterë që lulëzon akoma në trojet arbërore është i mpleksur me paganizmin vëndas, ndoshta që në fillesën e tij, në Jeruzalemin e Largët. Të pranosh këtë duhet pranuar ekzistenca e paganizmit në atë vënd, dhe po të jetë real ai fakt, atëhere kemi vërtetimin e një ndër rrjedhimeve kryesore të absolutizmit analitik: lindjen e dy të barabartave relative në dy vënde pa lidhje midis tyre. Është ky fakt që e ka ngatërruar historiografinë botërore prej 2300 viteve duke nxjerrë konkluzione ekstreme pa asnjë domethënie, përveç politikës. Kështu që ndikimi i islamizmit mbi popullatën vëndase është i barabartë me ndikimin që teknologjia kozmike bën mbi njerëzit primitivë dhe nuk duhet marrë për bazë. Kjo do të thotë vetëm një gjë: diferencim i moralit njerëzor atje ku është zbatuar. Por duke ditur ekzistencën e shumë besimeve fetare brënda një territori të vogël duhet të merret me mënd që ky diferencim është i papërfillshëm. Duke i shtuar këtij interpretimi edhe faktorin natyror që bart shoqëria shqiptare: shpejtësinë e vogël të zhvillimit shoqëror, duhet të merret me mend se çfarë ndikimi real ka pasur islamizmi mbi popullatën arbërore dhe më vonë shqiptare. Ç’lidhje ka i gjithë ky proçes me nocionin pushtim? Ja pra që nocioni i zbërthyer nga fjalori i gjuhës shqipe nuk është i aftë ta shpjegojë fenomenin në fjalë dhe anashkalon një ndër problemet më kryesore të racës njerëzore në Tokë, por që ka një ndikim të drejtëpërdrejtë mbi popullatën shqiptare përgjatë shekullit të XX-të. Praktikisht nuk kanë qënë idetë fetare ato që kanë realizuar këtë ndikim mbi popullatën shqiptare, por institucioni katolik është ai që e ka vulosur karakterin europian të shqiptarëve duke i treguar atyre se Europa është prona e parë private e tokës të një populli në historinë milionavjeçare të njerëzimit. Është një pikë e ezauruar në disa mënyra nga ana e jonë, por që në funksion të nocioneve të mësipërme kërkon një vëmëndje më të madhe, se pari raporti i krishterimit me popullatën vëndase është krejt i barabartë me raportin e islamizmit me kete popullatë, kur pasoja nuk është e tillë. Ne pretedojmë që për të fshehur këtë pasojë nocioni pushtues dhe pushtet është zbërthyer në mënyrë antihistorike nga ana e gjuhëtarëve shqiptarë të kohës së Enverit, sepse janë pikërisht praktikat e institucioneve fetare ato që bëjnë diferencën e invadimit duke kaluar nga politika e vjedhjes në politikën e kulturës.

Pika e fundit bën të domosdoshme analizën e pronës private, qelizë të cilën iliro-arbërit-shqiptarë nuk e kanë pasur asnjëherë në konteksin e jetës së tyre shoqërore duke përfshirë edhe qelizën fillestare që quhet: pronë komunare. Kur thamë më sipër se Europa është prona private e Tokës së pellazgo – ilirëve kemi parasysh ligjin natyror të paritetit të lindjes së njeriut ku nocioni pushtues nuk ka vënd jo vetëm pse ai nuk ekziston, por pse ai ka nevojë të pasurohet në drejtim të përfitimit ekonomik dhe ketu qëndron i gjithë strumbullari i nocionit pushtues në funksion të trinomit ilir – arbër – shqiptar. Është pika ku duhej të fillonte zbërthimi i nocionit çka tregon që edhe gjuhësia ka nevojë për filozofinë. Problemi i prones private, gjate invazionit otoman, ne territorin e banuar nga arberit – ilire ka nje dinamike te çuditshme, pasi eshte kaluar nga nje faze e prapambetur ne nje faze me te perparuar, por qe perputhej me kete prapambetje. Duke mos njohur asnje forme pronesie ne kohen e romakeve dhe duke kaluar ne formen fisnore te pronesise, arberit nuk e paten te veshtire te pajtonen me pronen shteterore mbi token dhe mungesen e privatizimit te saj, por duke harruar se ai shtet nuk ishte i tyre. Eshte interesant fakti qe ne ato krahina ku u shtri pushteti otoman dhe me vone largimi i tyre, trashegimia e pronesise nuk kaloi ne nje faze superiore, por ajo ju nenshtrua pseudotrashegimise duke kaluar nga perdorimi ne vjedhje. Dmth trashegimtaret e tokave bujqesore dhe blegtorale nuk jane pronaret e vertete te tyre. E gjithe dinamika e prones private ne territorin e banuar nga shqiptaret nuk e kaperceu fazen fisnore te saj, te pakten deri ne fillim te shekullit te XX-te, pamvaresisht nga dukurite e vecuara qe cfaqen ne kohen e mbreterise se Zogut te I–re. E mire, apo e keqe, kjo dukuri, populli shqiptar duhet t’ja dije per nder invazionit otoman prej te cilit ai mesoi elementet e pare te nenshtrim – drejtimit te shtetit. E mira ne kete rast eshte e fshehur pas fenomenit shpejtesi zhvillimi (e lidhur me kontinumin kohor-hapsinor) te cilin invazioni otoman e rriti ne menyre te jashtezakonshme ne nje mase te tille sa parakaloi edhe moshen absolute te vete atyre.

Flitet qe invazioni otoman e la prapa popullin shqiptar 500 vjet. Qe kjo eshte nje shprehje spekulative as te mos dyshohet, por qe mbi kete baze te justifikosh politiken e perdorur ne mendojme se eshte poshtersi. Gjendja e sotme e popullit shqiptar, ne raport me popujt e tjere europiane, as qe ka lidhje te drejteperdrejte me invazionin otoman. Edhe po te ishim nen sundimin e nje perandorie europiane pozicioni kundrejt Europes do te ishte po njesoj pasi shpejtesite e zhvillimit te popujve te Europes kundrejt Turqise Otomane jane pothuajse te barabarta dhe ndikimi mbi arberit – shqiptare eshte i njejte; ky eshte problemi i shkences se historise per te zgjidhur. Fakti qe popullata arberore – shqiptare ju nenshtrua nje perçarje mbi bazen e vilajeteve dhe pashalleqeve nuk eshte tregues dhe argumentues i gjendjes se sotme, ose i negativitetit te pushtetit otoman kundrejt shqiptareve. E kunderta e kesaj duhej te argumentonte disnivelin ekonomiko–shoqeror te ketyre vilajeteve dhe pashalleqeve mbi çbaze duhej qe edhe shqiptaret, banore te ketyre vilajeteve, t’i nenshtroheshin ketij disniveli; dukuri e cila bie ne sy vetem ne shekullin XIX-XX kur krahasohet qyteti i Shkodres me pjesen tjeter te Shqiperise. Por dihet fare mire qe ky qytet pati dy faktore krejt te ndryshem qe favorizuan zhvillimin shoqeror te tij: nga pikepamja ekonomike pati mbeshtetjen e Perandorise Austro-Hungareze dhe nga pikepamja kulturore Klerin Katolik Shqiptar. Akoma me tej, jane pikerisht keto dy forca qe percaktojne fatin e metejshem te shqiptareve ne rang kombetar pasi jo vetem qe realizuan pavaresine e Shqiperise, por ato mbi te gjitha realizuan shtetin shqiptar simbas shëmbëlltyrës europiane. Pikerisht kjo mbahet e fshehur akoma duke sajuar pozicione te paqena te popullit shqiptar dhe duke i ngjitur pozicione fataliste. Ka ardhur koha qe krijesat gjysmake te inteligjences komuniste te largohen nga jeta politike pasi kakarisjet e tyre ngjallin neveri. Populli shqiptar ka pasur dy mbeshtetje te fuqishme politiko-ekonomike pa eshte sot popull me vete: Perandorine Austro – Hungareze dhe Klerin Katolik Shqiptar. Eshte ky i fundit qe ka pergatitur kulturen shqiptare me te gjithe aksesoret e vet, ne nje kohe qe sundimi otoman nuk krijoi asnje element. Keshtu qe eshte e papranueshme te akuzohet ky invazion si pengues i perhapjes se shkollave shqipe. Problemi eshte krejt tjeter per tjeter dhe qe te zgjidhet duhet t’i neneshtrohet analizes kohoro-hapsinore te zhvillimit te popullit shqiptar, analize e cila e ndryshon konkluzionin spekulativ. Fakti qe arsimi ne Shqiperi pergjate viteve 1945 e ketej eshte marre si i vetmi suport per tu futur ne politike tregon se ai eshte tejet larg ideve te luftetareve te gjuhes dhe arsimit shqip dhe e rrezon pretendimin akuzues.

Pamvaresisht nga çflitet dhe çkonkludohet invazioni otoman, ne fund te fundit, i krijoi popullit shqiptar nje pasuri ekonomike e cila mbeti prona e shqiptareve edhe pas largimit perfundimtar te tyre dhe unë mendoj se kjo eshte e gjitha cka mbeti nga ai invazion 434 vjecar gje qe nuk ishte e vogel per Shqiperine (rreth 400 ton flori monedha). A mund te quhen pushtuesa turqit osmanllinj sipas fjalorit te gjuhes shqipe dhe sipas kesaj analize?

Do te na lejohet te bejme nje kapercim ne kohe, pasi pushtuesin serb nuk do ta trajtojme sipas kohes kur ai ka shkelur ne tokat iliro-arberore-shqiptare, por kur ai realizoi vjedhjen me te madhe ndaj popullit shqiptar.

5 – Ardhja e fashisteve italiane me 1939-1943 ne Shqiperi duket sikur e ka detyruar Fjalorin e Gjuhes Shqipe te shprehet ne ate menyre per nocionin pushtues dhe pushtet, por veprimtaria e fashisteve italiane ne territorin e banuar nga shqiptaret, ka dicka krejt tjeter per tjeter nga ajo qe thote ky fjalor. Se pari Italia Fashiste nuk beri asnje vjedhje te popullit shqiptar, perkundrazi e ndihmoi ate ne kapercimin e varferise se tij edhe imponoi politiken e tij dhe e detyroi popullin shqiptar te kanalizohej ne te. Se dyti, Italisë Fashiste Shqiperia i interesonte per ta pasur placdarm drejt Greqise dhe ne mendojme se ajo ka qene kryesorja e invadimit te 1939 dhe jo Shqiperia si subjekt politik. A mund te quhet ai veprim pushtim ne drejtim te interesit kombetar dhe cfare te keqe pati populli shqiptar prej tij? Por negativiteti i atij pushtimi ka qene diku tjeter dhe i pa lidhur direkt me te. Pikerisht kjo duhet pare ne funksion te invazionit fashist dhe aspak ekzistenca e tij ne territorin e banuar nga shqiptaret.; eshte pika ku fillon spekullimi i Fjalorit te Gjuhes Shqipe. Ne kohen e fashizmit dhe ne emer te luftes kundra tij ne Shqiperi anglezet instaluan partine komuniste shqiptare nen drejtimin e Enver Hoxhes. A nuk kemi ketu (për ngjarjen e fundit) elementet e pushtimit sipas ketij fjalori?

6 – Ardhja e nazizmit gjerman ne Shqiperi solli nje te re per popullin shqiptar. Per here te pare Kosova u bashkua me Shqiperine duke realizuar ate qe historia nuk e kishte bere ndonje here. Për këtë vallë duhen konsideruar pushtues nazistet gjermane? Eshte pikerisht ky bashkim kombetar qe solli antipodin e tij: komunizmin. Pastaj nazistet gjermane kur u futen ne territorin shqiptar kryen disa veprime juridiko – ekonomike me qeverine shqiptare te asaj kohe per te legjitimuar kalimin neper Shqiperi. Se pari i muaren leje qeverise shqiptare, duke marre garancite e atij kalimi. Se dyti paguan parate per sherret qe mund te realizonin gjate kalimit duke bere edhe pagesat private per te gjithe kohen e ekzistences se tyre deri me 25 nendor 1944, diten kur u larguan perfundimisht. Se treti bënë një marrëveshje me komunistet e rinj per kohën e futjes së tyre në qytetet e braktisura në ikje e sipër (kjo kohë ka qënë katër ditë, pasi gjermanët kanë ikur me 25 nëndor dhe trimat komunistë janë futur në qytetin e fundit, në Shkodër, me 29 nëndor). A duhet t’i konsiderojme pushtues nazistet gjermane? Do te ishte mire qe analizat historike te asaj kohe te mos behen sipas interesave politike te pjesmarresve ne luften e dyte imperialiste, por sipas interesave te kombit shqiptar.

7 – Tani ka ardhur koha te flasim per pushtuesit serb dhe politiken e tyre ne funksion te kombit shqiptar dhe jo sipas statistikes historike, pasi ajo fsheh dhe thelbin e nocionit pushtues per te cilin fjalori gjuhesor shqiptar ka sajuar ate konfigurim (mos valle per te fshehur karakterin pushtues te armiqve te kombit shqiptar?).

Ushtrite barbare serbe e kane kaluar kufirin e banuar nga arberit – shqiptare disa here duke arritur deri ne afersi te manastirit te Mesepotamit (nga pikepamja hapsinore gjeografike). Pervec krimeve dhe shkaterrimit, serbet lane dhe disa toponime si shenja te krimit te tyre politik (Çorovoda ne Skrapar, Bistrica ne Delvine), por gjithsesi ata u larguan nga keto vende duke krijuar ate armiqesi qindravjecare dhe fituar urrejtjen e kombit shqiptar. Por te gjitha keto nuk jane asgje perpara asaj qe ka ndodhur ne intervalin kohor 1945-1948 midis Jugosllavise titiste dhe Shqiperise enveriste. Ështe i vetmi rast ne historine e kombit shqiptar ku vlerat ekonomike zhduken nga Shqiperia me ane te diplomacise ekonomike pa vazhdimesine e politikes me mjete e dhunes. U perdor barazia e lekut me dinarin dhe i gjithe produkti cilesor i tregetareve te Veriut u zhduk ne kembim te letrave pa vlere. Kane kaluar 60 vjet dhe une kam arritur ne perfundimin se barazia e lekut me dinarin ka qene vetem ana justifikuese e vjedhjes se popullit shqiptar, pasi ne thelb komunistet enveriste e kishin vendosur politiken e tyre mbi bazen e vjedhjes se popullit shqiptar. E thene me gjuhe popullore komunistet enveriste e muaren pushtetin me ane te nje revolucioni hajdutesh dhe me nje ushtri banditesh te ndihmuar nga Jugosllavia titiste. A mund te quhen pushtues ne kete rast jugosllavet? Ështe pika ku nocioni i fjalorit te gjuhes shqipe nuk e përmban këtë variant duke fshehur thelbin e nocionit pushtues.

8 – I vetmi rast i ngjashem me kete veprim te serbeve eshte ai i komunisteve enveriste, veprimtaria trembedhjetevjecare e te cileve (1944 – 1956) mund te barazohet me te gjitha fatkeqesite ekonomike te ndodhura mbi popullaten shqiptare te marre se bashku, sidomos ne ate te Veriut. Pa marre mire pushtetin, nepermjet ushtrise se ngritur per kete qëllim dhe jo per te luftuar kundra fashizmin sic e kane trumbetuar, komunistet sekuestruan pothuajse te gjitha pasurite e tregetareve dhe te elementeve qe nuk u bashkuan me ta ne ate proçes. Si rezultat e kësaj veprimtarie per trembedhjete vjet PKSh u vodhi shqiptareve rreth 300 ton monedha floriri duke e kaluar Shqiperine nga vendi i pare, me 48 monedha per individ, ne me te varferin e Europes, dhe te gjithe pasurinë kombëtare te shtetit te grumbulluar per 300-400 vjet pune te shqiptareve nen perandorine osmane. Krahas kesaj ushtrite komuniste pushtuan Veriun e Shqiperise ne emer te luftes kundra fashizmit dhe nazizmit duke kryer raprezalje dhe duke grabitur popullaten vendase, nenshtruan popullaten shqiptare ne Kosove dhe ja dorezuan serbeve te Titos. Ajo periudhe e mbushur me krime, vjedhje e masakra u quajt revolucion dhe me ane te atij revolucioni komunistet vendosen sundimin e tyre diktatorial. Pas 60 viteve histori, une shtroj pyetjen: a kane qene komunistet e Enver Hoxhes pushtues te trojeve shqiptare ne Veri te vendit? Ne emer te kujt e ushtruan sovranitetin komunistet e rinj dhe, ne fund te fundit, kush i ftoi ne ato vende? A e kupton lexuesi shqiptar qe vetem veprimet e ushtrise komuniste perputhen me zbërthimin e nocionit sipas fjalorit te gjuhes shqipe?

Pas gjithe ketyre une shtroj pyetjen permbledhese: kush jane pushtuesit e vertete te kombit shqiptar?

Kuptohet qe pergjigjja do te jete permbledhja e te gjitha këtyre qe analizuam me siper sipas se ciles rezulton se te vetmit pushtues te popullit shqiptar jane hordhite serbe dhe ato komuniste te udhehequra nga Enver Hoxha pergjate viteve 1944–1956 periudhe e cila perkon me vendosjen absolute te diktatures komuniste dhe devijimin e popullit shqiptar nga rruga e zhvillimit historik te tij.

Dhe me te vertete, neqoftese ne do te kerkonim zberthimin e nocionit sipas atyre qe ndertuan shoqerite e para kapitaliste do te arrinim ne perfundimin se ai duhet ndryshuar si me poshte:

Sipas Fjalorit politik te Oksfordit, me autor Iain Mc Lean, Tirane 2001, fjala pushtet ka kete zberthim:

“Aftesia per t’i bere njerezit (ose sendet) te bejne ate qe ndryshe nuk do te benin. Koncepti bashkekohor i pushtetit shfaqet ne kuptimin e sotem qe ne vitin 1748, me botimin e esese se Hume-it, Kontrata e pare. “Pothuajse te gjitha qeverite qe ekzistojne tani,” thote Hume-i, “…jane ngritur fillimisht qofte nepermjet uzurpimit, qofte nepermjet pushtimit, ose nepermjet te dyjave, pa hijen e ndonje pranimi te drejte ose te ndonje nenshtrimi te vullnetshem te popullit. Duke pershkruar proceset e ndryshimit politik – migrim, kolonizim dhe fitore ushtarake – Hume-i ben pyetjen retorike: A ka gje tjeter ne te gjithe keto ngjarje pervec pushtetit dhe dhunes? Komentet e Hume-it na japin versionet e para dhe te qarta te mendimit te nje kohe “te re” qe perpiqet te studioje politiken ne menyre pozitive, duke kapercyer gjykimet teologjike dhe vleresimet morale, per te gjetur shkaqet sesi funksionon ne te vertete bota politike. Politika shihet si dicka qe ka te beje me teper me pushtetin sesa me te drejten, dhe vertete, te Hume-i, si edhe ne shume vepra te shkencave shoqerore, pushteti quhet si dicka qe krijon te drejten de facto, sepse marrja e pushtetit con ne vendosjen e autoritetit dhe ne rrenjosjen e bindjes. Pushteti eshte koncepti qendror qe i pershtatet ketij botekuptimi sepse, ne formen e tij bashkekohore, ai ka te beje me grupet ose personat qe sundojne, qe jane ne gjendje te imponojne vullnetin e tyre ose qe jane me te afte te veshtrojne interesat e tyre ne nje shoqeri te dhene”.

Dmth pushtues eshte ai qe te merr produktin e punes tende pamvaresisht ne eshte apo nuk eshte shkeles i hapesires gjeografike dhe kete produkt e perdor per interesat e veta. Te pakten për popullin shqiptar kjo analize duhet konsideruar e vetmja. E thënë me fjalë më të thjeshta populli shqiptar është sot populli më i varfër i Europës për faj të pushtimit serbo – komunist dhe aspak se është popull dembel, i vogël, pse kaq e kemi takatin, etj, etj.

Une e shoh te aresyeshme te ve ne dukje punen kolosale te nje studiuesi, por qe ka anashkaluar keto terma duke fshehur, nuk ka rendesi deshira, tendencen e mashtrimit politik te realizuar ne Shqiperi per gjate viteve 1945-1991. Fjalen e kam per Fjalorin Enciklopedik te Politikes me autor Dashnor Kokonozin, te shtepise botuese Logoreci, te botuar ne vitin 2005. Varferia tematike e fjalorit perben problemin thelbesor te tij dhe mos pajtimin me te.

 

 

 

 

Tirane, me 08.12.2008

 

Ky artikull duhet konsideruar me bashkeautor Alfred Kocobashin.

22- Inteligjent Servisi, ”bandat e diversantëve” dhe Sigurimi i shtetit shqiptar

 
Në fund të viti 2007 një stacion televiziv shqiptar dha një emision televiziv mbi këtë temë ku shkaktari i dështimit të politikave “antishqiptare” të vëndeve që sundonin politikat botërore na paska qënë i famshmi Kim Filbi, i cili për interesat sovietike na paska tradhëtuar atë të Mbretërisë së Bashkuar dhe në këtë mënyrë bota perëndimore, ku na kishin drejtuar sytë intelektualët e para 1944-ës dhe populli shqiptar, nuk na paska pasur asnjë mundësi për të shpëtuar këtë popull nga diktatura komuniste. E gjitha kjo është propoganda e sotme e botës europiano-perëndimore e cila duket sikur i kërkon falje popullit shqiptar për paaftësinë e vet.
Antipodi i kësaj propogande është ajo e Enver Hoxhës, sipas së cilës arma e sigurimit të shtetit na paska qënë shkaktarja e dështimit të planeve antishqiptare të imperializmit amerikan, atij anglez dhe të gjithë imperializmit botëror të marrë së bashku, pasi kjo armë, nën mësimet e partisë dhe veprave të sh. Enver ishte bërë tmerr për armikun dhe ishte e pakalueshme. Emisioni i dhënë në një televizor privat (Tv Klan) jepte pamjet e atyre që kishin drejtuar operacionet e këtyre bandave dhe gjithmonë fjalët e Xhulian Emerit apo Dejvid Smajlit nuk përputheshin me idenë e komentatorit shqiptar. Ishte kjo arësyeja që ai emision kërkonte të mbulonte pikërisht atë që u tha në emisionin Fokus, ne Tv Koha më 08 nëndor 2007, mbi autorin e vërtetë të formimit të PKSh, që në të njëjtën kohë ishte dhe autori i organizimit të këtyre bandave (per kete mund te shohesh edhe albanovaonline.com ose gazeten 55, dt 19.11.2008). Por a ka ndonjë të vërtetë tjetër dhe si është ajo? Pikërisht pse ka një të vërtetë krejt tjetër për tjetër, me motive krejt të tjera aplikimi ku bota e fshehtë e relacioneve midis të panjohurave e gris maskën e mashtrimit politik duke na dhënë pamjen e vërtetë të masakrës antishqiptare 10 vjeçare.
Momentet që diskretitojnë këtë propogandë janë:
1-Menyra e formimi i PKSh-re
2-Bombat në kanalin e Korfuzit
3-Organizimi i “bandave të diversantëve”
4-Vjedhjen e 300 tonëve të arit të grabitura përgjatë viteve 1943 – 1956 nga ana e brigadave partizane dhe sigurimi i shtetit
Në këtë artikull do të flasim për të ashtëquajturat “banda të diversantëve” dhe cfare mbuluan ato ne realitet; ku qendronte e fshehta e tyre dhe perse u sajuan. Po të shtrojmë pyetjen se: ku ka qënë shtrirja më e madhe gjeografike e tyre? ; njerëzit do të përgjigjeshin: Mirdita apo Dibra dhe është ky fakt që diskretiton propogandën komuniste shqiptare.
Së pari kanë qënë zotërinjtë Reginald Hebert, Julian Amery dhe Dejvid Smajli, me grupet e tyre, ata që vendosën Enver Hoxhën në krye të PKSh-re dhe qeverisë të formuar në Përmet dhe Berat më 1944-ën.
Së dyti, libri i Nikolas Bethel tregon vetëm njërën anë të së vërtetës: faktin që Kim Filbi operacionin e Hamit Matjanit e raportoi tek sovietikët dhe këta të fundit njoftuan shqiptarët; të njëjtin informacion na e jep edhe Juri I. Modin në librin e tij Shokët e mi të Kembrixhit, f. 204, vetëm se ai e shtron si hipotezë. Libri i Nikolas Bethel – it, atje ku bën fjalë për bandat, tregon se këto banda na paskan qënë në jug dhe pikërisht në rrethet Korçë, Gjirokastër, Vlorë, Pogradec, Lushnjë dhe tepër – tepër pak në veri, Mirditë e Dibër (raporti për ne është 1:15); çka do të thotë: në qoftë se në Shqipëri janë asgjësuar 358 banda me rreth 2000 diversantë (shih Turhan Shilegu, Lufta e klasave në Shqipëri 1948 – 1953, f. 105) nga këto 23 janë në Veri dhe 335 janë në Jug, 134 diversantë në Veri dhe 1866 në Jug. Atëhere çfarë kërkon të mbulojë propoganda e sotme jashtëshqiptare me “sinqeritetin” e saj dhe propoganda shqiptare me vetëlavdërimin e vet? Këtë gjë marrim përsipër të zbulojmë në këtë artikull.
Propoganda jashte shqiptare, me “sinqeritetin” e saj fsheh:
1-Vendosjen e Enver Hoxhës në pushtet nën siglën e komunizmit
2-Forcimin e pushtetit të Enver Hoxhës dhe komunistëve brënda vëndit
3-Eleminimin e kundërshtarëve politikë të Enver Hoxhës jashtë shtetit
a-partinë e mbretit
b-partitë antizogiste dhe antikomuniste
c-intelektualët antikomunistë jashtë vëndit
4-Eleminimin e kundërshtarëve politikë brënda vëndit
a-grupin e deputetëve
b-mbeturinat e partive antikomuniste në Shqipëri
c-klerin katolik shqiptar –kjo ka qënë më kryesorja e të gjitha kryesoreve. Kleri katolik shqiptar ka qënë progjerman dhe produkt i shkollave austriake dhe gjermane; ka qënë elementi më progresiv në historinë milionavjeçare të popullit shqiptar, tipikisht krijuesi i kombit shqiptar me katër përfaqësuesit e saj kryesorë: Imzot Nikoll Kaçorri, Imzot Luigj Bumçi, Padër Gjergj Fishta dhe Padër Anton Harapi
d-elementët progresivë pa parti të shkollës gjermane
5-Përdorimin e bandave për zbulimin e kundërshtarëve të infiltruar në inteligjencën zbuluese dhe kundrazbuluese britanike, ku rezultoi Kim Filbi. Ky i fundit zbuloi Enver Hoxhën si njeri i anglezëve dhe Enver Hoxha zbuloi agjentin sovietik në drejtimin e një dege të Inteligjent Servisit
6-Grabitjen e 300 tonëve të arit, pasurinë e popullit shqiptar të grumbulluar gjatë 300 – 400 vjetëve punë, “dhuratë” e Enver Hoxhës për mbajtjen në pushtet si dhe kollonë e pestë në lëvizjen komuniste ndërkombëtare.
Të gjitha këto vërtetohen me punimet e meposhtme, te cilat jane shkruar per te mbuluar te verteten dhe jo per ta zbardhur ate:
1-Riginald Hebert, Fitorja e hidhur
2-Nikolas Bethel, Tradhëtia e madhe
3-Julian Amery, etj, Kujtime që nuk shlyhen
4-Dejvid Smajli, Me detyrë në Shqipëri
5-Juri I. Modin, Shokët e mi të Kembrixhit
6-Kim Philby, Lufta ime e heshtur
7-Turhan Shilegu. Lufta e klasave në Shqipëri, 1948 – 1953
Propoganda shqiptare vetëlavdëruese mbi mrekullinë që mban emrin Sigurimi i shtetit fsheh:
1-Qënien e komunizmit dhe të Enver Hoxhës, vepër të anglezëve
2-Luftën Civile në Shqipëri përgjatë viteve 1943 – 1953; libri i Uran Butkës mbi luftën civile në Shqipëri 1943 – 1944 ka nevoje t’i nenshtrohet kritikes historike pasi me ate lloj analize kohore ai i fal komunisteve enveriste 99% te krimit
3-Pushtimin e Shqipërisë së Veriut dhe transformimin e banorëve të atyre anëve në skllevër të shtetit komunist përgjatë viteve 1943 – 1985
4-Vjedhjen qikllopike që shteti shqiptar komunist i ka bërë vëndit të tij për hesap të anglezëve dhe jugosllavëve 1943 – 1953
5-Krijimin e një historie të paparë për një popullatë të paparë dhe këtu duhet ndalur për të kuptuar rolin e Akademisë së Shkencave të RPS të Shqipërisë, e cila në vitin 1990 u sulmua nga një individ duke ja përmbysur konkluzionet 18 vjeçare të ekzistencës së saj dhe duke e konsideruar si institucion antimaterialist dhe inekzistent. Ne e kemi konsideruar kete akademi si institucionin armik numer nje te popullit shqiptar
Të gjitha këto vërtetohen me librat:
1-Historia e Partisë së punës së Shqipërisë, jo sipas Enver Hoxhës dhe Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, por sipas studiuesve autodidakt të mbështetur në veprat e Enver Hoxhës. Ne pretendojmë që tek veprat e Envert qëndron i gjithë misteri shqiptar vetëm se ato duhen parë me syrin kritik, shqisë e cila u mungon përgjithësisht të gjithë shqiptarëve, defekt ky i shkollës 60 vjeçare të komunizmit
2-Turhan Shilegu, Lufta e klasave në Shqipëri 1948 – 1953
.
. .
Çfarë ka ndodhur në realitet në këtë periudhë që përmënd ky autor dhe që e fsheh prapa nocionit luftë klasash (kjo nuk ka qënë lufta klasash, por lufte civile e vertete, luftë individuale, për hesape individuale dhe vjedhje e popullit shqiptar):
a-Reforma agrare ishte dhe është poshtësia më e madhe dhe e parë që PKSh-re i bëri klasës së fshatarëve dhe kjo nuk është kuptuar akoma edhe sot. Shumë u fol për këtë reformë, por asnjëherë nuk u tha se kush përfitoi prej kësaj reforme. Pyetja bëhet interesante po të kihet parasysh tabela e mëposhtme:

| familje | toka e poseduar | mesatare
NrKategoria e pronarëve|numuri| % | ha | % | për familje
1 Latifondistë 7 0,006 14 554 3,7 2 079
2 Pronarë të pasur 4 713 3,034 91 133 23,16 –
3 Çifliqe të shtetit – – 50 000 12,71 –
4 Pro. të mes. e të vegj 128 961 83,08 237 668 60,43 1,8
5 Fshatarë pa tokë 21 544 13,88 – – –
shuma 155 225 100 % 393 355 100 % –

Domethënë e gjithë reforma agrare kosistonte në kënaqjen ekonomike të 13,88 % të familjeve fshatare në territorin e Shqipërisë. Por duhet pasur parasysh edhe një fakt tjetër në këto shifra, çka e zbeh saktësinë e tyre. Nga 21 544 familje pa tokë ka shumë familje në Veri të Shqipërisë që nuk mund të kenë pasë tokë pasi nuk kanë qënë familje bujqish, por familje blegtorësh dhe kjo për jetë e mot. Prandaj shifra 13, 88 % e familjeve pa tokë duhet marrë me rezervë në sasi, por si fakt interpretativ. E themi këtë pasi edhe më vonë këto familje blegtorësh nuk kanë pasur tokë në poseidim jo se nuk i dhanë, por se nuk kishin nevojë.
Pas gjithë këtyre shtrohet pyetja: A ka vallë ndonjë rast të tillë në botë dhe a mund të quhet akti i sipërm reformë agrare? Pikërisht në këtë pikë fshihet mashtrimi që PKSh-re aplikoi mbi fshatarësinë shqiptare. Shikoni tabelën e mëposhtme.

Nr | kategoria e familjeve | Nr i familjeve | Tokë, Ha
1 Familje të varfëra 48 667 155 159
2 Familje pa tokë 21 544
3 Sektori i shtetit – 7 500
Shuma 70 211 162 659

Kjo tabelë ka një mangësi, e cila po të vihet në pah tregon mashtrimin që realizoi PKSh-re në Shqipëri në emër të reformës agrare. Në qoftë se para reformës 128 961 familje kishin 1,8 ha tokë për seicilin, pas reformës 70 211 familje patën 2,2 ha tokë për kokë, çka do të thotë se për 0,4 ha tokë populli shqiptar u fut në kontradiktë me vetveten. Formula magjike “Divide et Impera” (Përça e Sundo) ishte lejtmotivi aplikativ i kësaj reforme e cila realizoi atë që nuk kishte realizuar pushtimi 500 vjeçar osman: prishjen e unitetit të fshatarësisë sonë. Ishte ky përfundim që realizoi Enver Hoxha në Shqipëri prej nga i krijua terreni i nevojshëm i sundimit absolut të tij. Kur analizohet e kaluara 50 vjeçare e popullit tonë është e domosdoshme të pajtohet kjo e kaluar edhe me karakterin e shqiptarit. Le të thonë çtë duan, por që në emër të barazisë shoqërore të nënshtrosh 133 674 familje në favor të 21 544 familjeve të tjera do të thotë të jesh jo vetëm i trashë dhe idiot, por edhe i poshtër. Sot pas 45 vjetëve ne, autorët e këtij punimi, na vjen turp që jemi shqiptarë dhe të quhemi të njëjtë me ata që bënë reformën agrare. Kjo duhet pasur parasysh kur nxirret ligji për tokën, por pikërisht kjo nuk u muar parasysh nga parlamenti i vetëquajtur pluralist më 1991.
b- Shkatërrimi i fshatit në fushën ekonomike u paralelizua me shkatërrimin politik të prularizmit. Goditja e parë u dha brënda në parlament të quajtur me emrin hipokrit: Kuvendi Popullor. Më 26 mars 1946 ju hoq mandati deputetëve R. Danit dhe K. Prelës. Në dhjetor 1946 ju hoq dhe dy deputetëve të tjerë: Sh. Bejës dhe Z. Haxhirit; kurse në fillim të vitit 1947 edhe 8 deputetëve të tjerë. Seancat gjyqësore të zhvilluara në tetor 1947 dhe në 1948 u shoqëruan me një shfrim të urrejtjes së disa qarqeve kundra të akuzuarve. E paharruar do të mbetet në veshët e spektatorëve thirrja histerike e gruas të Prokurorit të Përgjithshëm: Në litar!
Por terrori politik do të vazhdonte paralelisht në gjirin e PKSh-re. Në nëndor 1947 vritet Nako Spiro. Thanë dhe thonë se vrau veten, por duke parë ngjarjet e mëvonshme e quajmë të papranueshme këtë version. Në fakt Nako Spiro u vra nga drejtuesit e PKSh duke hequr qafe të dytin e katërshes kundërshtare dhe duke e akuzuar për projugosllav. E gjithë kjo në kohën kur koka e PKSh-re flirtonte me armikun e kombit shqiptar. E gjithë veprimtaria politike e PKSh-re në këtë periudhë kohore ishte e lidhur me Jugosllavinë dhe erdhi koha kur këta të fundit vendosën ta bëjnë Shqipërinë republikë të 7-të dhe të sakrifikonin Enver Hoxhën. Të paktën kështu është deklaruar për 40 vjet për sa kohë që qe gjallë Enveri. Por ne mendojmë se gjithëshka fshihet pas asgjësimit të dy kundërshtarëve të tjerë të Enverit ku loja me jugosllavët mori karakterin e kontradiktave për të fshehur superfuqinë e spiunazhit botëror. Të gjitha ngjarjet politike të ndodhura në intervalin kohor 1945-1948 janë të lidhura pazgjidhshmërisht me anglezët të cilët, me anë të jugosllavëve, krijuan distancën propogandistike me nxënësin e tyre. Meqënëse “kontradikta” me jugosllavët do të shoqëronte në aparencë Shqipërinë për 37 vjet pas Kongresit të I-rë vlen të vëmë në pah se ato nuk kanë ekzistuar kurrë, por gjithëshka është bërë për të fshehur marrëdhëniet super të fshehta midis Enver Hoxhës dhe anglezëve. Gjithonë PKSh-re ka bërë lojën e jugosllavëve dhe ata asnjëherë nuk e kërkuan Shqipërinë për republikë të 7-të (të kërkonin jugosllavët Shqipërinë për republikë të 7-të dmth t’ja fusnin vetes pasi me këtë do të thotë të bëje një farë Shqipëri të madhe në gjirin e Jugosllavisë). Në këtë mënyrë, në emër të antititizmit, në Pleniumin e IX-të të PKSh-re (13-24 Shkurt 1948) përjashtohen nga Byroja Politike dhe Komiteti Qëndror K.Xoxe dhe P.Kristo, si dhe dënohen Pleniumet e II-ta dhe të VIII-ta të K:Qëndror. Të gjitha këto bëheshin për të qetësuar masat popullore sidomos atë të Veriut që shikonin tek jugosllavët armiqtë e tyre shekullorë. Lodra u luajt aq bukur sa edhe sot kosovarët, mirditorët, etj, bëjnë be për kokën e Enverit pa e kuptuar se ai i kishte tradhëtuar qindra-mijëra herë.
c- Gjëja e parë që bënë komunistët e rinj në fushën e letrave qe mohimi i krijmtarisë patriotike e lëvruar nga studiuesit antikomunistë. Të parët që ranë viktima ishin autorët e revistave Fryma, Shkëndija, Kritika Letrare, Leka, Përpjekja shqiptare, Hylli i Dritës, Zani i Shna Ndoit ku spikasin emrat e Ernest Koliqit, Myzafer Pipës, Arshi Pipës e shumë të tjerë. Dy të fundit përfunduan burgjeve ku i pari vdiq i masakruar nga komunistët. Pastaj radha e persuktimit i erdhi lirikut më të madh botëror të shekullit të XX-të Lasgush Poradecit, mbijetimi i të cilit krah për krah komunistëve të rinj ishte sfida më e plotë e traditës shqiptare ndaj antishqiptarizmës. Krah tyre u përndoqën Mitrush Kuteli dhe Petro Marko vetëm e vetëm pse nuk pranuan t’i shërbejnë me ndërgjegje regjimit komunist. Këto katër vjet shërbyen për të piketuar dhe asgjësuar antisllavistët më të përmëndur ku gjithëshka përmblidhej nën pamjet e klerit katolik. Asgjësimi fizik i 8 patriotëve klerikalë dhe dy studiuesve te tjere te ketij institucioni ka qënë puna më e ndyrë e Enver Hoxhës dhe e rregjimit komunist të tij. Kemi një kushtëzim të veprimtarive antishqiptare të komunistëve në fushën e letërsisë me atë të klerit.
U mohuan me radhë:Ndre Zadeja (1890-1945) një klerik antipolitik, por tepër atdhetar dhe kjo e mori në qafë. Ja kushtoi jetën fesë dhe librave shqip. Vuri në themel të krijmtarisë së vet qëndresën e shqiptarëve kundra pushtuesit. Qe krijuesi i traditës melodramatike në letërsinë shqipe, themeluar mbi veprat e Gjergj Fishtës. Lazër Shantoja (1892-1945) ishte një letrar tepër i kulturuar dhe shkrimtar me shumë talent. Qe jo vetëm poet dhe autor i disa shkrimeve në formë kujtimesh, shënimesh e mbresa të ndryshme, por dhe një përkthyes ku shkëlqeu në shqipërimin e veprave të poetëve romantikë gjermanë. Më pas u përndoq deri në pushkatim me akuzën e pjesmarrjes në Këshillin e Regjencës, Padër Anton Arapi (1888-1946) një letrar françeskan i njohur si gojtar i përkryer. I përmëndur është fjalimi i mbajtur me 15 shtator 1936 në mitingun e përmortëshëm të transferimit të eshtrave të Çerçiz Topullit e Muço Qullit nga Shkodra (botuar në gazetën “Demokratia” në 3 tetor 1936). Të njohura janë ligjëratat e mbajtura mbi Shqipërinë, njëra prej të cilave u mbajt përpara ministrit të jashtëm italian në vitin 1939 dhe tjetra në teatrin “Kosova” më 1944. Ndoc Nikaj (1864-1946) i pari romancier shqiptar dhe i pari studiues historian që shkroi një histori mbi Shqipërinë. Autori i romanit “Shkodra e Rrethueme” dhe i mbi 400 veprave letrare. Me asgjësimin e Ndoc Nikajt komunistët dhanë të kuptojnë se pariteti i letrave shqipe paskëtaj do t’i përkiste vetëm atyre në Shqipëri. Gjon Shllaku (1901-1946) drejtues i revistës “Hylli i Dritës” pas 1939. Një ndër figurat luftëtare më të vendosura kundra pushtimit fashist të Shqipërisë. Donat Kurti (1903-1947) njëri nga autorët e “Visaret e Kombit” (vëll. IV), studiues i folklorit shqiptar. Bernardin Palaj (1894-1947) ishte një shkrimtar dinamik që u muar kryesisht me mbledhjen e folklorit shqiptar. Qe njëri nga autorët e “Visaret e Kombit” (vëll. IV). Vepra e tij u botua më 1937 duke kurorëzuar me sukses punën e tij sistematike në fushën e folklorit. Qe figura kryesore e grupit të shkrimtarëve që i ra ndesh penetrimit të huaj shpirtëror i cili ndikonte negativisht, sipas tij, në nevojat shpirtërore dhe kulturore të popullit. Vinçenc Prenushi (1885-1949), kryepeshkopi i Durrësit, autori i librit me lirika poetike “Gjethe e Lule”. Së bashku me mikun e vet Shtjefën Gjeçovi vuri bazat shkencore moderne të studimit të folklorit shqiptar. Ka qënë dhe një përkthyes i përmëndur në gjuhën shqipe i shumë veprave europiane. Injoranca komuniste e akuzoi më vonë si një krijues me agresiviteti maksimal, poet të dobët sentimental e fetar. Benedikt Dema (1895-1972) është një ndërfigurat më enigmatike të kësaj plejade dhe të shkencës shqiptare. Nën presionin persekutues të shtetit punon në heshtje të plotë për një fjalor shqip-shqip me rreth 1 600 faqe duke zbërthyer dhe përmbajtjen e çdo fjale përsa i përket karakterit shkencor të çdo fjale. Ja rrëmbejnë studimin e tij duke i shkurtuar edhe jetën. Me punën e tij titanike dikush u bë akademik në Shqipëri dhe pas vdekjes nje shkolle mori emrin e ketij pseudoakademiku. Nikolla Mazreku (1910- pas 1992) është i vetmi studiues klerik shqiptar që mbeti gjallë nga kasaphana enveriste në Shqipëri. Kundërshtar i vendosur i pushtimit fashist të Shqipërisë më 1939. Është i përmëndur për etydin filozofik antifashist drejtuar klerikut italian Fulvio Cordiniano më 1940 me titull: “Skandali “Cordiniano” dhe mbrojtja e kombit shqiptar”, botuar me pseudonimin Nikë Bërxolla. Në një farë mënyre në ato kohë nuk u prek vepra e Padër Gjergj Fishtës edhe pse ai ishte ndoshta i vetmi kollos antisllav në fushën e letrave shqiptare. Por kjo nuk i pengoi studiuesit komunistë të mëvonshëm t’i bashkëshoqëronin një sërë epitetesh deri në “spekulant të ndjenjave patriotike” ose, në kuadrin e analizës së kryeveprës “Lahuta e Malsisë” u akuzua si propogandues i antizllavizmit duke vënë në plan të dytë luftën kundër pushtimit osman. Ishte e qartë si drita e diellit se për të ngritur injorancën e komunistëve të rinj në nivelin e politikave dhe kërkesave popullore duhej ulur përfaqësuesi më në zë i këtij populli. Dhe pikërisht këtë rol luajtën shkrimtarët dhe studiuesit komunisto-enveristë që panë tek Gjergj Fishta pengesën më të madhe për lavdinë e tyre. Koka më e dallueshme e letërsisë së realizmit socialist e quajti Fishtën një klerik reaksionar (vëmë bast me jetën tonë se autori i kësaj çmëndurie nuk e di kuptimin e fjalës reaksion në funksion të individit), i cili u përpoq për të krijuar një epos unikal, por dështoi; pasi Fishta, sipas tij, ishte i huaj për shpirtin dhe aspiratat e popullit, njëra anë; ndërsa, ana tjetër, eposi i Fishtës përshkohej nga një frymë shoviniste antisllave, krejt të huaj dhe e papranueshme nga muza shqiptare. Puna mbërriti deri atje sa u akuzua vepra e Fishtës (Lahuta e Malsisë) e bashkëshoqërueshme nga një frymë e ftohtë e poezisë klerikale dhe latine.
d- Sot mund të konsiderohet e lehtë evidentimi i krimeve të PKSh-re dhe të Enver Hoxhës, por vëmë re se ka një frenim në këtë drejtim. Akoma nuk po propogandohen rezultatet e këtyre krimeve, duke u kënaqur me disa deklarata në formë tullumbacesh me përjashtim të reabilitimit të 22-ve të pushkatuar me bombën e ambasadës sovietike dhe të 24-ve të dënuar me 10 tetor 1947 në kuadrin e gjyqit të deputetëve.
Në parim dy janë veprimet kriminale të PKSh-re gjatë atij katër vjeçari: pushtimi i Shqipërisë së Veriut, gjë që u shoqërua me krime të përbindëshme në kurriz të popullatës vëndase dhe asgjësimi në total i inteligjencës kohore ku përfshihej edhe kleri katolik, armiku kryesor i sllavizmit e detyrimisht dhe i PKSh-re.
Të flasësh sot për revoltën e Koplikut dhe të Postribës është pak si e vështirë jo vetëm për faktin e asgjësimit të pjesmarrësve, por dhe nga propoganda e fuqishme e PKSh-re (në vashdim PPSh-së – PSSh-së) e cila i fshihte qëllimet e veta pushtuese duke folur në emër të popullit. Megjithëatë ekzistenca e disa pjesmarrësve jashtë shtetit në diasporën shqiptare është e mjaftueshme për të hedhur poshtë pretendimet e komunistëve të rinj mbi lëvizjen e Koplikut dhe Postribës. E vërteta është krejt ndryshe dhe përmblidhet në tendencën suksesive për të pushtuar Shqipërinë e Veriut, akt i cili u ndesh me një rezistencë të popullatës të udhëhequra nga krerët popullorë. Janë këta të fundit që u akuzuan si kriminela dhe strukturat luftarake popullore të udhëhequra nga ata, banda. Për dijeni të lexuesit shumë nga këta “banda” dhe “kriminelë” ishin ata që luftuan kundra turqve osmanllinj më 1910-1912 dhe kundra invazionit serb. Për të mos e zgjatur me interpretime duam t’i kujtojmë lexuesit të sotëm shqiptarë mbrojtjen me gjak të Vermoshit i cili falë heroizmit të Preng Calit (është i vetmi udhëheqës popullor, mbas Skëndërbeut, që ka shpëtuar toka shqiptare nga invazionet e huaja) nuk ju dorëzua kërkujt të huaji deri sa enveristët duke e prerë në besë Prengën realizuan pushkatimin e tij (kjo ishte vepër e Mehmet Shehut) dhe pushtimin përfundimtar të Malësisë së Madhe. Kryengritja e Koplikut (janar 1945) dhe ajo e Postribës (shtator 1946) janë shprehje e vazhdimit të politikës me mjetet e dhunës kundra një popullate të mbrojtur vetëm nga kanuni i Maleve dhe gjokset e malsorëve trima. Koha kur historia do të flasë vetëm me fakte po afron. Jemi në momentin që periudha 1945-1953 të quhet periudha e pushtimit të Shqipërisë së Veriut nga ana e enveristëve me gjak dhe hekur.
Veçoria e PKSh-re në këtë periudhë ka qënë se krimet i ka bërë paralele dhe pa asnjë radhë llogjike politike. Ky fakt nuk lidhet vetëm me interesat politike të Jugosllavisë, PKSh-re, por dhe me interesat egoiste të Enver Hoxhës. Vrasja e intelektualëve të nderuar shqiptarë në ato vite më tepër i nënshtohen interesave të Enverit se sa atyre politike. Fshehja e fakteve reale dhe publikimi i fakteve të rreme ishte metoda e kalimit të interesave nga vetiake në ato partiake.
Në fushën e krimit ndaj intelektualëve, dy ishin veprimet më të para të komunistëve në Shqipëri: asgjësimi i intelektualëve të njohur për çështjen kombëtare e njohës, sidomos, të Enver Hoxhës dhe asgjësimi i kokës së klerit katolik. Sado ateist të jetë njeriu kur ndeshet me krimet e përbindëshme të komunistëve të rinj në dëm të klerit katolik pa dashur ndjen një dhimbje në shpirt dhe dëshirën për të drejtuar sytë nga qielli me lutjen: Sa më larg tyre, O Zot! Puna e lavdërueshme e Gjon Sinishtës mbi këto krime na jep mundësinë të njihemi saktësisht me të gjithë hapësirën e vepruar mbi klerin katolik. Nën kapitulli “Kisha katolike nën komunizëm” i kapitullit të II-të, “krishterimi në Shqipëri” është një sintetizim i mrekullueshëm i këtyre krimeve dhe poshtersive te sigurimit te shtetit shqiptar te atyre viteve
e- Në kongresin e I-rë Mehmet Shehu foli veçanërisht për Sigurimin e Shtetit si një armë vendimtare e padiskutueshme në ruajtjn e fitoreve të arritura. Referuesi i atribuoj këtij sigurimi sukseset në zbulimin e grupit “tekniko-intelektual”, të grupit të “Deputetëve” tradhëtarë, të grupit të “Ballit Kombëtar”, kapjen e shumë agjentëve të spiunazhit të huaj, asgjësimin e bandave të armatosura të reaksionit etj, etj.
Të gjitha këto i takojnë periudhës 1944-1948
Vazhdojmë më tej:
Pika e fundit në fushën politike të kësaj periudhe(1948-1952) ishte eleminimi i anëtarëve të Byrosë Politike dhe Komitetit Qëndror. Pa dyshim më i rëndësishmi jo vetëm për këtë periudhë, por për të gjithë kohën e sundimit të PPSh-së, ka qënë Tuk Jakova. Goditja e Tukut erdhi fillimisht duke mos u përmëndur në fjalimet e Enverit. Kështu psh në fjalën e mbajtur para popullit të zonës elektorale Nr 60 të qytetit të Tiranës (14 qershor 1949) Enveri përmënd emrin e vet, atë të Qemal Stafës, Vojo Kushit, Misto Mames dhe të Mehmet Shehut edhe pse vetë nuk kishte luftuar as një orë nëpër rrugët e Tiranës. Ka shumë mundësi që në vënd të emrit të Mehmet Shehut të ketë qënë ai i Tukut, por kur u botuan veprat e plota të Enverit u ndryshua funksioni i propogandës duke kaluar nga e vërteta në mashtrim. Por në Pleniumin e IX-të të K.Q. rë PPSh-së (19 shkurt 1951) Enveri filloi një lojë të re politike duke ulur figurën e Tuk Jakovës dhe duke ngritur atë të Mehmet Shehut, Por mbas dy ditësh ai nxorri në shesh metodën e vet të asgjësimit të Tuk Jakovës. Ishte Mehmet Shehu ai që u përdor si mashë për të kapur “gabimet” e Tukut prej nga ne nxjerrim përfundimin se komploti ishte realizuar nga Enver Hoxha me anë të Mehmet Shehut. Të gjitha akuzat që ju bënë Tukut në Pleniumin e IX-të lidheshin me ngjarje të kaluara dhe me njerëz të eleminuar fizikisht e politikisht nga Enveri, për të cilat do të flasim në vazhdim. Eleminimi i menjëhershëm i Tuk Jakovës duhet të paraqiste një domosdoshmëri të konsiderueshme për politikën antipopullore të Enver Hoxhës. Prandaj Pleniumi i IX-të e përjashtoi Tukun nga Sekretariati i K.Q. të PPSh-së dhe Byroja Politike duke e lënë anëtar të K.Qëndror. Në fakt figura e Tuk Jakovës ishte e nevojshme për të kapërcyer krizën politike të atyre viteve dhe pas konsolidimit të Enverit në pushtet ai u bë i panevojshëm.
Goditja e Tuk Jakovës ishte epilogu i eleminimit politik të një sërë antarësh të K.Qëndror si Abedin Shehu, Njazi Islami, Nexhip Vinçani, Shyqyri Këllezi të dënuar në Pleniumin e V-të të K.Qëndror më 20 shkurt 1950. U asgjësuan edhe disa elementë që kishin marrë pjesë në luftimet e kryera gjatë periudhës 1943-1944 si Hamit Keçi e Gjin Marku. Nuk është e vështirë të kuptohet se politika e Enverit nënkuptonte eleminimin e të gjithë kundërshtarëve të vet politikë të cilët paraqesnin rrezikshmërinë më të vogël për kolltukun perandorak të tij.
Pleniumi i IX-të i K.Qëndror përjashtoi nga ky komitet dhe partia edhe dy grupe të tjera njerëzish: Sali Ormenin e Beqir Ndoun si dhe Manol Konomin dhe Theodor Hebën. Manol Konomi u përjashtua për mos firmosje të dokumentave që çonte në pushkatim 22 njerëz të akuzuar për vendosjen e bombës në ambasadën sovietike, gjë të cilën e bëri Omer Nishani dhe për të cilin akt Kryetari i Presidiumit të Kuvendit Popullor do të vriste veten pas heqjes nga detyra. Me këta njerëz plotësohet i mazhi i veprimit politik për periudhën që po analizojmë duke e kthyer K. Qëndror në një objekt kryesor pastrimesh. Ky komitet në prag të Kongresit të II-të nga 21 anëtarë u reduktua në 17 dhe nga 10 kandidatë vetëm në 6. Komunistët enveristë po pastronin radhët e partisë së tyre nga elementët kundërshtarë duke e futur demokracinë me dhunë në kacekun e Eolit. Periudha paraardhëse (1945-1948) ishte ajo që përgatiti terrenin politik të veprimeve të këtij lloji nga ana e PPSh-së. Nga 200 komunistë që kishin formuar PKSh e pretenduar kishin mbetur 129 (deklarata e Tuk Jakovës në Kongresin e I-rë). Ku kishin shkuar 71 anëtarët e vjetër?
Poshtërsia kriminale e komunistëve shqiptarë arrin kulmin kur lavdërohet Sigurimi i Shtetit; ai sigurim që ishte i larë në gjak deri në fyt. Ishin këta sigurimsa që më 1950 vranë antarin e Komitetit Qëndror Njazi Islamin dhe i krijuan Enverit mundësinë e ngritjes së versionit të bindëshëm se ai vrau veten. Ishin këta sigurimsa që vranë Sali Ormanin, një anëtar tjetër të K.Qëndror dhe formuan alibinë sikur ai kishte vrarë veten në një pyll afër Elbasanit. Vetëvrasja u bë e vetmja ngjarje që justifikonte krimet e PPSh-së në ato vite të largëta. Demokracia akoma nuk kishte dhënë shpirt plotësisht dhe Enveri e kishte të pamundur të realizonte aso kohe burgosjen e tyre masive siç veproi në vitet 60-70.
Me njerëzit e rangjeve më të ulta u veprua në mënyra të tjera, duke mos krijuar imazhe përsëritëse. Enveristët e kishin pasur në instink ligjin hegelian të dialektikës: sasia nuk duhet ta kapërcente kufirin e lejuar. Për të eleminuar një sërë elementësh, jo vetëm kundërshtarë politikë, por dhe njohës të mirë të të kaluarës së tij, Enver Hoxha provokoi hedhjen e bombës në ambasadën sovietike (1951). Me këtë bombë Enveri zhduku Manush Peshkopinë, njeriun që i njihte të kaluarën rinore të tij dhe 21 të tjerë. Nënshkrimin e aktit juridik ju kërkua ta bënte Manol Konomi, pastaj Omer Nishanit. Sot komunistët e rinj mund të krenohen se i kanë bërë krimet e tyre brënda akteve ligjore me vullnet popullor.
Krimet më të dukshme të PPSh-së në këtë periudhë janë të lidhura me klerin katolik, i cili në këtë periudhë nuk goditet më vetëm si element njerëzor, por edhe si Kishë Katolike. Drejtuesit e kësaj kishe u akuzuan si qytetarë të Vatikanit dhe si agjentë të tij në Shqipëri. E bukura është se këtë gënjeshtër Enveri e bëri në qytetin e Shkodrës, banorët e të cilit e dinin mirëfilli se Kleri Katolik Shqiptar historikisht ka qënë antiitalian dhe rrjedhimisht Enveri fliste në tym. E gjithë kjo propogandë ishte paraprirë me akuzën se Kleri katolik ishte antishtetëror dhe mundohej të ngrinte popullin në këmbë kundër qeverisë me luftë të armatosur. Për këtë tezë shërbeu provokacioni i Sigurimit të Shtetit në Kishën e Françeskanëve me anë të oficierit Pjerin Kçira, i cili ishte autori i futjes së armëve në këtë kishë me urdhër nga lart. Zhvillimi i ngjarjeve të mëvonshme e detyroi sigurimin e shtetit ta dënonte oficierin e vet me 15 vjet burg, por deklarata e tij në atë gjyq nxorri në shesh lojën e komunistëve të rinj. Atëhere ata në fund të 1948 e pushkatuan duke mbuluar, bashkë me të, edhe punën e poshtër e cila doli bllof.
.
. .

3-121 veprat e Enver Hoshës duke përfshirë serinë e veprave të plota (71) dhe 50 veprat ndihmëse.
4-Dokumentat kryesore të PPSh në 8 vëllime
5-Veprat e Ramiz Alisë: Fjalime e biseda
Bashkësia e këtyre veprave, me kundërtinë dhe mospërputhjen e tyre është e aftë të zbërthejë misterin shqiptar nga bota shqiptare larg Arkivit të shtetit të mbushur me pseudodokumenta të sajuara mbas 1944, sidomos për problemin e partisë dhe të jetës së Enver Hoxhës. Ne teresi bashkesia e ketyre veprave eshte e afte te argumentoje dhe vertetoje mashtrimin politik te perdorur ne Shqiperi pergjate 48 viteve te ekzistences se komunizmit shqiptar.
E ashtequajtura “lufte klasash” e ka zanafillen pikerisht te “bandat e divesantave”, lidhjen e tyre me Inteligjent Servisin britanik, tradhetine e kesaj te fundit ndaj te parave dhe masakrimin e tyre nga ana e sigurimit te shtetit shqiptar i cili ne realitet ka luajtur vetem me nje porte, dhe kjo pa portier. Eshte kjo aresyeja perse Enver Hoxha e zhvesh sigurimin e shtetit shqiptar nga merita suksesive kundra ketyre bandave duke ja dedikuar Partise, dmth vetvetes. Ne kete drejtim ai duhet te kete plotesisht te drejte pasi ka qene nderlidhesi dhe urdheruesi i krimeve ne Shqiperi te realizuara nga lidhja e fshehte Inteligjent Servis – Sigurim i Shtetit Shqiptar. Ne te vertete Kim Filbi e ka kryer veprimin ne lidhje me “bandat e diversanteve” vetem nje here, ne rastin e Hamit Matjanit, rast i cili zbuloi Enver Hoxhen ne syte e sovietikeve dhe Kim Filbin ne syte e Inteligjent Servisit. Ai rast ka qene nje diskretitim i i dyanshem, por qe nuk u propogandua asnjehere ne permasen e vet; gjithmone eshte folur per spiunin sovietik qe kishte depertuar ne inteligjencen britanike dhe asnjehere per Enver Hoxhen, per te cilin Stalini ka dyshuar, ndersa Hrushovi e dinte sakte kete pune. Eshte kjo aresyeja perse ne mbledhjen e 81 partive ne Moske, me 1961, i tha hapur Enverit qe je shitur tek imperializmi per 30 aspra.

Përfundime:
Analiza e propogandës mbi bandat e diversantëve tregon mbi ekzistencën e dy pushtetit në Shqipëri, njëri prej të cilëve krejt i paparë dhe tej masës sekret. Asnjeri deri më sot nuk ka bërë fjalë për pushtetin real që zhduku dhe persekutoi kryeministra, ministra, anëtarë të Byrosë politike, Komitetit qëndror, pushtetarë të komiteteve ekzekutiv, klerikë të të gjithë lloj ngjyrave – kryesisht katolike, njerëz të thjeshtë, kundërshtarë apo simpatizantë të komunizmit enverist, zhdukjen e lagjeve të tëra, fshatra të njohur e të panjohur (mund të përmëndim Oroshin dhe rrugicën ku u pretendua themelimi i partisë më 1941) bashkësia e të cilave jep një shifër alarmante për opinionin shqiptar dhe botëror, u cili në raport me popullatën përbën shifrën më të madhe në botë për të gjithë kohërat e ekzistencës së diktaturave: raporti për ne është një me tre; nje e katerta e pushkatuar dhe tre te katertat te burgosur dhe internuar.
E bukura eshte se ky pushtet, i fshehte, kriminal, sadist, vazhdon edhe sot duke kryer luften kundra pronareve legjitime. Dmth duke i zhdukur dhe pervetesuar pronat e tyre. Si atehere kundra “bandave te diversantave”, elementet individuale te ish sigurimit te shtetit komunist jane organizuar duke kryer terrorin banditesk mbi popullin shqiptar dhe duke pasur ne krah prokurorine dhe gjykatat. Kjo pasoje nuk eshte pasur parasysh nga shteti demokratik shqiptar pas 1992 dhe perben luften e ardhshme, por me sa duket mashtrimi historik, “bandat e diversanteve” dhe vjedhja e popullit shqiptar duke pasur nje emerues te perbashket jane themeli i kontradiktes antagoniste qe ka kapluar shtetit shqiptar fundi i se ciles nuk dihet akoma. Gjithsesi ngjarjet e kaluara historike mbi “bandat e diversanteve” nuk i kane mesuar pothuajse asgje politikaneve shqiptare.
Tiranë, më 21.11.2008

Botuar ne albanovaonline.info 30.11.2008
gazeta 55, dt 01, 02, 03.12.2008